Sura ya 8. Mungu - Uhusiano wake na Ulimwengu[1]
Mungu wetu ni Halisi
Inatosha kuandikwa ili kuonyesha kwamba, mbali na kuwa wazi na kivuli, picha ya Mungu katika Biblia imejaa maelezo. Yahwe Mungu Mwenyezi si wa milele tu katika asili na ni mkuu katika uweza; Yeye ni Mungu anayeshughulika katika hali halisi ya ulimwengu na asili ya mwanadamu. Akiwa ameanza kwa kuumba wanadamu wakae juu ya dunia, Amefuata tangu kusudi Lake thabiti la “kuchukua kutoka katika mataifa watu kwa ajili ya jina lake” (Matendo 15:14). Kusudi hilo sasa linakaribia upeo wake wakati, kwa kurudi kwa Mwanawe duniani katika nyakati za fadhaa na hofu kuu, Jina Lake litajulikana kutoka mwisho mmoja wa ulimwengu hadi mwingine kwa kujitayarisha kwa ajili ya siku ambayo “... dunia itajazwa maarifa ya utukufu wa Yahwe, kama maji yaifunikavyo bahari” (Habakuki 2:14).
Wakati huohuo, vipi sisi tunaotamani kuwa watumishi Wake waaminifu na kungoja katika huduma ya subira kwa ajili ya ufunuo wa siku hiyo? Hapa kuna maneno mawili ya Agano Jipya ambayo yanatia nuru sana: “Mungu (ni) Mwokozi wetu, ambaye anataka watu wote waokolewe, na kupata kujua yaliyo kweli” (1 Timotheo 2:3,4).
“Mungu ni mvumilivu kwetu, hapendi mtu ye yote apotee, bali wote wafikilie toba” (2 Petro 3:9).
Wazo la kwanza la kushangaza linalojitokeza ni lile la mapenzi ya neema ya Mungu kwa wanadamu. Anawatakia wote mema, waishi wala wasife. Lakini ya pili ni kwamba Anahitaji kitendo fulani kutoka kwao. Amefunua kweli Yake yenye kuokoa katika Neno Lake, Biblia, na Anatarajia wapate kujua ni nini. Ukweli huo, katika injili iliyotangazwa na Kristo na mitume, bila shaka utawaleta kutambua mapungufu yao wenyewe katika “kubadili nia”, ambayo ndiyo maana ya toba. Na hilo litawaleta katika uhusiano pamoja na Mungu wa mbinguni, na hatimaye kupata zawadi kubwa ya uzima wa milele kwa ajili ya utumishi wa uaminifu.
Kwa ufupi, Mungu ni halisi sana hivi kwamba anapendekeza kubadilisha uhalisi wa kimsingi wa asili yetu ya kibinadamu pamoja na mateso na kifo chake, hadi mwingine kama wake na kama ule wa Mwanawe. Mungu huyu hawezi kupuuzwa. Neno lake linangoja kufunguliwa na kusomwa. Tunangoja nini?
Mungu wa Kweli
Kusudi la sura hii na ile iliyotangulia halikuwa kutoa maelezo kamili ya Biblia na Mungu bali lengo letu limekuwa kuonyesha kwamba kujifunua kwa Mungu wa Biblia ni tofauti sana na Mungu wa mifumo ya imani ya Kale. Mtu yeyote anayepata ujuzi na imani katika Biblia lazima kwanza ajiamulie mwenyewe ikiwa anaamini maelezo ya mifumo ya imani ya Kale kuhusu Mungu au kama anaamini katika Mungu kama inavyofafanuliwa katika Biblia. Ni vigumu sana kuthibitisha kwa njia yoyote ile kutokana na matumizi ya Biblia kama ambavyo Ndugu katika Kristo kihistoria wamejaribu kufanya. Jambo ambalo limenisadikisha ukweli wa Biblia ni hesabu ya unabii mbalimbali wa Biblia ambao umetimia katika maisha yangu. Matukio ambayo hakuna mwanadamu angeweza kutabiri. Kwa mfano, Uingereza ikitoka katika Umoja wa Ulaya, ilitabiriwa zamani sana na Isaya (sura ya 23), kwa usahihi huo. Tukio ambalo lilitimizwa tarehe 31 Desemba 2020. Lakini kila Muumini ni tofauti. Kila mmoja atasadikishwa katika anjia tofauti. Ni hakika hata hivyo kwamba mtu hawezi kuelewa kwa usahihi chochote cha ulimwengu wa roho au kuhusu shetani hadi mtu aelewe kwa uwazi asili na tabia ya Mungu. Mmoja hawezi kutambulika bila kumtambua mwingine waziwazi.
