Sura ya 16, Kifo - kaburi[1]
Ufufuo wa Wafu
Sikuzote imekuwa vigumu kwa wale wanaoamini kuokoka baada ya kifo na nafsi fulani isiyoweza kufa, roho, au Baali, kueleza kwa nini Agano Jipya hukazia sana ufufuo wa wafu. lakini kama tulivyoonyesha katika sura ya 11, ufufuo ni lazima kwa ajili ya ukombozi.
Kwamba inafanya hivyo haina shaka.. Yesu inachukulia kuwa ni kweli, kwa kuwaambia Wayahudi si tu kuwaalika majirani zao matajiri kwenye karamu, wakitumaini kupata mwaliko wa kurudi, bali wawaalike wenye uhitaji, “nawe utakuwa heri, kwa kuwa hao hawana cha kukulipa; kwa maana utalipwa katika ufufuo wa wenye haki.” (Luka 14:14). Wafu waaminifu watafufuliwa kutoka makaburini mwao; hapo ndipo watapata malipo yao.
Tumefikia ukweli ulio wazi wa Biblia kwamba thawabu ya wenye haki haijumuishi “kuwapo kwa roho” mahali fulani; wenye haki watapewa mwili usioharibika, ambao hautaharibika kama ulivyo sasa na hautakufa tena. Sababu ni ya ajabu: Mungu ana kazi kwa ajili ya waaminifu kufanya katika siku zijazo. Wale waliopewa ufufuo kutoka kaburini watazunguka-zunguka katika ulimwengu kama watu halisi, wanaoshikika, wakijishughulisha na kazi ya vitendo ya kuangazia mataifa ya ulimwengu katika kweli za Mungu ambazo ama wamezipuuza au kuzipotosha kwa karne nyingi. Hili litakuwa kusudi la utawala wa Kristo juu ya mataifa wakati atakaporudi, kama Biblia inavyosema atafanya.
Kwa wale wa kusini mwa dunia, hitimisho hili lina matokeo makubwa. Ibada ya mababu ni shughuli isiyo na matunda na isiyo na thamani ambayo, ingawa imekuwa ikifanywa tangu vizazi na vizazi, haina maana kabisa kwani msingi wake ni hadithi tupu. Hii ina maana kwamba mababu sasa wamekwenda milele, hakuna kitu kinachobaki na mfumo wao wote wa imani sio chochote zaidi ya mawazo ya kibinadamu. Wengine watapata ugunduzi huu karibu hauwezekani kutafakari.
“Lakini...?”
Lakini je, hakuna baadhi ya vifungu katika Agano Jipya vinavyounga mkono wazo la kuokoka baada ya kifo? Kuna vifungu vichache wakati fulani vimenukuliwa kwa njia hii. Lakini yanapochunguzwa kwa uangalifu, yataonekana kupatana na fundisho la Biblia kwa ujumla. Tunashughulikia hapa baadhi ya wale wanaojulikana zaidi.
Kuzimu
Katika Agano la Kale neno lililotafsiriwa “kuzimu” maana yake si zaidi ya mahali pa siri au pa siri. Likitafsiriwa kuwa “kuzimu” mara 31, pia limetafsiriwa “kaburi” mara 31, katika vifungu kama hivi:
(Yakobo akiomboleza kifo cha mwanawe Yusufu): “Nitashuka kaburini kwa ajili ya mwanangu, nikiomboleza.” (Mwa. 37:35 KJ.V.). "Nani (Mungu) kaburini atakushukuru?” (Zab. 6:5 K.J.V.). "... hakuna kazi, hakuna maarifa, hakuna hekima, shimo unaweza kwenda" (Mhu. 9:10 K.J.V.).
Kwa hivyo unabii juu ya Kristo: “Maana hutakuachia kuzimu nafsi yangu (Mungu)...”, inamaanisha tu kwamba Mungu hangeacha uhai wake, au mwili wake, kaburini, kama inavyoonyeshwa na mstari uliosalia: “...Wala hutamtoa mtakatifu wako aone uharibifu.” (Zab. 16:10).
Katika Agano Jipya kifungu hiki kimenukuliwa na Mtume Petro (Matendo 2:31). Anatumia neno la Kiyunani ambalo kwa kawaida hutafsiriwa kama "kuzimu", akionyesha kwamba alielewa kwa njia sawa na Zaburi.
