159. WAGIBEONI
"Basi hao watu wakatwaa katika vyakula vyao, wala wasitake shauri kinywani mwa Yahwe."
Kuanguka kwa Ai kulivutia sana wakaaji wa Kanaani. Njia ya Ai ilifungua njia ya kwenda Beth-horoni na sehemu za kusini za nchi. Mataifa ya kusini yaliungana ili kumpinga Yoshua, bila shaka wakihisi kwamba kulikuwa na usalama pamoja na jeshi kubwa.
Mji uliofuata wenye umuhimu ulikuwa Gibeoni. Ilikuwa kwenye Barabara ya Beth-horoni, karibu na Barabara ya Ai, karibu kilomita 8.5 magharibi mwa Betheli, na kilomita 12 Kaskazini. Magharibi mwa Yerusalemu. Gibeoni alikuwa mkuu wa miji minne iliyowekwa katika sehemu nzuri ya nchi kati ya vilima, mabonde na chemchemi za maji (ms. 17). Wakiwa umbali wa kilometa chache tu kutoka Ai, walipata habari za moja kwa moja za uharibifu wa kutisha wa jiji hilo. Walijiona hawana uwezo wa kujilinda dhidi ya Yoshua, wakaamua kutumia ujanja badala ya nguvu. Israeli walidanganywa na Wagibeoni na kulaghaiwa kufanya mapatano nao. They did not seek God's guidance but relied on their own judgment.
Yoshua 9 & 10 MPANGO WA WAGIBEONI.
Wagibeoni walivaa nguo kuukuu na kuvaa viatu vizee vilivyotiwa viraka (kumbuka neno "clouted" v. 5 (matoleo ya Kiingereza) ni Anglo-Saxon kwa "viraka"). Walibeba mkate uliochakaa na ukungu kwenye magunia kuukuu, wakachukua chupa za divai zilizovunjika na kuzitengeneza.
Walidai kuwa na heshima kubwa kwa Mungu wa Israeli, na wakazungumza juu ya matendo yake ya ajabu (mst. 9-10). Waliwaonyesha Waisraeli viatu vyao na nguo zao na chakula kama uthibitisho wa kuja kwao kutoka nchi ya mbali.
KOSA LA ISRAEL.
Israeli ilidanganywa kabisa na hila hii. Mungu alikuwa ameamuru kwamba wakazi wa nchi waangamizwe kwa sababu ya uovu wao wa kutisha (Kum. 7:1-3; 20:16), na alikuwa amekataza haswa kufanya maagano nao (Kutoka 23:32; 34:12-14; Hesabu 33:51-56). Hata hivyo miji hiyo “iliyo mbali sana nawe” inaweza kuokolewa (Kum. 20:11-15). Israeli waliamini kwamba walitoka nchi za mbali na wakawaokoa. Israeli walifanya kosa kubwa kwa kuwa “hawakuuliza shauri kinywani mwa Yahwe” (ms. 14). Matokeo yake walipotoshwa na “hila za yule adui” (Waefeso 6:10-11), wakaingia katika agano la amani na Wagibeoni.
UDANGANYIFU ULIGUNDUA.
Siku tatu baadaye, jeshi la Israeli lilikaribia majiji ya Wagibeoni. Walijitayarisha kwa vita. Walishangaa kama nini kupata kwamba wageni wao kutoka nchi ya mbali walikuwa majirani zao. Walikuwa wamekata tamaa kabisa. Kama kawaida katika visa kama hivyo, Waisraeli walikasirika, na wengine wakazungumza juu ya kuwaangamiza Wagibeoni mara moja. Wengine walilaani viongozi kwa kufanya makosa kama hayo (mst. 18). Lakini agano lilikuwa limefanywa na lilipaswa kuheshimiwa. Kama adhabu, Wagibeoni walifanywa kuwa watumishi wa Waisraeli, wakifanya kazi duni ya kupasua kuni na kuteka maji (ms. 27), kazi nambayo kwa kawaida ilitolewa kwa wanawake au watumishi (Kum. 29: 11). Hivyo Wagibeoni walishushwa hadhi lakini kwa upande wao walikuwa wameokoa maisha na miji yao.
