361. ANTIOKIA NDANI YA PISIDIA: "TULIWAGEUKIA WATU WA MATAIFA"
"Ilikuwa lazima neno la Mungu litangazwe kwenu kwanza"
Kanisa la Antiokia huko Siria liliendelea kukua kwa msaada wa kundi la manabii na walimu waliokuwa na bidii. Mpango mkubwa ulifanywa kupitia nguvu ya Roho Mtakatifu. Barnaba na Sauli walitumwa kwenda nchi za kigeni, Kupro, Pamfiha na Pistia, ambapo walihubiri katika masinagogi ya Wayahudi. Akiwa amekasirishwa na upinzani wa Wayahudi, Paulo alitangaza, "kwa kuwa mnalikataa... tazama, tunawageukia Mataifa."
Matendo 13
" UNITENGE MIMI BARNABA NA SAULI " (Matendo 13:1-3).
Kadiri eklesia ya Antiokia ilivyokua, pia kuliibuka kundi lenye nguvu la kufundisha ndugu waliokuwa wakifanya kazi pamoja kwa ajili ya ujenzi wa eklesia na uenezaji wa injili. Katika orodha tuliyopewa katika mstari; 1 inavutia kutambua kwamba Barnaba anatajwa kwanza na Sauli anatajwa mwisho. Katikati ya ibada yao takatifu, Roho Mtakatifu aliwaambia "Nitengeni mimi Barnaba na Sauli kwa ajili ya kazi ambayo nimewaita; Sauli aliletwa katika umaarufu na Mungu kwa ajili ya kazi mpya na muhimu. Katika sura mbili zinazofuata asili ya 'kazi hii mpya' inafanywa: mpendwa: alikuwa akihubiri injili katika nchi za Mataifa. Mwishoni mwa kazi hiyo Sauli na Barnaba waliporudi Antiokia, kumbukumbu inazungumzia "kazi waliyoitimiza" (14:26; linganisha 13:41). Kwa hiyo, Sauli alianza kazi kubwa aliyochaguliwa: "kuchukua jina langu mbele ya Mataifa, na wafalme, na wana wa Israeli" (9:15).
KUHUBIRI KATIKA KISIWA CHA SAIPRASI (Matendo 13:413).
Wakisafiri kutoka Seleukia, Sauli, pamoja na Barnaba na Yohana Marko walivuka bahari hadi Saiprasi. Barnaba alikuwa mzaliwa wa Saiprasi (4:36), na hivyo kisiwa hicho kilikuwa mahali pa asili pa kuanzia. Mambo kadhaa muhimu kuhusiana na kuhubiri kwa Mataifa yalitokea kisiwani hapa:
- Sauli alianza kuhubiri katika sinagogi la Wayahudi; (mstari wa 5); hii ndiyo ilikuwa kanuni yake: "kwa Wayahudi kwanza, na pia kwa Mataifa (Warumi 2:10). Wayahudi walikuwa wanaifahamu Sheria na Manabii, ambayo yalikuwa msingi wa mahubiri ya Sauli (Matendo 26:22).
- Kisha huko Pafo tunaona mkutano wa kwanza kati ya mikutano kadhaa ya Sauli na mchawi. Ni wazi kutokana na rekodi ya Luka kwamba Elima alifurahia mamlaka makubwa akiwa pamoja na Sergio Paulo, mtawala wa kisiwa hicho. Alipoona kwamba maneno ya Sauli yalikuwa yakimvutia bwana wake, aliogopa kwamba ushawishi wake ungepungua. Sauli alikuwa akipinga giza la ulimwengu wa kipagani na hapa kwa njia ya ajabu akiwa ndani ya mlaghai Myahudi! Mungu alimpiga kwa upofu, na yule aliyedai nguvu isiyo ya kawaida, yeye mwenyewe akatafuta mtu wa kumwongoza! (13:11; linganisha Waefeso 4:17-18; 2 Wakorintho 4:3-4, 6). Umaarufu uliotolewa katika Matendo wa kukutana na watu hawa waovu unafunua nguvu zao juu ya jamii ya nyakati hizo (Matendo 8:9-10, 18-24; 16:16-19; 19:13-17).
- Huko Saiprasi, Paulo, kama Sauli alivyojulikana tangu wakati huo, aliongoza, jina lake likitajwa mbele ya Barnaba kwa mara ya kwanza (13:13). Hapa tunasoma kuhusu "Paulo na wenzake", ilhali hapo awali ilikuwa "Barnaba na Sauli" (11:30; 12:25; 13:2, 7). Kuanzia Saiprasi na kuendelea, karibu kila mara Paulo anatajwa kwanza. Jina la Kirumi 'Paulo' linatumika badala ya 'Sauli' wa Kiebrania kwa sasa mtume huyo anasafiri katika maeneo yenye watu wengi wasio Wayahudi.