Ni lazima uamue hili mwenyewe na uweze kubishana kwa uwazi kesi zako kwa wale ambao unajaribu kuwahubiria injili ikiwa ungependa kufanya hivyo kwa mafanikio katika Ulimwengu wa Kusini.
Mungu anaonyesha kupendezwa na wanadamu.
Wamasai wanaamini katika mungu Enkai. Enkai anajidhihirisha kwa njia mbili; Enkai-na-Nyokie, Mungu Mwekundu, anahusika na ukame na njaa. Anaaminika kuishi kwenye umeme na ameunganishwa na hali ya hewa kavu. Njia nyingine Enkai anajidhihirisha ni kama Enkai-Narok, Mungu Mweusi, anayejali na mwenye upendo, anayeleta ustawi na nyasi, anayeishi katika ngurumo na mvua.
Kuna hekaya mbalimbali zinazoeleza namna ulimwengu ulivyoumbwa na jinsi Wamasai walivyopewa mifugo na Enkai. Enkai, aliishi duniani na wanadamu hadi siku alipoamua kupaa mbinguni akiwa amebeba mifugo yote pamoja naye. Hatimaye, tatizo lilizuka kwani wanyama walihitaji kulisha malisho ili kupata virutubisho. Kwa hiyo, aliamua kurudisha mifugo yote duniani; tangu wakati huo, Wamasai wamekuwa wakichunga mifugo kwa ajili ya mungu wao. Enkai alitumia kichaka cha Ficus Natalensis kuita mifugo hiyo ulimwenguni. Kwa sababu hii, Wamasai wanaona mti wa Ficus kuwa mtakatifu na nyasi zinazouzunguka kama takatifu. Ni kawaida kwa Mmasai kugusa nyasi karibu na mizizi wakati wa kupita mbele ya Ficus. Ishara ni heshima kwa mti uliorejesha ng'ombe na nyasi zinazowahifadhi.
Mungu Enkai hapendezwi sana na wanadamu.
Mpango na Kusudi la Mungu
Upendo wa Mungu umesisitizwa katika sura iliyotangulia - upendo Wake kwa ulimwengu katika kumtoa Mwana Wake wa pekee. Upendo huu ambao Mungu anaonyesha na ambao tunaombwa kuuonyesha kama malipo haupaswi kuchanganyikiwa na hisia au 'upole'. Biblia inasisitiza haki ya Mungu na haki yake. Ilikuwa ni haki kamilifu ya Mungu pamoja na upendo wake kwa mwanadamu ndiyo ilikuwa sababu ya Yesu kufufuka kutoka kwa wafu. Kwa sababu Yesu hakutenda kosa haikuwezekana kwamba abaki mfu (Matendo 2:24). Isingekuwa sawa kwa Yesu kubaki kaburini. Mungu alimfufua kutoka kwa wafu. Vivyo hivyo, si sawa kwamba ulimwengu uendelee kuwa mahali ambapo maovu yanastawi na mambo mengi mabaya kutokea. Kitabu cha Mithali kinatuambia “Mizani ya uwongo ni chukizo kwa Yahwe” (Mithali 11:1). Angalia mistari hii. “Mungu huwakasirikia waovu kila siku” (Zaburi 7:11). “Bwana Yesu atafunuliwa kutoka mbinguni pamoja na malaika zake wenye nguvu katika mwali wa moto, akiwalipiza kisasi wao wasiomjua Mungu, na wasioitii injili ya Bwana wetu Yesu Kristo” (2 Wathesalonike 1:7-8). Huu ndio upande wa tabia ya Mungu, ambao mara nyingi hupuuzwa. Haki ya Mungu haitaruhusu uovu kuendelea. Mungu hataruhusu ulimwengu utawaliwe na watu ambao huenda wasiweke viwango vinavyofaa. Ni kusudi la Mungu kwamba siku moja ulimwengu wake utawaliwe kwa haki na Bwana Yesu Kristo (Matendo 17:31). Akiwa mfalme, matatizo mengi ambayo mwanadamu hukabili leo yatatatuliwa. Wakati huu wa ajabu unaitwa Ufalme wa Mungu. Yesu aliwafundisha wanafunzi wake kuombea Ufalme uje ili mapenzi yake yatimizwe duniani kama vile malaika wanavyomtii mbinguni sasa (Mathayo 6:10).