Israeli walipaswa kuwa waangalifu zaidi, na kutafuta maagizo ya Mungu. Vivyo hivyo na sisi. Mungu ametupa neno lake, na kwa njia yake tunaweza kujua kile anachohitaji kutoka kwetu (Mika 6:6-8; Zaburi 119:9; 19:7-8; Wakolosai 1:9-10), vinginevyo tutaweza hakika kudanganywa na hila na uongo unaofanywa mara kwa mara na ulimwengu.
KUSHAMBULIWA KWA GIBEONI (Yos. 10).
Agano la Gibeoni lililofanywa na Yoshua lilijaza hofu kwa Wakanaani waliokuwa kusini mwa nchi. Gibeoni ilikuwa karibu kilomita 12 tu kutoka Yerusalemu, na sasa njia ilikuwa wazi kwa Yoshua kushambulia. Mfalme wa Yerusalemu aliamua kwamba ikiwa angeulinda jiji lake kwa njia ifaayo basi haikufaa kungoja Yoshua ashambulie. Akikusanya majeshi yake juu yake na kuwaita wafalme wengine wa kusini wamsaidie, aliongoza mashambulizi dhidi ya Gibeoni kwa sababu walikuwa wamefanya amani na Israeli.
Wakati huo huo, Yoshua alikuwa ameondoka kwenda Gilgali (mst. 6). Ujumbe wa haraka ulitumwa kwa Yoshua kutoka kwa Wagibeoni ukimwomba aje haraka wafalme wa kusini walipokuwa wakishambulia. Wakati ulikuwa tayari kwa matayarisho ya kabla ya vita vya Kumb. 20:1-9 kuanza kutumika.
YOSHUA ANASHAMBULIA Alfajiri (Mst. 8-11).
Jeshi la Israeli lilikuwa tayari. Walitembea usiku kucha na bila kutarajia walionekana kwenye uwanja wa vita mapema asubuhi. Jua likiwaka moja kwa moja machoni pa adui, Yoshua aliongoza mashambulizi. Majeshi ya majeshi ya muungano kutoka kusini yalivunja safu na kukimbia, juu ya mwinuko mrefu wa miamba hadi Bethhoroni. Kwenye kilele mtazamo mpana hufunguka juu ya bonde la Ajaloni linaloingia kutoka kwenye Uwanda wa Sharoni (tazama ramani). Bonde refu, jembamba linaongoza chini kwenye uwanda huu ambao ni mbovu na wenye miamba.
Wakanaani walifikiri kwamba ikiwa wangeweza kufika kilele hiki, wangekuwa na faida na wangeweza, pengine, kuwaepuka wanaowafuatia. Walifika kileleni na kuanza kuteremka kwa kasi kwenye miteremko.
Ndipo Yahwe akawapigania Israeli. Dhoruba kubwa ilipiga juu yao. Mvua kubwa ya mawe ilirushwa kutoka mbinguni kubwa sana hivi kwamba ikawaua askari waliokuwa wakikimbia (mst. 11). Lakini hata hivyo, Yoshua alipokuwa amefika kileleni, aliweza kuona kwamba baadhi ya Wakanaani wangetoroka kwa sababu siku ilikuwa karibu kwisha. Akaomba siku hiyo iongezwe, jua lisimame, na mwezi uzuiwe, hata watu watakapojilipiza kisasi juu ya adui zao. Mungu alitimiza ombi la Yoshua kwa uwezo wake mkuu (mst. 12-14).
Muujiza huu wa ajabu, na kushindwa kwa adui mwenye nguvu kulikumbukwa kwa miaka mingi (Zaburi 44), na inarejelewa katika manabii kuwa mwonjeshaji wa ushindi mkuu zaidi wa Bwana Yesu ajapo dhidi ya adui katika ufalme wa Yerusalemu. ( Isaya 28:21; Zekaria 14:3 ). Wakati huo Mungu atanyesha tena mawe ya mvua ya mawe juu ya adui ( Ezekieli 38:22 ), na kushindwa kwa majeshi yaliyokusanyika pamoja katika nchi kutawezesha Bwana Yesu Kristo kusimamisha Ufalme wa Mungu katika Israeli.