Baada ya kuongoka kwa Sergio Paulo, walisafiri kaskazini-magharibi hadi jiji la Perga, mji mkuu wa Pamfilia. Wakati huu Yohana Marko aliwaacha Paulo na Barnaba. Alirudi Yerusalemu mahali ambapo ni nyumbani kwake (mstari wa 13; 12:12). Paulo aliona kuondoka huku kama udhaifu, na Barnaba alipoamua baadaye "kumchukua" Marko pamoja nao katika safari yao inayofuata, ugomvi mkali ulitokea kati yao na wakaamua kuachana na kwenda njia tofauti (15:36-40). Katika miaka ya baadaye Yohana Marko alipata tena heshima na sifa za Mtume Paulo (km. Wakolosai 4:10; 2 Tim. 4:11).
ANTIOKIA KATIKA PISIDIA (Matendo 13:14-15).
Derbe, Listra, Ikoniamu na Antiokia sehemu hizi zilikuwa ni eneo linalojulikana kama "Galatia". Antiokia hii (isichanganywe na Antiokia huko Siria; Somo la 10) ilikuwa takribani kilomita 170 kaskazini mwa Perga na njia kati ya miji hiyo miwili ilikuwa njia nyembamba, yenye misukosuko, kupitia miteremko mikali ya milima ya Taurus. Ilikuwa maarufu kwa majambazi yake ya kando ya barabara (linganisha 2 Wakorintho 11:26). Antiokia ilianzishwa yapata mwaka 300 KK na mjenzi mkuu wa miji, Seleucus Nicator, Mfalme wa Makedonia wa Siria, ambaye aliipa jina la mkewe. Paulo na Barnaba walipoingia jijini wangegundua jinsi Roma ilivyokuwa imeathiri desturi na mitindo ya maisha. Pia, lilikuwa ni jiji lenye shughuli nyingi lililokuwa njiani kuelekea Roma; wafanyabiashara kutoka mashariki na magharibi walipita mitaani. Kwa sababu hiyo, jamii kubwa ya Wayahudi iliishi hapo na sinagogi liliwapa Paulo na Barnaba mahali pazuri pa kuanza kazi ya kuhubiri. Baada ya usomaji wa kawaida wa Sheria na Manabii, Paulo na Barnaba na Wayahudi wenzake walialikwa kusema "neno lolote la kuwatia moyo watu". Paulo hakuchelewa kutumia fursa hiyo. Tukio hilo ni kama tukio ambalo Yesu alisoma na kuhubiri katika sinagogi huko Nazareti (Luka 4:16-30).
HOTUBA YA PAULO KATIKA SINAGOGI HUKO ANTIOKIA (Matendo 13:16-41).
Tuna muhtasari tu wa hotuba ya Paulo, lakini inatosha kuonyesha mistari mikuu ya hoja yake. Kuna kufanana na hotuba za Petro (sura ya 2 na 3) na Stefano (sura ya 7); kulikuwa na umoja wa mawazo miongoni mwa Mitume, hivyo, ni ushuhuda unaofanana. Mistari ya 16-21: Paulo anasimulia historia ya Israeli kuanzia Musa hadi Sauli. "Mungu aliwachagua baba zetu na kuwatukuza watu walipokuwa wakiishi kama wageni katika nchi ya Misri". Taarifa hii ya ufunguzi inaweka mada ya hotuba; yaani, kwamba katika kila zamu ya historia ya taifa, Mungu alikuwa amewaandalia; lakini Israeli walionyesha kutokuwa na shukrani kwa wema wa Mungu uliofunuliwa. "Aliwalea jangwani" (pembeni) kwa miaka 40 mingi. Hta hivyo, licha ya uasi wa Israeli, Mungu aliwafukuza Wakanaani na kugawanya nchi kwa makabila kumi na mawili (mstari wa 19). "Aliwapa waamuzi", lakini "walitaka mfalme" (mstari wa 20-21). Katika kumtafuta Sauli walifanya kosa kubwa, na aina hiyohiyo ya makosa ilikuwa imerudiwa katika historia yao yote.
