SOMO 020
ISRAELI KATIKA MLIMA SINAI
“Mtakuwa kwangu tunu ya pekee ... na taifa takatifu.” — Kutoka 19:5–6
SHABAHA Kuonyesha jinsi Mungu alivyofanya agano na Israeli katika Sinai, akawapa Amri Kumi na sheria nyingine ili wawe taifa lililotengwa kwa ajili yake.
MUHTASARI Katika mwezi wa tatu baada ya kutoka Misri, Israeli walifika jangwani Sinai. Mungu aliwakumbusha jinsi alivyowaokoa na akawaambia kwamba wakisikia sauti yake na kulishika agano lake wangekuwa tunu yake ya pekee, ufalme wa makuhani na taifa takatifu. Watu wakakubali. Baada ya maandalizi makali, Mungu alisema Amri Kumi mbele ya taifa. Watu wakaogopa na kumwomba Musa awe mpatanishi wa kusikia maneno zaidi. Sheria ya Musa ilifundisha utakatifu na ilionyesha dhambi, lakini Wakristo hawako chini ya agano la Musa; mafundisho ya Kristo yanatimiza kanuni za kumpenda Mungu na jirani.
ISRAELI WAFIKA SINAI: KUTOKA 19:1–15
Katika mwezi wa tatu baada ya wana wa Israeli kutoka Misri walifika jangwani Sinai na kupiga kambi mbele ya mlima. Musa akapanda kwa Mungu. BWANA akawakumbusha, “mmeona ... jinsi nilivyowachukua ninyi juu ya mbawa za tai, nikawaleta ninyi kwangu.” Kisha akasema kwamba wakitii sauti yake na kulishika agano lake wangekuwa tunu yake ya pekee kuliko watu wote, “ufalme wa makuhani, na taifa takatifu.” Watu wakajibu kwa pamoja, “Hayo yote aliyoyasema BWANA tutayatenda.”
KUJIANDAA KUKUTANA NA MUNGU
Mungu alimwambia Musa awatakase watu na wajitayarishe kwa siku ya tatu. Mipaka iliwekwa kuzunguka mlima na watu wakaonywa wasiuvuke. Kusudi lilikuwa kuwafundisha utakatifu wa Mungu na kwamba hawangeweza kumkaribia kwa namna yoyote waliyochagua wenyewe. Utii wa mipaka hiyo ulikuwa sehemu ya heshima kwa neno lake.
MUNGU ANASEMA: KUTOKA 19:16–20:21
Siku ya tatu kulikuwa na ngurumo, umeme, wingu zito, sauti kubwa ya baragumu, moshi na kutetemeka kwa mlima. Watu wakaogopa. Kumbukumbu la Torati 4:12-13 inasema walisikia sauti ya maneno lakini hawakuona umbo; Mungu akawatangazia agano lake, yaani Amri Kumi. Baada ya kusikia, watu walimwambia Musa, “Sema nasi wewe, nasi tutasikia; bali Mungu asiseme nasi, tusije tukafa.” Musa akawa mpatanishi wa kupokea maagizo zaidi.
AMRI KUMI: KUTOKA 20:1–17
Amri Kumi zinaweza kufupishwa hivi: usiwe na miungu mingine; usijifanyie sanamu ya kuabudu; usilitaje bure jina la BWANA; ikumbuke siku ya Sabato; waheshimu baba na mama; usiue; usizini; usiibe; usitoe ushahidi wa uongo; usitamani mali au mwenzi wa jirani. Mgawanyo wa namba hutofautiana katika mapokeo mbalimbali, lakini maandiko yenyewe yanatupa maneno na mpangilio. Jambo muhimu ni kusikia kile Mungu alisema.
AGANO LA SINAI: KUTOKA 20–24
Baada ya Amri Kumi, Musa alipokea sheria nyingine kuhusu ibada, haki, wajibu kwa wengine na maisha ya taifa. Mungu pia alisema malaika wake angekwenda mbele yao (Kutoka 23:20-23). Musa akawasomea watu “kitabu cha agano”, nao wakasema, “Hayo yote aliyoyanena BWANA tutayatenda, nasi tutatii” (Kutoka 24:7). Israeli sasa walikuwa wameingia katika agano la taifa na Mungu, wakielekea nchi iliyoahidiwa kwa mababa.
