SOMO 011
YAKOBO ANASAFIRI
“Na tazama, mimi nipo pamoja nawe, nitakulinda kila uendako.” — Mwanzo 28:15
SHABAHA Kuonyesha jinsi Mungu alivyomlinda Yakobo katika safari zake, akamfundisha kupitia majaribu, na akaendelea kuthibitisha ahadi zilizotolewa kwa Ibrahimu na Isaka.
MUHTASARI Yakobo aliondoka Beer-sheba kwa sababu ya hasira ya Esau na akaenda Harani. Akiwa njiani, Mungu alizungumza naye katika ndoto pale Betheli na akathibitisha ahadi ya nchi, uzao na baraka. Yakobo aliishi kwa Labani kwa miaka mingi, akapata familia kubwa, na hatimaye Mungu akamwambia arudi Kanaani. Alipokuwa karibu kukutana tena na Esau, Yakobo alimwomba Mungu msaada. Usiku huo alipambana na mtu ambaye Hosea 12:4 anamtaja kuwa malaika, na jina lake likabadilishwa kuwa Israeli. Mungu alimlinda, naye Esau akampokea kwa amani.
NDOTO PALE BETHELI: MWANZO 28:10–22
Yakobo aliondoka Beer-sheba na kwenda upande wa Harani. Jua lilipotua alilala mahali fulani na kuweka jiwe karibu na kichwa chake. Katika ndoto aliona ngazi, au mpandio, ikiwa imewekwa duniani na kilele chake kikifika mbinguni; malaika wa Mungu walikuwa wakipanda na kushuka juu yake. BWANA akasema kwamba Yeye ni Mungu wa Ibrahimu na Isaka, na akamwahidi Yakobo nchi aliyolala juu yake, uzao mwingi na baraka kwa jamaa zote za dunia. Pia akasema, “mimi nipo pamoja nawe” na akaahidi kumrudisha katika nchi ile.
YAKOBO ANAJIBU AHADI YA MUNGU
Yakobo alipoamka alisema mahali hapo ni “nyumba ya Mungu” na akapaita Betheli. Akalisimamisha jiwe kama nguzo na kulimwagia mafuta. Kisha akaweka nadhiri kwamba Mungu akiwa pamoja naye, akamlinda na kumrudisha kwa amani, BWANA angekuwa Mungu wake, na katika yote ambayo Mungu angempa angemtolea sehemu ya kumi. Hapa tunaona mtu ambaye bado alikuwa anajifunza kumtegemea Mungu, lakini Mungu alikuwa ameshaonyesha uaminifu wake kwake.
YAKOBO KATIKA NYUMBA YA LABANI: MWANZO 29–30
Yakobo alipofika karibu na Harani alikutana na Raheli, binti wa Labani, ndugu wa mama yake Rebeka. Yakobo alimpenda Raheli na akakubali kumtumikia Labani miaka saba ili amwoe. Hata hivyo Labani alimdanganya na kumpa Lea kwanza. Yakobo akakubali kumtumikia miaka mingine saba kwa ajili ya Raheli. Katika desturi za wakati huo Yakobo pia alikuwa na Bilha na Zilpa; Biblia inaandika hali hii kwa uaminifu, lakini haisemi kwamba ndoa ya wake wengi ndiyo mfano bora wa Mungu. Kutokana na familia hii walizaliwa wana ambao baadaye wakawa mababa wa makabila ya Israeli.
MUNGU ANAMWAMBIA YAKOBO ARUDI: MWANZO 31
Baada ya miaka mingi, mahusiano kati ya Yakobo na wana wa Labani yalizidi kuwa magumu. Mungu akamwambia Yakobo, “Urudi mpaka nchi ya baba zako, na kwa jamaa zako; nami nitakuwa pamoja nawe” (Mwanzo 31:3). Yakobo akaondoka pamoja na familia yake na mali zake. Labani akamfuata, lakini Mungu akamwonya katika ndoto asimdhuru Yakobo. Mwishowe Yakobo na Labani wakafanya agano na wakaachana kwa amani.
