162. DEBORA NA BARAK
"Wana wa Israili wakafanya maovu tena"
Baada ya kifo cha Yoshua kilifuata kipindi ambapo “kila mtu alifanya lililo sawa machoni pake mwenyewe” (Waamuzi 17:6; 21:25). Kama maneno yanavyodokeza, “haki machoni pake MWENYEWE” ilimaanisha makosa machoni pa Mungu. Ilikuwa ni wakati wa kushindwa na fedheha ambapo taifa lilijifunza kwa uzoefu wa uchungu kwamba dhambi huleta mateso. “Iko njia ionekanayo kuwa sawa machoni pa mtu, lakini mwisho wake ni njia za mauti” (Mithali 14:12).
Pia kulikuwa na nyakati ambapo taifa, au sehemu zake, ziliongozwa na kurudi kwenye kibali cha Mungu, kwa kielelezo na uongozi wa wanaume jasiri na waaminifu. Watu hawa waliitwa Waamuzi na waliinuliwa na Mungu ili kuwakomboa watu wake kutoka katika taabu na udhalimu ambao walikuwa wamejiletea wenyewe.
Hivyo tunajifunza kwamba ingawa Waisraeli hawakutii sikuzote, Mungu alikuwa mwenye rehema na akawasamehe kwa ajili ya uasi wao mara nyingi.
Waamuzi 4 na 5#
SABABU YA ISRAEL KUSHINDWA.
Zaburi 106:34-45 hufunua sababu ya kushindwa kwa Israeli, yaani, kuridhiana, au kushindwa kutimiza matakwa ya Mungu. Walijivuna na kufikiria kwamba wangeweza kufanya mambo yao wenyewe bila kumtegemea Mungu (k.m. Waamuzi 1:28, cf. Kumb. 7:2). Israeli walipomwacha Mungu aliwaacha. Kama alivyotangaza kupitia nabii “Nitakwenda na kurudi mahali pangu mpaka watakapokiri kosa lao na kunitafuta uso wangu. Katika dhiki zao watanitafuta mapema” (Hosea 5:15). Mungu aliwaadhibu katika jitihada ya kuwarejea kwake tena ili apate kuonyesha upendo wake kwao. Alikuwa akitenda kama Baba wa mbinguni mwenye upendo, akiwaadhibu watoto wake kwa ajili ya ustawi wao wa milele (ona Ebr. 12:5-11).
MFANO WA KITABU CHA WAAMUZI.
Kitabu kinatokea kati ya Yoshua na kuanzishwa kwa Ufalme chini ya Daudi na Sulemani. Hivyo inalingana na kipindi cha wakati tunachoishi leo, yaani, kati ya ujio wa kwanza wa Yesu na kusimamishwa kwa Ufalme katika kuja kwake mara ya pili. “Kila mtu hufanya yale ambayo ni sawa machoni pake mwenyewe” ni kweli kwa vipindi vyote viwili vya wakati.
Kitabu cha Waamuzi kinaonyesha matokeo ya dhambi na utii. Inaonyesha DHAMBI italeta MATESO, lakini KUMTAFUTA MUNGU kutaleta WOKOVU. Ni kweli leo kama ilivyokuwa wakati huo na tunafanya vyema kuzingatia zote mbili kwa makini "wema na ukali wa Mungu" (Warumi 11:22), hapa imeonyeshwa katika rekodi ya Waamuzi.
MFUGANO KATIKA ISRAEL.
Baada ya kipindi cha amani kilichodumu takriban miaka 80 Wana wa Israeli wanapatikana katika Waamuzi 4 wakiwa wanateseka sana. Mfalme mkatili wa kaskazini alikuwa akiwakandamiza. Aliitwa Yabini, na mkuu wa jeshi lake alikuwa Sisera. Sisera alikuwa mtu mkatili na mwenye ustadi mkubwa wa kijeshi. Mnyanyaso wake ulikuwa mkali sana hivi kwamba Waisraeli waliogopa kuonekana barabarani na wakalazimika kuacha mashamba yao na kujificha au kujikinga katika miji iliyolindwa.
Kwa nini? Je! Mungu hakuwapa nchi? Waamuzi 5:8 inatoa jibu. Israeli walikuwa wametenda dhambi. Matokeo yake, walikuwa wakiteseka. Kwa muda wa miaka 20 waliteseka mpaka katika dhiki zao wakamgeukia Mungu (Waamuzi 4:3) ambaye alisikia maombi yao na kuwaokoa kwa mkono wa Debora.
WITO WA SILAHA.
Katika ujirani wa Betheli alikaa mwanamke mnyoofu na mwaminifu, Debora, ambaye jina lake linamaanisha "nyuki" na linamaanisha "mwendo wa utaratibu." Mwanamke huyu jasiri aliongozwa na Muumba wake na kuweka "mwendo wa utaratibu" majeshi ya Israeli dhidi ya Sisera ambaye jina lake linamaanisha "safu ya vita." Yake ilikuwa onyesho la mwili ambao ulianguka mbele ya uwezo mkuu wa Mungu wa Israeli.
Debora alimwamuru Baraka kukusanya jeshi na kwenda kwenye Mlima Tabori. Baraka alifanya hivyo baada ya kuhakikishiwa kwamba Debora angeenda naye na kumshauri. Israeli, na hasa Baraka, hawakufurahia kwenda kupigana na Sisera.