Jehanamu
Katika Agano Jipya kuna neno lingine la kuvutia sana lililotafsiriwa “kuzimu”, linalowakilishwa katika Kiingereza kama “Gehenna” na kuhamishwa katika Kiswahili kama “Jehanamu”. Hili lilikuwa jina la mahali nje kidogo ya mji wa Yerusalemu. Ufafanuzi ufuatao kutoka kwa Grimm-Thayer's Greek - English Lexicon of the New Testament ni muhimu sana:
"Jehanamu: ... bonde la maombolezo ... ni jina la bonde Kusini na Mashariki ya Yerusalemu, liitwalo hivyo kwa sababu ya vilio vya watoto wadogo, ambao walitupwa katika mikono ya moto ya Moleki, sanamu huko. sura ya ng'ombe. Wayahudi walichukia sana mahali pale baada ya dhabihu hizi za kutisha kukomeshwa na Mfalme Yosia (2 Wafalme 23:10) hata hawakutupa tu kila aina ya taka bali pia mizoga ya wanyama na wahalifu ambao hawajazikwa ambao walikuwa wameuawa kwa kuvunja sheria zao.. Kwa kuwa sikuzote moto ulihitajika kuteketeza maiti, ili hewa isichafuliwe na uozo huo, ikawa mahali pale pakaitwa 'Jehanamu ya moto'.”
Sasa Jehanamu inatumiwa mara 12 katika Agano Jipya, 11 kati ya hizo na Yesu mwenyewe. Hapa kuna kesi moja:
“Na mkono wako ukikukosesha, (kukufanya ujikwae, R.V.), ukate; ni afadhali kuingia katika uzima u kigutu, kuliko kuwa na mikono miwili, na kwenda zako jehanum, kwenye moto usiozimika; ambamo humo funza wao hafi, wala moto hauzimiki.” (tazama kifungu kizima, Marko 9:43-48).
Maana ya Yesu ni hii: Ikiwa kuna jambo lolote unalofanya kwa mkono wako, popote unapokwenda kwa miguu yako, jambo lolote unaloliona kwa macho, ambalo linakuzuia kuingia katika Ufalme wa Mungu, basi acha kulifanya; kwa maana vinginevyo, utaishia kuangamizwa pamoja na waovu katika kifo. Funza na moto ni mawakala wa mfano wa uharibifu. Wao si wa milele, lakini wanaendelea na kazi yao mpaka yote yamekamilika. Kwa hiyo, Jehanamu inakuwa maelezo ya hukumu juu ya waovu katika siku ya mwisho (Tazama sura ya 10).
Matumizi mengine yote ya Jehanamu yatapatikana kuwa na wazo moja.
Tajiri na Lazaro
Iwapo msomaji hajafahamu kifungu hiki (Luka 16:19-31), wanapendekezwa katika hatua hii kukisoma kwa makini.
Lazaro, mwombaji, anakufa na "anachukuliwa na malaika mpaka kifuani mwa Abrahamu". Tajiri anakufa, lakini anapokuwa “katika kuzimu, katika mateso”, anaweza kumwona Lazaro “mbali” katika kifua cha Abrahamu. Anamwomba Abrahamu amtume Lazaro, “ili achovye ncha ya kidole chake majini, auburudishe ulimi wangu”. Lakini ombi hilo limekataliwa - tajiri wa zamani lazima apate adhabu yake. Zaidi ya hayo, asema Ibrahimu, “kati yetu na ninyi kumewekwa shimo kubwa,” ili kwamba kusiwe na uwezekano wa kupita kutoka sehemu moja hadi nyingine. Kisha yule tajiri anamwomba Abrahamu amtume Lazaro kuwaonya ndugu zake watano, wasije wakapatwa na hali kama yeye. Ombi hili pia limekataliwa, kulingana na maneno, tutazingatia zaidi hivi karibuni.
Sasa kuna sifa fulani za simulizi hii ambayo inafanya kuwa haiwezekani kuichukua halisi. Kifua cha Ibrahim kama mahali pa watu wema baada ya kufa; mazungumzo kati ya Ibrahimu katika furaha na tajiri "katika kuzimu"; wazo kwamba mtu anaweza kutumwa na maji kutoka sehemu moja hadi nyingine ili "kupoza ulimi" wa wanaoteswa. Usadikisho wa kwamba haya si masimulizi halisi ya wafu, bali aina fulani ya sitiari, au simulizi la mfano, inakuwa hakika inapogunduliwa kwamba mambo hayo yote yalikuwa sehemu ya mapokeo ya Mafarisayo wakati huo. Josephus, mwanahistoria Myahudi wa karne ya kwanza, aonyesha hivyo katika Hotuba yake juu ya Hadesi ya Misri Kwa hiyo, Yesu alikuwa akitumia baadhi ya mawazo ya wapinzani wake ili kuwaonyesha jinsi mawazo yao yalivyokuwa ya kipumbavu.