YESU NA AMRI KUU: MATHAYO 22:34–40
Yesu alipoulizwa amri iliyo kuu, hakuchagua moja tu ya Amri Kumi. Alinukuu Kumbukumbu la Torati 6:5: kumpenda BWANA Mungu kwa moyo, roho na akili yote. Kisha akanukuu Mambo ya Walawi 19:18: kumpenda jirani kama nafsi yako. Akasema Torati yote na Manabii hutegemea amri hizi mbili. Hivyo utii wa kweli hautoshi kuwa orodha ya makatazo; unatoka katika upendo kwa Mungu na kwa watu.
WAKRISTO NA SHERIA YA MUSA
Agano Jipya linafundisha kwamba waamini katika Kristo hawako chini ya Sheria ya Musa kama agano lao (Warumi 7:4-6; Wagalatia 3:24-25; Wakolosai 2:14-17). Kanuni nyingi za maadili za Amri Kumi zinarudiwa katika mafundisho ya Kristo na mitume. Amri ya Sabato, hata hivyo, haijawekwa juu ya Wakristo kama sharti la agano la Musa; Wakolosai 2:16 inasema mtu asiwahukumu kuhusu sabato. Tunamtii Mungu chini ya agano jipya katika Kristo, si kwa kurudi chini ya Sinai.
FUNDISHO KWETU
Mungu aliwaita Israeli kuwa taifa takatifu, lililotengwa kwa ajili yake. 1 Petro 2:9 hutumia lugha inayofanana kwa waamini katika Kristo: “mzao mteule, ukuhani wa kifalme, taifa takatifu, watu wa milki ya Mungu.” Heshima hii huleta wajibu. Tunapaswa kumweka Mungu kwanza, kusema kweli, kuheshimu wengine, kuwa waaminifu katika ndoa na mali, na kulinda mioyo yetu dhidi ya tamaa.
MAELEZO YA NYONGEZA
Sheria haikuwa njia ya kujipatia kutokufa kwa nguvu za mwanadamu. Ilifunua dhambi na kuongoza kuelekea hitaji la Kristo. Wagalatia 3:24 inaiita sheria “kiongozi” wa kutuleta kwa Kristo. Ahadi kwa Ibrahimu zilikuwepo kabla ya Sinai na hazikufutwa na sheria iliyokuja baadaye (Wagalatia 3:17). Hivyo matumaini ya Injili yanabaki yamejengwa juu ya ahadi za Mungu na kazi ya Kristo.
MASWALI
Majibu mafupi
1. Israeli walifika Sinai katika mwezi gani baada ya kutoka Misri?
2. Mungu alisema alikuwa amewachukuaje Israeli kwake?
3. Mungu alitaka wawe taifa la namna gani?
4. Watu walijibuje waliposikia masharti ya agano?
5. Kwa nini mipaka iliwekwa kuzunguka mlima?
6. Ni ishara gani zilionekana au kusikika siku ya tatu?
7. Watu walisikia nini lakini hawakuona nini kulingana na Kumbukumbu la Torati 4:12?
8. Taja Amri Kumi kwa ufupi.
9. Watu walimwomba Musa afanye nini baada ya kusikia sauti ya Mungu?
10. Katika Kutoka 24:7 watu waliahidi nini?
Majibu ya kina
11. Eleza kusudi la agano la Sinai kwa taifa la Israeli.
12. Ni amri zipi mbili Yesu alisema ni kuu katika Mathayo 22:37-40?
13. Kwa nini Wakristo hawako chini ya Sheria ya Musa kama agano lao?
Majibu ya nyongeza
14. Wakolosai 2:16 inatusaidiaje kuelewa amri ya Sabato kwa Wakristo?
15. 1 Petro 2:9 na Wagalatia 3:24 zinatusaidiaje kuelewa utakatifu na kazi ya sheria?