Maono ya Nebukadneza
Katika siku za Ufalme mkuu wa Babeli - kabla ya Ufalme wa Kirumi na kabla ya Ufalme wa Kigiriki - mmoja wa wafalme wakuu wa Babeli alikuwa Nebukadneza. Alikuwa mjenzi mkuu na askari mkuu na chini ya utawala wake, dola ilifikia kilele chake. Nebukadneza alijiuliza ni nini kingetokea kwa ufalme wake baada ya wakati wake. Danieli anaandika maono ya ajabu ambayo Mungu alimpa Nebukadreza ambayo yalitoa nafasi kwa nabii Danieli kujibu swali la Nebukadreza. Nebukadreza aliona katika ndoto yake, sanamu kubwa iliyotengenezwa kwa metali. Kichwa, kifua, mapaja, na miguu kila kimoja kilikuwa na metali mbalimbali na miguu ilitengenezwa kwa mchanganyiko wa chuma na udongo (maono hayo yameandikwa katika Danieli 2). Katika ndoto yake, mfalme aliona jiwe dogo likipiga sanamu hiyo kwenye miguu na kuiangusha chini. Likavunjika na lile jiwe dogo likakua na kukua hata likawa mlima mkubwa ulioijaza dunia yote. Danieli alimweleza mfalme maana ya ndoto hii. Kichwa cha sanamu, ambacho kilikuwa cha dhahabu, kiliwakilisha Babeli. Fedha iliyofuata ya chuma, ambayo kifua na mikono ilitengenezwa, iliwakilisha Dola iliyofuata - Ufalme wa Wamedi na Waajemi. Tumbo na mapaja yalikuwa ya shaba, na hii iliwakilisha Dola ya Kigiriki iliyofuata kwa zamu. Alexander Mkuu alikuwa mtawala wake mkuu. Roma ilifuata Ugiriki. Hii iliwakilishwa na miguu ya chuma. Baada ya kuvunjika kwa Milki ya Roma, hakujakuwa na Milki ya tano inayolingana na yoyote kati ya hizo nne zilizotangulia. Babeli, Umedi na Uajemi, Ugiriki, na Rumi kila moja ilitawala ulimwengu wote uliostaarabika kutia ndani Ardhi ya Israeli. Hakujakuwa na Ufalme wa tano kama wao. Wanadamu wamejaribu kuanzisha Milki ambayo ingetawala juu ya ulimwengu wote lakini tangu Roma, hakujakuwa na Milki ya ulimwengu wote. Falme zingine zimekuwa dhaifu na zingine zenye nguvu. Hawajaunganishwa kama vile chuma na udongo vingeweza kuunganishwa. Hali ya ulimwengu leo inalingana na hatua katika maono inayowakilishwa na miguu ya sanamu.