Tajiri anayezungumziwa alikuwa Kuhani Mkuu (aliyevaa zambarau mst 19) - alikuwa Kayafa, ambaye alikuwa ameoa binti ya Anasi, mwana wa Sethi (Yohana 18:13).
Alikuwa na kaka watano (v28):
– Eleazari
– Jonathan
– Theofilo
– Mathiasi
– Ananus
Lakini ni katika mistari michache ya mwisho ya kifungu hicho ndipo hoja halisi ya Yesu inajitokeza. Tajiri anapomwomba Ibrahimu amtume Lazaro kuwaonya ndugu zake, Ibrahimu anajibu: “Wanao Musa na manabii; wasikilize wao.” Tajiri anaposema, “Hapana, baba Ibrahimu, ikiwa mtu mmoja kutoka kwa wafu atawaendea, watatubu” Abrahamu anajibu: “Kama hawawasikilizi Musa na manabii, hawatashawishwa, ingawa mtu atafufuka kutoka katika wafu.”
Kwa muda mfupi, usemi huu ulitimia kwa kushangaza. Yesu alimfufua Lazaro - Lazaro halisi - ndugu ya Martha na Mariamu, kutoka kwa wafu. Muujiza huo ulizua hisia miongoni mwa watu, lakini mbali na "kushawishiwa", viongozi wa Wayahudi waliazimia zaidi kumuua. Muda mfupi baadaye, Yesu mwenyewe alifufuka kutoka kwa wafu. Licha ya uthibitisho wenye nguvu wa mashahidi, wenye mamlaka Wayahudi waliazimia kukana ufufuo wake na kukataa dai lake la kuwa Mwana wa Mungu. Hawakuwa wamekubali kweli mafundisho ya Maandiko yao wenyewe, "Musa na manabii", na hawakukubali madai ya Yesu kuwa Masihi anayetarajiwa.
Hili ndilo lilikuwa jambo zima la mfano wa Tajiri na Lazaro. Iliwasilisha kwa ukamilifu jambo ambalo Yesu alitaka kueleza. Yesu alikuwa akifanya mzaha kwa imani yao. Haina kitu cha kutufundisha kuhusu hali ya wafu. Kwa ajili hiyo, ni lazima tuende kwenye ushahidi wa Biblia kwa ujumla.
Mwizi Msalabani
Andiko la Luka 23:39-43 lina simulizi hilo. Yesu ananing'inia juu ya mti. Mmoja wa wanyang'anyi wawili, waliosulubishwa pamoja naye, anakiri kwamba "anahukumiwa kwa haki", lakini "mtu huyu (Yesu) hakutenda neno lo lote baya". Kisha, akimgeukia Yesu, anasema, “Bwana, nikumbuke utakapoingia katika ufalme wako” (Mst.42)..
Hili ni ombi la kushangaza. Tazama maana yake:
- kwamba kwa mwizi Yesu alikuwa “Bwana”
- kwamba mwizi alikuwa na hakika kwamba Yesu angeokoka kusulubiwa
- kwamba wakati fulani ujao, Yesu “angekuwa akija katika ufalme wake”
- kwamba wakati huo Yesu angeweza “kumkumbuka” na kumrudisha kwenye uhai
Mawazo haya yote yanakubaliana kabisa na yale ambayo Agano Jipya inafundisha. Sasa angalia jibu la Yesu:
“HAKIKA MIMI NAKWAMBIA LEO UTAKUWA NAMI PEPONI.”
Sasa hivi ndivyo herufi za Kigiriki zinavyoonekana katika hati za kale zaidi: zote ni herufi kubwa; maneno ambayo hayajatenganishwa, na hakuna punctuation. Kwa hiyo unaelewaje jibu la Yesu? Unaisomaje,
“Amin, nakuambia, utakuwa pamoja nami peponi siku hii”?
Au isomeke kama,
“Hakika mimi nakwambieni katika siku hii. Utakuwa pamoja nami peponi” ?
Inaleta tofauti kubwa katika ufahamu wa ahadi ya Yesu. Tutaamuaje? Kisarufi maana zote mbili zinakubalika. Σεμερών (leo) inaweza kuchukuliwa ama kwa kitenzi cha kwanza, au cha pili. Lakini kuna mazingatio mengine.
Yesu alikuwa akitumia usemi wa Kiebrania unaojulikana sana katika Agano la Kale. Hapa kuna mifano mitatu kutoka sura moja (Kumbukumbu la Torati 4:26,39,40):
“nawashuhudizia mbingu na nchi hivi leo... Kwa hiyo ujue, leo hivi, ukaweke moyoni mwako.... Basi, zishike sheria (Mungu) zake, na amri zake, ninazokuamuru leo...”
