164. SAMSONI
"Yeye ataanza kuwaokoa Israeli"
Upande wa kusini-magharibi mwa nchi ya Kanaani kulikuwa na nchi tambarare ya Ufilisti. Kulikuwa na miji mikuu mitano na watu waliokaa humo walijulikana kama "Wafilisti". Walikuwa watu wapenda vita na wakali ambao walikuwa na silaha kuu kuliko wale wa Israeli. Waliwakandamiza kikatili watu wa Mungu kwa miaka mingi na kuwafanya wawe chini ya utawala wao.
Wakati huu Samsoni alizaliwa. Mtu mwenye nguvu nyingi na udhaifu mkubwa. Lakini tunafundishwa kutokana na hadithi ya maisha yake kwamba pamoja na udhaifu wa mwanadamu Mungu anaweza kuwakomboa watu wake.
Waamuzi 13 - 16
MGENI WA AJABU KWA MKE WA MANOA (Waamuzi 13).
Karibu na mpaka wa Wafilisti katika mji mdogo wa Sora, waliishi wenzi wa ndoa waaminifu. Mume huyo aliitwa Manoa na yeye na mke wake hawakuwa na watoto.
Bila kutarajia, mgeni alimtokea mke wa Manoa na kutangaza kwamba angekuwa na mwana (Waamuzi 13:1-3). Alimwambia kwamba mvulana huyo angekuwa Mnadhiri (aliyetenganishwa) na kuzaliwa kwake na kwamba yeye pia alipaswa kushika desturi za Mnadhiri hadi mtoto huyo azaliwe.
Ujumbe wake, alisema mgeni huyo wa kimalaika, ungekuwa “kuanza kuwakomboa Israeli kutoka katika mikono ya Wafilisti” (ms. 5).
Manoa na mke wake walihangaikia sana ujumbe huo wa ajabu kutoka kwa Mungu hivi kwamba wakamwomba Mungu awape habari zaidi kuhusu jinsi wanavyopaswa kumlea mtoto huyo. Mungu alikubali ombi lao na malaika akatokea tena. Alisisitiza tena umuhimu wa nadhiri ya Mnadhiri, na Manoa alipomtolea Mungu sadaka ya kuteketezwa malaika alipanda katika mwali wa moto na kutoweka machoni pao.
NADHIRI YA UNAZARI.
Hesabu 6 inaeleza maelezo ya kiapo cha Mnadhiri. Ilitolewa ili kwamba Mwisraeli yeyote ambaye alitaka kujitenga na kazi zake za kawaida na kujiweka wakfu kwa utumishi wa Mungu wake, angeweza kufanya hivyo (mst. 2). Kwa hiyo aliruhusiwa kumwiga Kuhani Mkuu katika njia fulani. Kama Kuhani Mkuu, Mnadhiri hakupaswa kugusa kinywaji chochote kikali au tunda la mzabibu. Hakutakiwa kutiwa unajisi na kifo, yaani kwa kugusa maiti na ikiwa ni bahati mbaya, basi kiapo chake kilivunjwa na ikabidi aanze tena wakati wake wa kutengana. Hatimaye hakupaswa kukata nywele zake kama ishara ya kujitolea kwake kwa Mungu (cp. Hesabu 6:3-8; Mambo ya Walawi 10:8-11; 21:10-12).
Nadhiri hiyo inaweza kufanywa kwa kipindi fulani cha wakati au mtoto angeweza kuwekwa na wazazi (kama alivyokuwa Samsoni) maisha yake yote.
Ilikuwa ni kwa sababu Israeli walikuwa wamechanganyika na watu wa mataifa mengine na kuchukua mazoea yao ndipo walipoteseka. Samsoni, mkombozi, alipaswa kuwa Mnadhiri akikazia kanuni kwamba kujitenga na njia za Mataifa kungeleta wokovu. Samsoni katika maisha yake anaonyesha mapambano makubwa ambayo yamefanyika katika taifa la Mungu - wakati mwingine nguvu - wakati mwingine dhaifu. Sasa wakipata ushindi mkubwa - sasa wakijinyenyekeza kwa adui zao - mara kwa mara wakionyesha imani kuu - kwa kawaida ni mbaya kwa sababu ya kugeuka kutoka kwa Mungu na kufanya mambo yote yanayowapendeza wenyewe.
KAZI YA SAMSONI INAANZA (Waamuzi 14:1-4).
Wazazi wa Samsoni wangetumia saa nyingi kumuelekeza katika misheni yake. Alipokuwa akikua, roho ya Mungu ilikuja juu yake mara kwa mara na kumchochea kufanya mambo kwa ajili ya Mungu. Akawa mtu mashuhuri katika eneo ng'ambo ya Sora na mpaka wa nchi ya Wafilisti (Waamuzi 13:25).