Kushindwa kwa wafalme huko Beth-horoni kulifungua eneo lote la kusini kwa Yoshua (ona mst. 40-43). Kwa hiyo, katikati na kusini mwa nchi sasa vilikuwa mikononi mwa Israeli. Yoshua alipitia eneo la kusini na kuteka majiji yote makubwa kabla ya kurudi.
SOMO KWETU:
Wagibeoni walikuwa wajanja na waliwadanganya Israeli kwa “hekima ya dunia”. Ikiwa Waisraeli wangetafuta shauri la Mungu kabla ya kufanya mapatano na Wagibeoni, udanganyifu huo ungefunuliwa.
Pande zote mbili zinaonyeshwa kwa nuru mbaya. Wagibeoni walitaka kujiunga na kundi la Israeli na walikuwa tayari kuwa “mtumishi” wa Israeli. Lakini walisema uwongo na kumdanganya Yoshua na wazee. Tamaa ya Ufalme na ulinzi wa Yahwe inahitaji kwamba tutafute Ukweli kwa NJIA SAHIHI. Mungu anaamuru kwamba tumwabudu katika “roho na kweli” ( Yohana 4:23, 24 ) na kumkaribia Mungu kunahitaji hatua mahususi za imani katika injili na ubatizo katika Bwana Yesu Kristo ( Marko 16:16; Gal. 3:27-29). Hatuwezi kutoa au kukubali Ukweli kwa masharti yetu wenyewe.
Israeli walikuwa na hatia kwa kutotafuta mwongozo kutoka kwa Yahwe katika jambo hili, kwa kuwa hawakutafuta shauri kwa Yahwe huko Ai. Tunaweza kuwahurumia Israeli kwa kudanganywa, lakini walipaswa kuthamini upendo wa Yahwe na kujali kwa ustawi wa Israeli katika kuamuru. "Usifanye maagano pamoja nao, wala pamoja na miungu yao." (Kut. 23:32).
Ni lazima tujifunze kuzingatia kila tendo au ahadi tunayofanya katika nuru ya neno la Mungu (Mit. 3:5, 6). Vinginevyo sisi pia, tunaweza kuwekwa katika hali za aibu ambazo zinaweza kutupeleka katika maelewano na ulimwengu. Kama Israeli katika wakati wa Yoshua tunaweza kupata kwamba tumejitolea kuweka ahadi ambayo hatimaye italeta madhara juu yetu.
MAKTABA YA MAREJEO:
"Mkono Unaoonekana wa Mungu" (R. Roberts) Ukurasa wa 212
"Hadithi ya Biblia" (H. P. Mansfield)—Kitabu. 2, Nambari 10
"The Ways of Providence" (R. Roberts)—Sura ya 12
"Joshua" (J. Ullman)
MASWALI YA AYA:
- Wagibeoni waliwadanganyaje Israeli?
- Ni kwa jinsi gani Yoshua na Israeli walifanya makosa katika kushughulika na Wagibeoni? Ni masomo gani tunaweza kujifunza kutokana na udanganyifu wa Wagibeoni na Waisraeli kushindwa kutafuta mwongozo wa Yahwe.
- Ni muujiza gani ulifanyika huko Beth-horoni?
- Kwa nini vita vya Beth-horoni vilikuwa muhimu?
MASWALI YA INSHA:
- Eleza jinsi Israeli walivyodanganywa na Wagibeoni? Ni masomo gani tunayojifunza kutokana na udanganyifu wa Wagibeoni na kushindwa kwa Waisraeli kumtafuta Yahwe.
- Eleza vita vya Beth-horoni. Onyesha jinsi ushindi huu wa kimuujiza utakavyorudiwa wakati wa kurudi kwa Kristo.