Kutangaza kitu “siku hii” (au leo), ilikuwa ni aina ya taarifa nzito yenye uhakikisho kamili wa ukweli.. Maneno hayo yanapatikana mara 42 katika kitabu cha Kumbukumbu la Torati pekee. Kwa hiyo, Yesu alikuwa akitumia umbo la Kiebrania linalojulikana sana kusisitiza uzito wa maneno yake, “Nakuambia leo...” Mwizi angeweza kuhakikishiwa kwamba kile ambacho Yesu aliahidi kingetimia.
Yesu alikuwa wapi “siku ile” hata hivyo? Si katika utukufu, mbinguni. Alikuwa kaburini. Kama vile alivyotabiri juu yake mwenyewe kwa waandishi na Mafarisayo: “hivyo ndivyo Mwana wa Adamu atakavyokuwa siku tatu mchana na usiku katika moyo wa nchi.” (Mat. 12:40). “Moyo” ni nahau ya Kiebrania yenye maana ya “katikati”; alimaanisha atakuwa kaburini.
Tunapaswa kuelewa "paradiso" kuwa nini? Kwa mara nyingine tena, ni lazima tuwe waangalifu ili kupata uelewaji wetu kutoka kwa Biblia yenyewe, si kutoka kwa mapokeo ya wanadamu. Neno asilia lilikuwa la Kiajemi (بهشت) na katika Agano la Kale limetafsiriwa kama msitu, bustani, na bustani.. Isaya anatangaza kwamba wakati wa Bwana utakapowadia “ameufariji Sayuni”, Yeye “amefanya jangwa lake kuwa kama bustani ya Edeni, na nyika yake kama bustani ya Yahwe” (51:3).
Wafasiri wa Kigiriki wa Agano la Kale (yapata miaka 200 kabla ya Kristo) walitafsiri neno la Kiebrania “bustani” hapa kama “παράδεισος [paradeisos]”, neno lililotumiwa na Yesu katika jibu lake kwa mwizi. Sasa rejeo katika unabii wa Isaya ni kwa ustawi na rutuba ya "Nchi ya Ahadi", nchi iliyokaliwa na Israeli katika miaka kabla ya Kristo. Kwa hiyo “paradiso” inasimama katika Biblia kwa ajili ya Ufalme mpya wa amani na furaha ambao Kristo atausimamisha atakaporudi duniani, “atakapokuja katika ufalme wake” kama mwizi alivyoamini angefanya. Hivyo, kifungu hiki hakina deni lolote kwa hekaya za Kigiriki, lakini kinapatana kabisa na mafundisho ya Biblia nzima.
Idadi ndogo ya vifungu vingine ambavyo nyakati fulani huletwa mbele ili kuunga mkono wazo la kuokoka kwa nafsi baada ya kifo pia itapatikana, kwa uchunguzi wa makini, kuwa inapatana kabisa na Maandiko mengine yote.
Kwa nini Imeenea Sana?
Huenda swali likaulizwa, Ikiwa kuokoka kwa nafsi, mungu mke, au roho baada ya kifo hakufundishwi katika Biblia, kumeaminiwaje na watu wengi wa kidini?
Maelezo ni rahisi. Wazo fulani kama hilo la kuokoka lilikuwa la kawaida katika dini zote za kipagani za zamani, katika mataifa yote. Na, nyuma zaidi bado na mafundisho ya makabila ya Kiafrika na theolojia ya Misri. Iliwakilisha hamu ya kawaida ya akili ya mwanadamu Ukristo wa mapema ulikataa imani hii potofu. Wakristo wa kwanza walielewa asili ya kuangamia ya wanadamu. Walitazamia maisha mapya, yaliyoahidiwa kupitia Injili, si wakati wa kifo bali wakati wa kurudi kwa Kristo wakati wafu waaminifu wangefufuliwa kutoka makaburini mwao. Hata hivyo, kadiri muda ulivyopita, “uongofu mkubwa wa kidini” wa mataifa ya kipagani ulifanyika katika ulimwengu wa Kirumi.
Bila shaka waongofu wengi walileta dhana zao za kipagani pamoja nao. Zaidi ya hayo, viongozi wa Kanisa la Kikristo walijaribu kufanya mafundisho yake yapatane na mawazo ya wanafalsafa, yaliyotokana na vyanzo vya Kigiriki, katika nyakati za ukoloni ikawa "faida" kufundisha hofu ya "kuungua katika moto wa kuzimu" ili kuwatisha watu katika utumwa. Nafsi isiyoweza kufa inayopata adhabu ya milele ilitumiwa sana katika habari za uwongo.