Maelezo ya Daniel
Maelezo haya sio uvumbuzi wangu. Soma Danieli 2. Danieli alisema, “Kwa kuwa uliona jiwe lilichongwa mlimani bila kazi ya mikono, nalo likavunja vipande-vipande kile chuma, na ile shaba, na ile udongo, na ile fedha, na ile dhahabu; Mungu mkuu amemjulisha mfalme mambo yatakayokuwa baada ya hayo; na ile ndoto ni ya hakika, na tafsiri yake ni thabiti.” (Danieli 2:45).
Ufalme wa Mungu
Kama vile Umedi na Uajemi walivyofuata Babeli; kama vile Roma ilivyofuata Ugiriki; kwa hakika kama vile hakujakuwa na Dola ya tano ya ulimwengu mzima, vivyo hivyo sehemu ya mwisho ya unabii pia itatimizwa. “Katika siku za wafalme hao Mungu wa mbinguni atausimamisha ufalme ambao hautaangamizwa milele, nao utavunja falme hizi zote vipande vipande na kuziharibu, nao utasimama milele” (Danieli 2:44). Jiwe hilo dogo liliiharibu sanamu ile iliyowakilisha utawala wa mwanadamu kwa karne nyingi, nalo likakua na kuwa mlima mkubwa ulioijaza dunia. Jiwe dogo liliwakilisha Ufalme wa Mungu. Danieli alihitimisha unabii huo kwa kusema, “Ndoto hiyo ni ya hakika, na tafsiri yake ni hakika”.
Huu ni unabii mmoja tu kati ya nyingi zinazotupa uhakika kwamba kusudi la Mungu kwa dunia litatimizwa.
Mafundisho ya agano la kale na agano jipya
Ufalme wa Mungu utakaposimamishwa, kutakuwa na haki ya kimungu katika jinsi ufalme huo unavyotawaliwa. (Hesabu 14:21; Matendo 17:31). Hakutakuwa na uonevu wala mateso. “hatahukumu kwa kuyafuata ayaonayo kwa macho yake, wala hatatoa hukumu kwa kuyafuata ayasikiayo kwa masikio yake; bali kwa haki atawahukumu maskini, na kuwahukumu wanyenyekevu wa dunia kwa adili” (Isaya 11:3-4). Ndipo maneno ya Hesabu 14:21 yatatimizwa kama vile malaika walivyoimba wakati wa kuzaliwa kwa Yesu. Yesu atakapokuwa mfalme juu ya dunia yote, kutakuwa na “Utukufu kwa Mungu Aliye juu, na duniani amani, nia njema kwa wanadamu” (Luka 2:14). Katika lugha ya kitamathali, kitabu cha mwisho cha Biblia kinaeleza hali itakayokuwa wakati kusudi la Mungu litakapotimizwa. “Nikasikia sauti kuu kutoka mbinguni ikisema, Tazama, maskani ya Mungu ni pamoja na wanadamu, naye atafanya maskani yake pamoja nao, nao watakuwa watu wake, na Mungu mwenyewe atakuwa pamoja nao, na kuwa Mungu wao”. “Na Mungu atafuta chozi yote katika macho yao; wala mauti haitakuwapo tena, wala maombolezo, wala kilio, wala maumivu hayatakuwapo tena; kwa kuwa mambo ya kwanza yamepita” (Ufunuo 21:3-4).
Ufalme halisi
Petro alikuwa msemaji wa wanafunzi wengine alipomuuliza Yesu swali, “Tazama, sisi tumeacha kila kitu tukakufuata wewe. Tutapata nini basi?” (Mathayo 19:27). Jibu la Yesu ni muhimu. Alisisitiza kwamba ufalme aliofundisha ulikuwa ufalme halisi ambao wanafunzi wake wangeshiriki. “Amin, amin, nawaambia, ninyi mlionifuata, katika kuzaliwa upya, atakapoketi Mwana wa Adamu katika kiti cha utukufu wake, ninyi nanyi mtaketi katika viti kumi na viwili, mkiwahukumu kabila kumi na mbili za Israeli. Kila mtu aliyeacha nyumba, au ndugu, au dada, au baba, au mama, au watoto, atarithi uzima wa milele.” (Mathayo 19:28-29).
