Qorniinnada La Qalloociyey — Taariikhaynta Kaarboon-14

Somali
Literature notes

Wrested Scriptures - Turjumaad Soomaali

TAARIIKHAYNTA KAARBOON-14

DHIBAATADA: Hababka lagu qiyaaso taariikhda - gaar ahaan Carbon-14 - waxaa mararka qaar loo soo bandhigaa inay si go'an u caddeeyaan in aadanuhu dhulka joogay ugu yaraan 30,000 sano. Da'daas loo nisbeeyo aadanaha waxay ka hor imanaysaa taariikhda Kitaabka oo bilowga jiritaanka aadanaha dhulka ku qiyaasta qiyaastii lix kun oo sano ka hor.

XALKA:

1. Si si naqdiyaysan loo qiimeeyo sheegashada ah in C-14 uu "si go'an u caddeeyo" da'da aadanaha inay ugu yaraan 30,000 sano tahay, waxaa marka hore loo baahan yahay in la fahmo sida habkani u shaqeeyo. Taariikhaynta C-14 waxaa loo adeegsadaa in lagu qiyaaso da'da hadhaaga dhirta iyo xayawaanka. Habku wuxuu ku salaysan yahay xaqiiqda ah in shucaaca cosmic-ka ee qaybaha sare ee jawigu uu keeno samaysanka isotope radioactive ah oo kaarboon ah oo miisaankiisa atomigu yahay 14 halkii uu caadi ahaan ka ahaan lahaa 12 - C-14 halkii C-12. Kaarboonka jawigu wuxuu leeyahay qadar yar oo C-14 radioactive ah oo ku burbura heer la yaqaan, isla markaana had iyo jeer lagu beddelo C-14 cusub. Heerka burburka waxaa lagu cabbiraa "half-life", oo Carbon-14 lagu qiyaaso 5,568 sano, oo lagu daro ama laga jaro 30 sano. Muddadaas ka dib waxa hadhay kala badh qadarkii C-14 ee hore; qiyaastii 11,400 sano ka dibna rubuc. Dhirta, iyagoo adeegsanaya photosynthesis, iyo xayawaanka, iyagoo neefsanaya ama cunaya dhir iyo xayawaan kale, waxay kaarboonka jawiga ku daraan unugyadooda. Waxaa la qiyaasaa in habkani joogsado marka unuggu dhinto. Maadaama C-14-ku ku sii kala daadayo unugyada dhintay oo aan dib loogu darin, saamiga C-12 aan radioactive-ka ahayn iyo C-14 wuxuu si tartiib ah isu beddelaa. Sidaas darteed, mabda' ahaan, da'da hadhaaga waxaa lagu qiyaasi karaa iyadoo la barbar dhigayo saamiga C-12 iyo C-14 ee muunadda iyo kan jawiga.

2. Habka C-14 wuxuu lagu kalsoonaan karaa oo keliya haddii mala-awaalka guud ee "iskujoogtada dabeecadda" uu sax yahay. Iskujoogtada dabeecaddu waa rumaysadka ah in sababaha maanta shaqeeya oo keliya ay waagii hore shaqayn jireen. Gudaha mala-awaalkan guud waxaa ku jira laba mala-awaal oo gaar ah:

1 Eeg John Watts, "Carbon 'Fourteen' Dating", gudaha "The Bible and Modern Thinking - Assent or Dissent?" The Testimony, Vol. 35, No. 417 (Sept. 1965), pp. 352-353.

2 Lyell, oo mararka qaarkood loogu yeedho "wadaadka sare ee uniformitarianism", isla markaana qoray Principles of Geology, wuxuu qoray in aragti kasta oo u baahan in la qato musiibooyin kedis ah oo xoog leh la diido. Charles Lyell, Principles of Geology, 11th ed. rev. (New York: D. Appleton and Co., 1892), I, pp. 317-318. Uniformitarianism waxaa laga aqbalay xarumaha waaweyn ee sayniska. Darwin wuxuu aragtidiisa evolution-ka ku dhisay saldhigga uniformitarianism ee Lyell dhigay. Laakiin Rasuul Butros wuxuu diiday fikradda ah in "wax waluba sidii ay ahaayeen tan iyo bilowgii abuuridda u sii socdaan" (2 Butros 3:4), wuxuuna tusaale uga dhigay faragelintii Ilaah ee musiibadii weynayd ee Daadkii Nuux (2 Butros 3:6).

a) In noolayaashii fosil noqday, markii ay noolaayeen, ay lahaayeen C-14 la mid ah noolayaasha la midka ah ee maanta.

b) In heerka burburka C-14 uu joogto ahaa - taas oo ah, inuusan is beddelin muddadii u dhexaysay wakhtigii noolayaashu noolaayeen iyo maanta.