Lakini popote ambapo kumekuwa na jaribio zito la kugundua kile ambacho Biblia inasema hasa, kumekuwa pia na kurudi kwenye imani za Wakristo wa mapema. Kurudi kama hii kulitokea wakati wa Matengenezo huko Uropa katika karne ya 16 na 17. Ukweli umekubaliwa waziwazi katika nyakati za hivi karibuni zaidi na wanatheolojia mashuhuri. Angalia dondoo hizi:
Katika 1897, B. F. Westcott, Profesa wa Divinity katika Cambridge, akitoa maelezo juu ya 2 Timotheo 1:10, aliandika.
“Ukweli mkuu wa imani yetu... si kutokufa kwa nafsi, bali ufufuo wa mwili. Mwokozi wetu alileta uzima na kutoharibika (si kutokufa) kwenye nuru... Tukikumbuka ukweli huu, tunaweza kuona nguvu ya maneno haya ya Paulo: ‘Bwana Yesu atautengeneza upya mwili wetu wa unyonge’ ( Flp. 3:21, R.V) ” - Masomo kadhaa ya toleo lililorekebishwa la Agano Jipya, uk.192.
Mnamo 1924, Askofu Gore (wa London) aliandika:
"Nadhani ... kwamba, katika mafundisho ya maumbile ya mwanadamu, pendekezo kwamba roho ya mwanadamu iko katika asili yake haiwezi kuharibika, na kwa hivyo sio ya kufa ...ni kutoka kwa falsafa ya Uigiriki na sio kutoka kwa maandiko. " - Roho Mtakatifu na Kanisa, uk.288, kumbuka ya chini.
Kuona kuenea kwa uzembe wa Bibilia katika miaka ya vita, Kanisa la England lilianzisha tume chini ya uenyekiti wa Askofu wa Rochester. Washiriki wa jamii nyingi za kidini walishiriki. Ripoti hiyo, "Uinjilishaji wa England", iliyochapishwa mnamo 1945, ina aya hii:
"Wazo kwamba roho ya mwanadamu (au fahamu) haiwezi kuharibiwa inadaiwa asili yake kwa Kigiriki, na sio kwa vyanzo vya Bibilia. Mada kuu ya Agano Jipya ni uzima wa milele, sio kwa mtu yeyote na kila mtu, lakini kwa waumini katika Kristo kama walivyofufuka kutoka kwa wafu. " - p. 23.
Hizi ni matamko ya kushangaza kweli. Yote ambayo tumekuwa tukipata katika Bibilia yamethibitishwa hapa. Wanaume na wanawake hawaishi baada ya kifo bila kuingilia kati. Wanaacha kuwapo kaburini. Wale ambao watapata uzima wa milele watafanya hivyo kwa sababu ya ufufuo kutoka kaburini wakati wa kuja kwa Kristo.
Ujumbe muhimu
Kutoka kwa uhakiki wetu mfupi wa mafundisho ya Bibilia juu ya mada hii muhimu jambo moja linakuwa wazi: Ujumbe ulio ndani ni muhimu kwetu sote, kwa maana ikiwa hatutazingatia, tutapotea. Ndio sababu ujumbe wake unaitwa "Injili", hiyo ni "Habari Njema". Jinsi ni muhimu sana Paulo alionyesha katika kuwakumbusha wasomaji wake katika Korintho ya “Basi, ndugu zangu, nawaarifu ile injili niliyowahubiri; ..., na katika hiyo mnasimama, 2na kwa hiyo mnaokolewa; ikiwa mnayashika sana maneno niliyowahubiri ...” (1 Kor. 15:1-2).
Kwa Warumi aliandika:
“Kwa maana siionei haya Injili; kwa sababu ni uweza wa Mungu uuletao wokovu, kwa kila aaminiye” (Rum. 1:16).
Jinsi mbio zetu zinazoangamia zinahitaji “habari njema” hii! Ni jambo la kustaajabisha kama nini kwamba ujumbe huu wa uzima ungali upo miongoni mwetu, kwa maana huu hapa, katika kurasa za Biblia, katika maneno yenyewe ya Yesu na mitume wake. Acheni tufanye kuwa lengo letu kulifahamu “neno hili la uzima” tukiwa bado na nafasi, kwa maana wakati wetu ujao uko hatarini..
[1] Sura hii inategemea kabisa kijitabu cha Ndugu katika Kristo chenye kichwa "Nini hutokea baada ya kifo?" na Fred Pearce na mabadiliko machache na nyongeza ndogo.