Yesu atakuja tena
Ili kusimamisha ufalme wa kweli duniani, Yesu atakuja tena. Alipopaa mbinguni mwishoni mwa huduma yake, malaika waliwaambia wanafunzi hivi: “Enyi watu wa Galilaya, kwa nini mmesimama mkitazama angani? Huyu Yesu aliyechukuliwa kutoka kwenu kwenda juu mbinguni atakuja tena jinsi iyo hiyo mlivyomwona akienda zake mbinguni” (Matendo 1:11). Kurudi kwa Yesu kutaleta hatua za mwisho za kusudi la Mungu na dunia. Fundisho la mifano mingi ya Yesu linaonyesha kwamba ni wakati wa kurudi kwake ndipo wenye haki watapata thawabu. Kwa hiyo, ni muhimu sana tuwe tayari kwa ajili ya kuja kwake.
Muhtasari
Biblia inakazia uadilifu na haki ya Mungu na pia upendo wake. Biblia huonyesha kwamba Mungu anapendezwa sana na wanadamu. Hii ni tofauti sana na Olorun, nana-buluka, Obatala, Kotonda, Llazi, Isewahanga, au Indeesa yoyote ya mifumo ya zamani ya imani ya Kiafrika. Miungu isiyoonyesha kujali ubinadamu; kuwahitaji wanaume na wanawake kujivutia ili hata kusikilizwa nao. Mungu wa Biblia hakusudii kuruhusu ulimwengu uendelee katika hali yake ya sasa. Mungu ataingilia mambo ya ulimwengu na utawala wa kimungu utasimamishwa na Yesu akiwa Mfalme. Muhtasari wa matukio ya ulimwengu unaotolewa katika Danieli 2 unatupa uhakika kwamba hatua za mwisho za mpango wa Mungu hakika zitatimia. Yesu atakaporudi kutawala juu ya Ufalme wa Mungu, wafuasi wake watathawabishwa na nafasi katika ufalme wake, lakini wanahitaji kuwa tayari kwa ajili ya kuja kwake.
Je, Mungu anaonyesha kupendezwa na wanadamu?
Mungu wa Biblia anasema kwamba ndiyo, Anafanya hivyo, mapokeo ya kale ya Ulimwengu wa Kusini yanasema kwamba hafanyi hivyo. Kwa hakika basi, hapa kuna njia ambayo kwayo tunaweza kupima kama Mungu wa Biblia ni wa kweli, au mungu wa mapokeo ya Kale.
Katika mawazo yangu Mungu wa Biblia anashinda mikono chini; inaweza kuwa vigumu zaidi kuwashawishi wale wanaoamini katika mila za kale. Kama nilivyoandika mwishoni mwa sura ya nne Biblia imeacha kwenye rekodi unabii mwingi ambao umetimia katika maisha yangu; unaweza kusema kwamba nimeona kwa macho yangu utimizo wa unabii wa Biblia. Hili linanisadikisha kwamba Mungu anafanya kazi sana katika “Falme za wanadamu”; kwamba Anaingilia mara kwa mara maendeleo ya historia. Hii inaniambia kwamba Mungu anapendezwa sana na ubinadamu na kwamba Anafanya kazi kila mara kuhakikisha kwamba mpango Wake na kusudi Lake kwa wanadamu katika “utimilifu wa wakati” utatimia.
Mwaka wa 2020 ulikuwa mwaka wa kipekee. Covid-19 haikuwa janga pekee la asili mnamo 2020. Mwaka ulianza na mfululizo wa mioto ya vichakani huko Australia ambayo ililazimisha maelfu kukimbia na kuua angalau watu 29 na zaidi ya wanyama bilioni. Makundi ya nzige yalikuja Afrika Mashariki, Mashariki ya Kati, na Asia Kusini, na hivyo kutishia ugavi wa chakula kwa mamilioni ya watu katika majira ya kuchipua. Katika msimu wa joto, California ilipata msimu wake mbaya zaidi wa moto katika suala la eneo lililochomwa, na vile vile moto mkubwa zaidi wa mwituni kwenye rekodi. Kwa mafuriko yanayozidi kuwa mbaya duniani, na hali ya joto kali itaisha wapi na matokeo yake ni nini? Tunaweza kujifunza masomo gani?