Mstari wa 22-23: Daudi alichaguliwa na Mungu kuwa mfalme. Ingawa alipelekwa uhamishoni, baadaye alithibitika kuwa bora zaidi kati ya wafalme wa Israeli (mstari wa 22). Historia ilifunua kwamba chaguo la Mungu lilikuwa bora zaidi kila wakati, ingawa walikuwa wamekataa mara kwa mara. Kwa nini Paulo anazungumzia chaguo la Mungu la kiongozi? Jibu liko wazi kutokana na kinachofuata. Mungu alikuwa ameahidi kwa dhati Mwana kwa Daudi (2 Sam. 7). Katika hatua hii Paulo anatambulisha jina la Yesu kama uzao ulioahidiwa wa Daudi. Alikuwa Mwokozi wa Israeli, na Mungu anatoa mahitaji yao. Tunaweza kufikiria jinsi ambavyo mtume angetumia Maandiko kuonyesha jinsi ahadi kwa Daudi ilivyojikita katika Yesu. Ukweli ni kwamba alikuwa wa kabila la Yuda, kwamba kuzaliwa kwake kulihudhuriwa na hali nzuri sana (Isa. 9:6-7; 7:14), kwamba mji wa Bethlehemu ulikuwa mahali alipozaliwa (Mika 5:2), yote yangechangia ushahidi kwamba alikuwa uzao wa Daudi na Mwana wa Mungu, kama agano kwa Daudi lilivyohitaji (2 Sam. 7:12-16).
Mstari wa 24-25: Zaidi ya hayo, Yesu alishuhudiwa na Yohana Mbatizaji. Wayahudi wote walimchukulia Yohana kuwa nabii (Mt. 21:26), kwa hiyo, ushuhuda wake kwa Yesu ungeheshimiwa (linganisha Yoh. 5:32-35). Alikuwa mtangulizi na alitangaza kutokea kwa Masihi karibu; yule aliyeahidiwa lazima awe amekuja.
Mstari wa 26: Wasikilizaji wote wa Paulo katika sinagogi, Wayahudi na Mataifa, walialikwa kuzingatia masuala ya wokovu! Hawakupuuzwa.
Mstari wa 27-29: Kifo na kuzikwa kwa Yesu kulitimiza Maandiko. Wayahudi walisema kusulubiwa kwake kulibatilisha dai lake la kuwa Masihi, lakini Paulo anasema kinyume chake - kwamba Maandiko yalitaka Masihi auliwe na watu. Vifungu kama Isa. 53, Zaburi 22 na 69 vingenukuliwa hapa. Kutokujua maana halisi ya Manabii kulisababisha kutimizwa kwao.
Mstari wa 30-33: Ufufuo wa Yesu pia ulitimiza Maandiko. Huu ndio kilele cha hoja ya Paulo; injili ya wokovu ilitegemea ukweli kwamba Mungu alikuwa amemfufua kutoka katika wafu. Kulikuwa na mashahidi wengi wa ukweli usiopingika (mstari wa 31). Kwa hiyo, ujumbe huo ulikuwa muhimu na wa ajabu. Mungu alikuwa amekumbuka agano Lake na kumfufua Mwanawe mwenyewe, kama alivyosema angefanya katika Zaburi 2:7.
Mstari wa 34: Yesu huyu aliyefufuliwa sasa ana uzima wa milele na hataona uharibifu. "Rehema za Daudi zilizo imara" zinahusisha ufufuo na agano la milele: bila ufufuo ahadi kwa Daudi isingeweza kutimizwa kamwe (2 Sam. 7:16; Isa. 55:3).
Mstari wa 35-37: Hatimaye Paulo anatumia Zaburi 16:10 kuonyesha kwamba Masihi alipaswa kuwa mtu aliyefufuka, na aliyefufuliwa muda mfupi baada ya kifo, kabla ya uharibifu kuanza. Hili haliwezi kamwe kumrejelea Daudi lakini linajibiwa katika ukweli kumhusu Yesu (linganisha maelezo ya Petro ya Zaburi 16 katika Matendo 2:25-31).
Mstari wa 38-39: Msamaha wa dhambi ulihubiriwa kwa jina la Yesu Kristo. Sasa kwa kuwa amepanda hadi mkono wa kuume wa Mungu, yeye ni kuhani mkuu aliye tayari kuwaokoa watu wake kwa kuwaombea (linganisha Zaburi 110:1-3). "Msamaha" huu au wokovu ulikuwa kwa wale walioamini pekee. Unyenyekevu kwa Mungu ulihitajika, si kufuata sifa na matendo ya Sheria, ambayo hayangeweza kamwe kumfanya mtu astahili wokovu. Hapa tuna fundisho kuu la "Kuhesabiwa Haki kwa Imani", ambalo ndilo mada kuu ya maandishi mengi ya baadaye ya Paulo, hasa ya barua yake kwa Wagalatia (tazama Somo la 21).