Timnati maana yake ni "sehemu iliyogawiwa". Ulikuwa ni mji wa Wafilisti, ingawa Mungu alikuwa ameupatia kabila la Dani (ona Yos. 19:43). Samsoni alishuka hadi mji huu, bila shaka kwa kuchochewa na roho ya Yahwe, lakini alipokuwa huko Samsoni alimpenda mwanamke Mfilisti (14:1-2). Aliwaomba wazazi wake waandae harusi. Walikatishwa tamaa sana naye, lakini walifanya kama alivyotaka. Jinsi alivyokuwa taifa la Israeli. Ushahidi wa Mungu wao ulikuwa umewazunguka pande zote na ombi lake lilikuwa kumtii na kumpenda na kuonyesha njia zake. Hili lingemaanisha maisha kamili na yenye furaha kwao, lakini walikataa. Badala yake walipenda miungu ya watu wa kandokando na matendo maovu ambayo mataifa yalijishughulisha nayo yangeleta huzuni na mauti kwa Wana wa Israeli.
Kufunga ndoa na mwanamke Mfilisti kulimfanya Samsoni apingane na nadhiri yake ya Mnadhiri. Hapa alikuwa mmoja ambaye alikuwa amejitenga na maisha ya utakatifu, akisaliti nadhiri yake kabisa. Amri ya kukataza ndoa nje ya Kweli ilipitishwa upande mmoja (Kum. 7:1-4; ona pia Yosh. 23:12, 13).
NDOA YA SAMSONI (Waamuzi 14:5-20; Sura ya 15).
Akiwa njiani kuelekea Timna kufanya maandalizi ya harusi, Samsoni alivamiwa na simba. Roho ya Yahwe ikaja juu yake kwa nguvu na kwa mikono yake mitupu akamrarua yule mnyama na kumwua. Wafilisti walikuwa kama simba, wakiwaangamiza watu wa Mungu. Lakini kama vile Samsoni kwa nguvu za Roho wa Mungu alivyomwangamiza simba, vivyo hivyo na Israeli, ikiwa wangemruhusu Mungu awaongoze wangeweza kuwashinda adui zao kwa nguvu zake.
Baadaye, alipokuwa akishuka kwenye arusi, Samsoni aliona kwamba kundi la nyuki lilikuwa limetengeneza mzinga ndani ya mzoga wa simba na aliweza kula baadhi ya asali hiyo. Huu ukawa msingi wa kitendawili kisichowezekana ambacho
Samsoni akawaweka kwa wageni wa arusi ya Wafilisti. Alitaka kuwatesa. Kwa kumtishia mkewe hatimaye Wafilisti walipata jibu kutoka kwa mkewe na kujibu kitendawili hicho. Samsoni aliwakasirikia kwa kumtumia mke wake kwa njia hii. Akawaua Wafilisti 30 ili kupata mavazi ambayo alikuwa ameahidi kuwa malipo ya kutegua kitendawili.
Hii ilianza mfululizo wa matukio ambayo Samsoni
- aliteketeza nafaka ya Wafilisti kwa kuweka mienge inayowaka katikati ya mikia ya mbweha 300 (Waamuzi 15:1-5);
- akawapiga Wafilisti katika vijiji vyao “mauaji makubwa” (Waamuzi 15:8);
- aliwaua 1,000 kwa taya ya punda (Waamuzi 15:9-20).
KUANGUKA KWA Samsoni (Waamuzi 16).
Ingawa alisukumwa na matendo ya nguvu nyingi Samsoni pia alionyesha udhaifu mkubwa. Hatimaye haya yalileta anguko lake.
Alijiruhusu kujihusisha na mwanamke mwovu anayeitwa Delila. Wafilisti waliahidi kumlipa kiasi kikubwa cha pesa ikiwa angegundua siri ya nguvu za Samsoni.
Baada ya maelezo kadhaa ya uwongo kwa Delila, Samsoni hatimaye alimpa yafaayo. Siri ilikuwa kwenye nywele zake ambazo hazijakatwa (si kwamba nywele zake ndefu zenyewe zilimpa nguvu bali zilikuwa ishara ya uhusiano wake na Mungu). Nguvu zilitoka kwa Mungu, lakini mara Samsoni aliporuhusu nywele zake zikatwe ndipo Mungu akamwacha.
Samsoni alisaliti nadhiri yake ya Mnadhiri. Alikuwa ameikataa nafasi yake ya mtu "aliyetengwa maalum" kwa Mungu kwa ajili ya anasa za mwili. Akiwa amedhoofika sasa, alichukuliwa mateka na Wafilisti na kumtolea macho (sababu ya kuanguka kwake). Wafilisti wakamlazimisha kusaga nafaka gerezani.
KIFO CHA SAMSONI (Waamuzi 16:21-31).
