SOMO 130 • KAINI NA HABILI - USHINDI WA IMANI
“Kwa imani Habili alimtolea Mungu dhabihu iliyo bora kuliko Kaini.” — Waebrania 11:4
Mwanzo 4; Waebrania 11:4; 12:24; 1 Yohana 3:11–12; Yohana 4:23–24
SHABAHA
Kuonyesha tofauti kati ya imani na kujipendeza binafsi katika maisha ya Kaini na Habili, na kuona jinsi wivu usipotawaliwa unavyoweza kukua kuwa chuki na mauaji.
KAINI NA HABILI
Kaini alikuwa mwana wa kwanza wa Adamu na Hawa, na Habili akafuata. Kaini akawa mkulima, naye Habili akawa mchunga kondoo.
Majina yao yamehusishwa na maana mbalimbali katika Kiebrania, lakini hatupaswi kujenga maelezo ya tabia zao juu ya etimolojia isiyoelezwa moja kwa moja na simulizi. Biblia yenyewe inatuonyesha tabia zao kupitia matendo yao.
SADAKA ZAO
Baada ya muda Kaini alimletea Mungu mazao ya ardhi, na Habili akaleta wazaliwa wa kwanza wa mifugo yake na sehemu zake zilizonona. Mungu alimkubali Habili na sadaka yake, lakini hakumkubali Kaini na sadaka yake.
Waebrania 11:4 inatoa sababu ya msingi: ‘Kwa imani Habili alimtolea Mungu dhabihu iliyo bora kuliko Kaini.’ Kwa hiyo jambo la hakika ni kwamba Habili alitenda kwa imani. Mwanzo 4 haituelezi maagizo yote ya awali kuhusu aina ya sadaka, kwa hiyo hatupaswi kudai kwamba maandiko yanasema wazi Mungu alikuwa ameamuru dhabihu ya damu kwa wote wawili kabla ya tukio hili.
IMANI HUTOKA KWA NENO LA MUNGU
Warumi 10:17 inasema imani huja kwa kusikia Neno la Mungu. Ni jambo la busara kufikiri kwamba Habili alikuwa akitenda kwa uelewa wa mapenzi ya Mungu, lakini tunapaswa kulitaja hili kama hitimisho linalotokana na Waebrania 11, si maelezo yaliyorekodiwa kwa kina katika Mwanzo 4.
Dhabihu ya Habili inaweza pia kutusaidia kufikiria juu ya Kristo, lakini ni Kristo mwenyewe na mafundisho ya Agano Jipya yanayotupa maana kamili ya dhabihu kwa ajili ya dhambi.
KAINI ANAKASIRIKA
Kaini alikasirika sana na uso wake ukaanguka. Mungu alimwuliza kwa nini amekasirika na kumwambia kwamba akitenda vyema angekubaliwa. Pia alimwonya kuhusu dhambi iliyokuwa ‘mlangoni’ na kwamba ilimpasa kuitawala.
Hapa tunaona rehema ya Mungu: kabla Kaini hajafanya uovu mkubwa zaidi, alipewa onyo na nafasi ya kubadili njia. Tatizo halikuwa kwamba Mungu hakumpa fursa, bali kwamba Kaini hakulisikiliza Neno lake.
MAUAJI YA HABILI
Kaini alimwua ndugu yake Habili uwandani. 1 Yohana 3:12 inasema matendo ya Kaini yalikuwa mabaya na ya ndugu yake yalikuwa ya haki. Chuki ya ndani ilikua mpaka ikawa mauaji.
Mungu alipouliza, ‘Yuko wapi Habili ndugu yako?’ Kaini akajibu, ‘Sijui; mimi ni mlinzi wa ndugu yangu?’ Lakini Mungu alijua: damu ya Habili ilikuwa ikilia kutoka katika ardhi.
ADHABU YA KAINI
Ardhi isingempa Kaini nguvu zake kama hapo awali, naye angekuwa mtoro na mtu wa kutangatanga. Kaini aliogopa kwamba mtu angeweza kumuua kwa kisasi.
Mungu akaweka ishara juu ya Kaini ili asiuawe. Mwanzo haisemi kwamba ishara hiyo ilikuwa usoni, wala haituelezi umbo lake. Tunapaswa kuacha maelezo hayo pale Biblia inapoyaacha.
IBADA INAYOKUBALIKA
Yesu alisema kwamba waabuduo kweli watamwabudu Baba ‘katika roho na kweli’ (Yohana 4:23–24). Kisa cha Kaini na Habili kinatufundisha kwamba nia njema peke yake haitoshi; imani ya kweli husikiliza na kuitikia Neno la Mungu.
Habili anatajwa pamoja na watu wa imani katika Waebrania 11 na damu yake inatajwa katika Waebrania 12:24. Tumaini lake liko katika ufufuo wakati Kristo atakaporudi.
SETHI NA “WANA WA MUNGU”
Baada ya Habili kuuawa, Hawa alimzaa Sethi. Mwanzo 5 inafuata ukoo wake hadi Nuhu. Baadhi ya wafafanuzi wa Biblia wameeleza ‘wana wa Mungu’ wa Mwanzo 6:2 kuwa wazao wa Sethi na ‘binti za wanadamu’ kuwa wazao wa Kaini.
Hata hivyo, Mwanzo 6 haisemi wazi utambulisho huo. Kwa hiyo tunaweza kutaja maelezo hayo kama tafsiri inayowezekana, lakini si kama ukweli ulioandikwa moja kwa moja.
FUNDISHO KWETU
Kaini hakufikia mauaji ghafla. Hasira, wivu na kukataa kusahihishwa vilikua ndani yake. Tunapaswa kushughulika na mawazo mabaya mapema, kabla hayajawa matendo mabaya.
Habili anatufundisha imani na utii. Ibada inayokubalika inahitaji unyenyekevu, kusikiliza Neno la Mungu na kutafuta kumpendeza Mungu badala ya kujipendeza sisi wenyewe.
VITABU REJEA
• Elpis Israel (J. Thomas) — pp. 115–120
• The Story of the Bible (H. P. Mansfield) — Chapter 5
MASWALI
Maswali ya Aya
1. Kaini na Habili walifanya kazi gani?
2. Kaini alitoa nini? Habili alitoa nini?
3. Waebrania 11:4 inasema kwa nini dhabihu ya Habili ilikuwa bora?
4. Mungu alimwonya Kaini kuhusu nini?
5. Kwa nini Kaini alimwua Habili?
6. Kaini alijibu nini alipoulizwa kuhusu ndugu yake?
7. Adhabu ya Kaini ilikuwa nini?
8. Biblia inasema ishara ya Kaini ilikuwa wapi katika mwili wake?
9. Nani alizaliwa baada ya Habili?
Maswali ya Insha
10. Eleza tofauti kati ya imani ya Habili na mtazamo wa Kaini.
11. Kwa nini hatupaswi kudai kwamba Mwanzo 4 inasema wazi Mungu alikuwa ameagiza dhabihu ya damu kabla ya sadaka zao?
12. Eleza jinsi hasira na wivu wa Kaini vilivyokua kuwa mauaji.
13. Fafanua kwa nini utambulisho wa ‘wana wa Mungu’ na ukoo wa Sethi unapaswa kutajwa kama tafsiri, si ukweli wa moja kwa moja wa Mwanzo 6.