Huu si wakati pekee katika historia ambapo ile inayoitwa misiba ya asili imetokea kwa madhara ya wanadamu, mifano ni mapigo ya Misri na gharika iliyotokea wakati wa Nuhu.
Maandiko ya Biblia yanatuambia kwamba:
“BWANA akaona ya kuwa maovu ya mwanadamu ni makubwa duniani, na kwamba kila kusudi analowaza moyoni mwake ni baya tu sikuzote. BWANA akaghairi kwa kuwa amemfanya mwanadamu duniani, akahuzunika moyoni.” Mwanzo 6:5-6
Kwa hiyo, gharika ilitokea kwa sababu wanadamu hawakumtii Mungu na wakasonga kuelekea upande ambao ulimhuzunisha sana. Vivyo hivyo, mapigo ya Misri yalitukia kwa sababu ya jinsi Farao alivyokuwa akiwatendea watu wa Mungu, Israeli.
Baadaye katika historia ya Israeli Mungu aliwaonya watu wake kwamba ikiwa wangekuwa watiifu kwake wangebarikiwa na ikiwa wangekosa kutii watalaaniwa (Mambo ya Walawi 26 na Kumbukumbu la Torati 28). Tunaona kwamba jambo hilo lilitimia katika historia ya Israeli kwa sababu wakati wa utawala wa wafalme wazuri kama vile Daudi, Hezekia, na Yosia nchi na watu walibarikiwa, na ndivyo ilivyotokea wakati wa utawala wa wafalme wabaya. Mwishowe watu walichukuliwa utumwani kwa sababu ya kutomtii Mungu.
Tukiangalia siku zetu tunagundua kuwa katika kipindi cha miaka 100 iliyopita kumekuwa na upungufu wa taratibu wa watu kumjali Mungu na picha ya jumla kwa sasa ni kwamba Mungu amepuuzwa, kwa hiyo haishangazi kwamba tunakuta majanga yanatokea upana huo.
Kuna ulinganisho wa haki kati ya siku zetu na siku za Nuhu kabla tu ya gharika ili tuweze kutarajia mabadiliko katika mpangilio wa ulimwengu kama ule uliotokea Noa. Kwa kweli:
“...kama vile siku za Nuhu, ndivyo kutakavyokuwa kuja kwake Mwana wa Adamu…” Mathayo 24:37
Tunaweza kutazamia Yesu arudi kuchukua utawala wa ulimwengu wakati wowote. Matukio mengine ya kimataifa yanaonyesha kwamba kurudi kwa Yesu kumekaribia kwa hiyo hakuna muda mwingi uliobaki wa kufanya mashauri.
Ni ipi njia ya kutoka kwa haya yote? Mungu anatafuta yeyote ambaye atamgeukia na kuwa waumini wa kweli, akitaka kumfuata na kumtii. Hili ni suala la mtu binafsi na huanza na imani katika Mungu wa Biblia. Thawabu zinazopatikana katika kuchukua njia hii ni kubwa na bila kulinganishwa na matatizo tunayopitia kwa sasa na yanastahili juhudi na kujitolea katika kuwa mtiifu kwa Mungu. Baada ya yote,
"Mche Mungu, nawe uzishike amri zake; maana kwa jumla ndiyo impasayo mtu." Mhubiri 12:13
Je, unaamini nini? Je, Mungu anapendezwa na wanadamu?
[1] Sura hii inategemea kabisa kijitabu cha Ndugu katika Kristo kiitwacho Kumjua Mungu: Nini Biblia Inafunua na Fred Pearce chenye mabadiliko machache na nyongeza ndogo.