Samsoni alikaa gerezani kwa muda gani hatujui. Lakini ilikuwa ndefu ya kutosha kwa nywele zake kukua tena. Alitumia saa nyingi kumfikiria Mungu wake na kugundua jinsi alivyokuwa mjinga katika kusaliti nadhiri zake. Inaweza kusemwa kwamba “aliona” zaidi kanuni za utakatifu katika upofu wake kuliko wakati kuona kwake kulipompotosha.
Kisha, wakati wa karamu kubwa ambayo Wafilisti walimfanyia mungu wao, Dagoni, wakatuma watu kumwita Samsoni ili wamfanyie mzaha. Mvulana mmoja alimpeleka mbele ya umati mkubwa wa watu ambao walimdhihaki ili kujifurahisha. Kwa ombi la Samsoni mvulana huyo alimwongoza kwenye nafasi kati ya nguzo mbili kuu zilizotegemeza jengo hilo.
Kwa hisia kubwa Samsoni alimwomba Mungu, “Unikumbuke”, “Unitie nguvu”, “Nilipizie kisasi”. Samsoni akasema, "Na nife pamoja na Wafilisti." Akijitia bidii, alihisi nguvu za Mungu zikiingia ndani yake tena. Akainama mbele. Wale watu walikejeli kwa sauti kubwa, lakini kwenye "ufa" mkubwa wa kwanza kungekuwa na kimya cha ghafla cha kifo. Samsoni akainama chini. Ghafla nguzo zikaacha na huku kukiwa na mayowe na vifijo vya hofu jumba kubwa lilianguka.
Idadi ya Wafilisti waliouawa katika tendo hili moja walikuwa wengi kuliko Samsoni aliuawa katika maisha yake yote.
Mwili wa Samsoni uliokotwa na ndugu zake na akazikwa pamoja na baba yake kati ya miji ya Sora na Eshtaoli.
SOMO KWETU:
Samsoni alikuwa mtu wa kupingana sana. Kumtumikia Mungu kwa uaminifu katika tukio moja na kutumikia tamaa za mwili wake katika ijayo. Roho ya Mungu ilimsukuma mara kwa mara kufanya matendo makuu ya ukombozi na roho ya uasi katika mwili wake ilimsukuma vivyo hivyo mara kwa mara kutenda matendo ambayo yalimfanya awe mtumwa.
Je, sisi ni kama Samsoni? Sisi sote, tunapojaribu kumtumikia Mungu tutapata msaada wa ajabu katika Neno la Mungu na kupata chanzo cha nguvu ambacho kitatuwezesha kufanya mambo makuu kwa ajili ya Mungu (Flp. 4:13). Tutapata pia kwamba tamaa za mwili wetu zitajaribu kujidai na kugeuza mawazo yetu mbali na ukweli wa Mungu na wajibu wetu kwake. Ni lazima tujifunze kutoka kwa Samsoni kwamba kujiingiza katika tamaa za kimwili kutaleta uharibifu na kifo. Somo kuu la maisha ya Samsoni linaelezwa katika Mithali 16:32, “Atawalaye roho yake (ni bora) kuliko atekaye mji."
Macho ya Samsoni yaliendelea kumpoteza na hatimaye akapoteza uwezo wa kuona kabisa. Hapo ndipo alipoweza “kuona” msimamo wake halisi. Yesu anapendekeza kwamba sisi pia, tunapaswa kuweka kando mambo ya ulimwengu huu ili tuweze “kuona” waziwazi mafundisho na thawabu ya Mungu (Mathayo 18:7-9; Yohana 9:39-41).
MAKTABA YA MAREJEO:
"Hadithi ya Biblia" (H. P. Mansfield)—Kitabu. 3, nambari 3
"Samsoni" (R. W. Abel) C.S.S.S. Jumbe za masomo
MASWALI YA AYA:
- Samsoni alikuwa Mnadhiri kwa njia gani?
- Ni kwa njia gani Samsoni alikuwa mfano wa watu wake?
- Siri ya nguvu za Samsoni ilikuwa nini?
- Kwa nini Mungu aliondoa roho yake ya kutia nguvu kutoka kwa Samsoni?
- Eleza tabia ya Samsoni iliyomfanya Mungu amrudie baada ya kufungwa kwake.
- Eleza kile udhaifu wa Samsoni unatufundisha kuhusu uchaguzi wetu wa marafiki leo.
MASWALI YA INSHA:
- Mnadhiri alikuwa nini na kwa nini Samsoni alipaswa kuwa Mnadhiri tangu kuzaliwa kwake?
- Samsoni alikuwa mtu mwenye nguvu nyingi na udhaifu mkubwa. Onyesha jinsi alivyokuwa mfano wa Israeli na jinsi mambo aliyojionea yanavyotufundisha sisi leo.
- Kujitenga na ulimwengu ni muhimu kwa wokovu. Somo hili linaonyeshwaje katika maisha ya Samsoni?