3. Waxaa jira dhibaatooyin farsamo oo dhowr ah oo la xidhiidha taariikhaynta C-14:

a) Isbeddello aad u yar ayaa ku filan inay beddelaan heerka C-14.

Tusaale ahaan, gubashada dhuxusha iyo saliidda, oo ku dhowaad aan lahayn C-14, ayaa qarnigii la soo dhaafay hoos u dhigtay saamiga C-14 ee jawiga qadar u dhigma qiyaastii 400 sano. Qaraxyadii hydrogen bombs ee u dhexeeyey 1955 iyo 1961 waxay kordhiyeen C-14 qadar u dhigma qiyaastii 1,500 sano.

b) Fosilladu badanaa waxay ku wasakhoobaan kaarboon ka yimaadda deegaanka ku hareeraysan - carbonates, humic acid iyo waxyaalo kale. Waxyaabaha laga soo saaro carro qoyan si lama huraan ah biyo ayaa u dhex gala, kuwaas oo sidda carbonates, humic acid iyo xitaa pitch. Dhammaan waxyaalahan waa in muunadda looga saaraa acid, alkali iyo organic solvents, haddana xitaa ka dib heer wasakhayn ahi wuu jiri karaa.

c) Isbeddello kiimikaad iyo/ama bayoolaji ayaa laga yaabaa inay qarniyo badan ku socdeen fosilka oo beddelay isku-dhiska muunadda. Qadarka C-14 ee fosil - tusaale ahaan mid 6,000 sano jir ah - waa qayb aad u yar oo ka mid ah kaarboonka oo dhan, sidaas darteed wasakhayn yar ayaa natiijada si weyn u beddeli karta. Waxaa mudan in la xuso in tan iyo markii hababka radioactive-ka ah ee taariikhaynta la soo bandhigay ku dhowaad konton sano ka hor, taageerayaashoodu kalsooni weyn muujiyeen. Hase yeeshee da'ihii badankood ee hababka uranium-ka ka hor 1940 iyo habka C-14 ka hor 1960 waa la iska tuuray markii la go'aamiyey in hababkii markaas la adeegsanayay aan lagu kalsoonaan karin.

4. Xitaa haddii la muujiyo in habab kala madax-bannaan oo taariikhayni ay si weyn isugu raacaan, taas lafteedu ma caddaynayso da'da aadanaha ee dhulka. Muuqaalka da'da waxaa laga yaabaa inay sababaan arrimahan:

a) Abuurista Ilaah waxay ahayd nidaam hore isu dheellitiran, sidaas darteedna waxay lahayd muuqaal da' leh.

b) Xaaladaha dhulku mar walba isku mid ma ahayn. Bilowgii 1:6 wuxuu sheegayaa in maalintii labaad biyaha loo kala qaybiyey laba qaybood - biyaha samada ka hooseeya iyo biyaha samada ka sarreeya.

Ururitaanka biyaha "samada ka sarreeya" wuxuu samayn lahaa lakab dibadda uga wareegsan jawiga. Laakiin lakabkaas maanta ma jiro, sidaas darteed looma qaadan karo in xoogga cosmic rays-ku mar walba isku mid ahaa.

1 Mala-awaalkan waxaa lagu xusay shir khubaro radiocarbon ah: shirka oo dhan waxaa xoogga lagu saaray in shaybaaradu aysan si toos ah u cabbirin da', balse ay cabbiraan firfircoonida muunadda. Xidhiidhka u dhexeeya firfircoonida iyo da'da waxaa sameeya tiro mala-awaalo ah; mid ka mid ah mala-awaallada ugu muhiimsan ee taariikhaynta C-14 waa in heerka radiocarbon-ka jawigu degganaa muddada uu habkani daboolayo. Science Digest, Dec. 10, 1965, p. 1490.

2 Qisada Bilowgii waxay Aadan u soo bandhigtaa nin si buuxda u koray markii la sameeyey. Sidoo kale shimbiraha, xayawaanka iyo dhirtuba iyagoo qaangaar ah ayaa la abuuray. Tani waxay tilmaamaysaa in ciidda ay dhirtu ku kori lahayd hore u samaysnayd, baduhuna ay hore u lahaayeen milixda iyo kiimikooyinka kale ee nolosha badda taageera. Si kale haddii loo dhigo, waa inuu jiray isu-dheellitirnaan u dhexeeya xidhiidhada aan tiro lahayn ee adag ee dhirta iyo xayawaanka, iyo walxaha organic iyo inorganic. Taas macnaheedu waa in adduunka markii la abuuray uu lahaa muuqaal da' leh. Da'da muuqata ee adduunku dabcan lama mid aha da'diisa dhabta ah.