Mstari wa 40-41: Onyo kali lilitolewa! Labda Paulo aliona upinzani miongoni mwa wasikilizaji wake, kwani alimalizia hotuba yake kwa onyo baya kutoka kwa nabii Habakuki (1:5).
MWISHO—KUFUNGULIWA KWA MLANGO WA IMANI KWA MATAIFA (Matendo 13:42-52).
Hoja yenye nguvu ya hotuba hiyo iliwavutia sana Wayahudi na Mataifa. Walitafuta kwa bidii hotuba nyingine siku ya Sabato iliyofuata. Wengi hawakusubiri hadi wakati huo, lakini walibaki na ndugu kwa ajili ya mafundisho zaidi. Sabato iliyofuata ilipofika na karibu jiji lote likakusanyika kuwasikiliza, viongozi wa Wayahudi walikuwa na wivu na walipinga kazi hiyo, wakipinga na kukufuru neno lililonenwa. Paulo hangeshiriki katika mambo kama hayo. Alielekeza mawazo kwenye maneno ya Isaya 49:6, ambayo yalihitaji wokovu wa mtumishi wa Mungu ili aende kwa Mataifa. Alisema: "Tazama, tunawageukia Mataifa" (mstari wa 46). Wayahudi waliamua kuzuia ushawishi wa Paulo; walitumia ushawishi wao kukusanya upinzani dhidi ya Paulo na Barnaba, ambao walijikuta wakikabiliwa na shinikizo kubwa. Hatimaye yaliitwa mamlaka ya Kirumi, ambayo kwa kawaida huvumilia dini. Waliona jambo hilo kama mzozo wa kidini wenye itikadi kali, na tatizo lilipoanza na kuwasili kwa Paulo na Barnaba, suluhisho, walidhani, lilikuwa katika kufukuzwa kwao kutoka katika jiji lao. Lakini, wanafunzi walijawa na furaha kwa kazi kubwa iliyokuwa imekamilika.
MAFUNZO KWETU:
- Pale ambapo neno la Mungu linatangazwa kwa bidii, fursa mpya za kuhubiri zitapatikana.
- Wanafalsafa wa ulimwengu huu hutafuta kushawishi akili zetu na kutupotosha kutoka katika njia sahihi za Bwana. Mtazamo wa Paulo wa akili kwa Elima ni somo katika upinzani.
- Tunaweza kusoma Maandiko kila siku lakini hatuwezi kuelewa ujumbe wake au kuguswa na mvuto wake (mstari wa 27). Akili na mioyo yetu lazima iwe katika usomaji wetu.
- Kazi ya kuhubiri ni kazi ngumu na inahitaji ujasiri na uvumilivu (mstari wa 13, 45, 50), lakini matokeo yake yanaweza kuleta furaha (mstari wa 52).
- Kuhesabiwa haki kwa imani, si kwa matendo ya sheria, humruhusu mtu kumkaribia Mungu.
MAKTABA YA MAREJELEO:
"Paul, the Apostle" (W. H. Boulton)—Sura ya 6
"The Letter to the Galatians" (J. Carter)—Utangulizi
"The Story of the Bible" (H. P. Mansfield)—Toleo la 13, Kurasa 98-110
"Paul: The Traveller and Roman Citizen" (Ramsay)—Kurasa 74-85
MASWALI YA AYA:
- Simulia hadithi kuhusu Elima, mchawi aliyeandikwa katika Matendo 13.
- Ni nini kilimtokea Yohana Marko wakati wa safari ya kwanza ya Paulo, na Paulo alimfikiria nini baadaye? Tunaweza kujifunza masomo gani kutokana na hili?
- Matokeo ya mahubiri ya Paulo katika sinagogi huko Antiokia Pisidia yalikuwa ni yepi?
- Paulo, katika sinagogi huko Antiokia huko Pisidia, alithibitishaje kutoka Zaburi 16 kwamba Masihi alipaswa kuwa mtu aliyefufuka?
MASWALI YA INSHA:
- Ni mambo gani muhimu yaliyokuwa katika mahubiri ya Barnaba na Paulo huko Saiprasi?
- Fupisha hotuba ya Paulo katika sinagogi huko Antiokia huko Pisidia kwa ufupi.