YAKOBO ANAOGOPA KUKUTANA NA ESAU: MWANZO 32
Yakobo aliposikia kwamba Esau alikuwa akija na watu mia nne, aliogopa sana. Hakutegemea ujanja wake wa zamani; alimwomba Mungu, akakiri kwamba hastahili rehema yote aliyopewa, na akaomba, “Uniokoe, nakuomba, na mkono wa ndugu yangu, na mkono wa Esau” (Mwanzo 32:11). Pia alituma zawadi mbele yake kama ishara ya amani. Sala yake inaonyesha kwamba majaribu ya miaka mingi yalikuwa yamemfundisha kumtegemea Mungu zaidi.
YAKOBO ANAPAMBANA NA MALAIKA: MWANZO 32:24–32
Usiku Yakobo alibaki peke yake na “mtu” akashindana naye mpaka alfajiri. Hosea 12:4 anafafanua kwamba Yakobo “alikuwa na nguvu juu ya malaika”. Yakobo alishikilia na kuomba baraka. Jina lake likabadilishwa kutoka Yakobo kuwa Israeli, kwa sababu alikuwa ameshindana na Mungu na wanadamu na ameshinda. Mwanzo 32:28 yenyewe ndiyo maelezo salama zaidi ya maana ya jina hilo kuliko kulazimisha tafsiri moja fupi ya neno.
YAKOBO NA ESAU WANAPATANA: MWANZO 33:1–11
Asubuhi Yakobo alimwona Esau akija. Yakobo akatangulia mbele na kuinama. Badala ya kumshambulia, Esau akamkimbilia, akamkumbatia na kumbusu; wote wakalia. Yakobo alimshukuru Mungu kwa rehema hii na akamsihi Esau apokee zawadi zake. Baada ya miaka ya hofu, mkutano uligeuka kuwa wa amani.
FUNDISHO KWETU
Yakobo alikuwa mtu wa imani lakini pia alikuwa na mengi ya kujifunza. Alidanganya na baadaye akajikuta akidanganywa; aliogopa, lakini akajifunza kuomba; alitegemea mipango yake, lakini polepole akajifunza kumtegemea Mungu. Nasi hatukui kwa siku moja. Mungu anaweza kutumia majaribu kutufundisha ukweli, unyenyekevu, subira na utegemezi kwake. Yesu katika Yohana 1:51 anatumia lugha inayokumbusha ndoto ya Betheli, akielekeza kwa nafasi yake mwenyewe katika kusudi la Mungu.
MAELEZO YA NYONGEZA
Wana kumi na wawili wa Yakobo walikuwa Reubeni, Simeoni, Lawi, Yuda, Dani, Naftali, Gadi, Asheri, Isakari, Zabuloni, Yusufu na Benyamini. Dina alikuwa binti yake. Benyamini alizaliwa baadaye, baada ya Yakobo kurudi Kanaani (Mwanzo 35:16-18).
MASWALI
Majibu mafupi
1. Yakobo aliondoka mji gani na alikuwa akielekea wapi?
2. Yakobo aliona nini katika ndoto yake pale Betheli?
3. Mungu alimwahidi Yakobo mambo gani makuu katika Mwanzo 28?
4. Yakobo alipaita mahali pa ndoto jina gani?
5. Ni binti gani wawili wa Labani walioolewa na Yakobo?
6. Mungu alimwambia Yakobo afanye nini katika Mwanzo 31:3?
7. Kwa nini Yakobo aliogopa kukutana tena na Esau?
8. Yakobo alimwomba Mungu jambo gani katika Mwanzo 32:11?
9. Hosea 12:4 inamtambuaje yule aliyepambana na Yakobo?
10. Jina la Yakobo lilibadilishwa kuwa jina gani?
Majibu ya kina
11. Eleza jinsi majaribu ya Yakobo yalivyomfundisha kumtegemea Mungu.
12. Eleza kilichotokea Yakobo alipokutana tena na Esau.
13. Kwa nini ni vizuri kutumia maelezo ya Mwanzo 32:28 badala ya kudai tafsiri moja rahisi ya jina Israeli?
Majibu ya nyongeza
14. Taja wana kumi na wawili wa Yakobo.
15. Yohana 1:51 inatumiaje picha inayotukumbusha ndoto ya Betheli?