Wito katika nchi nzima ulileta msaada kutoka kwa baadhi ya makabila ya kaskazini lakini mwitikio mdogo kutoka kwa waliosalia. Kwa hiyo Baraka aliongoza jeshi lake dogo la watu 10,000 hadi Tabori. Sisera alifahamishwa na Heberi Mkeni kuhusu mienendo ya Baraka. Heberi alikuwa amejitenga na Mungu wa Israeli lakini mke wake Yaeli alibaki mwaminifu.
MGOGORO - SISERA ASHINDWA.
Sisera akakusanya haraka jeshi lake la magari 900 katika uwanda wa Yezreeli. Jeshi la Israeli lilikuwa linatembea kwa miguu na mara wangeshuka kwenye sakafu ya bonde wangekuwa mawindo rahisi kwa magari yake ya vita kwa vile visu viovu vilivyotoka kwenye magurudumu. Sisera alionyesha kwa fahari uwezo wake wa kijeshi alipokuwa akiendesha gurudumu lake la gari la vita huku na huko katika uwanda huo.
Hebu wazia jinsi Baraka na wanaume wake walivyojaribu kuimarisha imani na ujasiri wao Debora alipowaambia washuke kutoka mlimani mahali salama na kwenda kumkabili adui huyo mkatili. "Maana hii ndiyo siku ambayo Yahwe amemtia Sisera mkononi mwako, je! Bwana hajatoka mbele yako?" alisema.
Ni jaribu kubwa kama nini la imani! Ilibidi wawe na imani katika uwepo usioonekana wa Yahwe ambaye alikuwa amemleta Sisera na jeshi lake kuu la nguvu kwenye wakati huu wa vita. Mungu alikuwa amejibu kilio chao cha ukombozi. Sasa walipaswa kuamini, kwa imani, kwamba Mungu angetoka “mbele yako” katika vita vya ushindi. Imani ya Debora na utiifu wa Baraka uliongoza kundi hilo dogo la wanaume 10,000 kutumbukia chini kwenye mlima wa mita 300 hadi kwenye magari ya vita yaliyokuwa yakingoja chini. Walipokuwa wakishuka kutoka mlimani, Mungu aliwapigania kwa ghafla kutuma dhoruba kali ambayo ilileta Mto Kishoni kwa mafuriko (Waamuzi 5:20-22). Wakanaani hawakuweza kuendesha magari yao kwenye matope wakakimbia kwa miguu na kushindwa na jeshi la Baraka.
KIFO CHA SISERA.
Sisera mwenyewe alikimbilia kwenye hema za Heberi, Mkeni. Yaeli, mke wa Heberi alipomwona akija, akamkaribisha ndani ya hema yake. Sisera alikuwa amechoka na kufikiria kuwa yuko na rafiki yake alilala. Lakini Yaeli alikuwa mwaminifu kwa Mungu wa Israeli na alipokuwa amelala pale amelala, alichukua nyundo na kigingi cha hema na kumwua Sisera (Waamuzi 4:21). Imani kuu na ujasiri wa jinsi gani kitendo hicho kilihitaji bado kusudi la Mungu mara nyingi hutimizwa kwa usaidizi wa vitu (na watu) wanaochukuliwa kuwa duni na viwango vya kibinadamu (ona 2 Nya. 32:7-8; Zab. 33:16; Zek. 4:6). Hivyo Israeli ilikombolewa na kuwa na amani miaka 40.
SOMO KWETU:
Hadithi katika Kitabu cha Waamuzi zinatoa mifano kwa nyakati zetu, kwa kuwa tunaishi wakati ambapo hakuna kiongozi anayeonekana, wakati Yoshua asiye na mfano (Bwana Yesu) amewaacha watu wake, na wakati watu mara nyingi hufanya kile ambacho ni sawa sawa machoni pao wenyewe.
Kitabu kinaonyesha huruma kubwa ya Yahwe katika kuonyesha kwamba yuko tayari kusamehe na kuwaokoa wale ambao wataweka kando matamanio yao wenyewe na kutafuta kumfuata. Inafundisha kama vile DHAMBI italeta MATESO, KUMTAFUTA MUNGU kutaleta WOKOVU. Na ushindi mkubwa unaweza kupatikana kwa kuendeleza makusudi ya Mungu kwa wanaume na wanawake ambao ingawa wanaweza kuonekana kuwa duni kwa viwango vya kidunia wana imani ya ajabu na imani kwamba Mungu atafanya kazi katika maisha yao (Ebr. 11:6; 1 Yohana 5:4).
MAKTABA YA MAREJEO:
'The Ways of Providence" (R. Roberts)—Sura ya 13, Na
"Hadithi ya Biblia" (H. P. Mansfield)—Kitabu. 2 na Juz. 3 Nambari 1
"The Judges", C.S.S.S. Vidokezo vya Utafiti
MASWALI YA AYA:
1. Ni nini kilichosababisha kuteseka kwa Israeli katika kipindi cha Waamuzi?
2. Mungu alionyeshaje “wema na ukali” wake kwa Israeli katika kipindi cha Waamuzi?
MASWALI YA INSHA:
- Onyesha jinsi kanuni ya kwamba dhambi italeta mateso lakini kumtafuta Mungu kutaleta wokovu ilivyothibitika kuwa kweli katika kupinduliwa kwa Sisera.
- Onyesha jinsi Mungu alivyotumia wanawake wawili kumpindua Sisera na majeshi yake na ueleze sehemu muhimu ya imani.
- Eleza kazi ya uaminifu ya Yaeli katika kumuua Sisera.
- Siku zetu zinafananaje na kipindi cha Waamuzi?