SOMO 063

NABII YONA

“Ndipo watu wa Ninawi wakamwamini Mungu.” — Yona 3:5

SHABAHA Kuonyesha rehema ya Mungu kwa watu wa mataifa, hitaji la kutubu, na ishara ambayo Yesu alitoa kwa kutumia habari ya Yona.

MUHTASARI Mungu alimwagiza Yona aende Ninawi kuonya mji kuhusu uovu wake. Yona alikimbia kuelekea Tarshishi, lakini Mungu akatuma tufani. Yona akatupwa baharini na kumezwa na samaki mkubwa. Baada ya kuomba na kutubu, aliokolewa na kwenda Ninawi. Watu waliposikia ujumbe wake walitubu, na Mungu akawaonyesha rehema. Yesu baadaye alitumia habari ya Yona kama ishara ya kifo na ufufuo wake.

YONA ANAKIMBIA AGIZO LA MUNGU: YONA 1:1–3

Neno la BWANA lilimjia Yona: “Ondoka, uende Ninawi, mji ule mkubwa, ukapige kelele juu yake; kwa maana uovu wao umepanda juu mbele zangu” (Yona 1:2). Ninawi ilikuwa mji mkuu muhimu wa Ashuru, taifa ambalo baadaye lingekuwa adui mkubwa wa Israeli. Badala ya kwenda mashariki kuelekea Ninawi, Yona akaenda Yafa na kupanda meli iliyokuwa ikielekea Tarshishi, mbali upande mwingine.

Yona 4:2 inaonyesha sababu ya msingi ya kukimbia kwake: alijua kwamba Mungu ni “mwenye neema, amejaa huruma, si mwepesi wa hasira, ni mwingi wa rehema,” na kwamba Mungu angeweza kughairi hukumu ikiwa watu wangetubu. Biblia haisemi kwamba Yona alikimbia kwa sababu alitaka kufa ili kuokoa Israeli; hilo lingekuwa zaidi ya kile maandiko yanachosema.

MUNGU ANATUMA TUFANI: YONA 1:4–17

BWANA akatuma upepo mkuu baharini na tufani ikatishia kuivunja meli. Mabaharia waliogopa, wakaita miungu yao na kutupa mizigo baharini. Yona alikuwa amelala chini ya meli mpaka nahodha alipomwamsha na kumwambia amwombe Mungu wake. Walipopiga kura ili kujua kwa sababu ya nani taabu hiyo imewapata, kura ikamwangukia Yona.

Yona akakiri kwamba anamcha BWANA, Mungu wa mbinguni “aliyeifanya bahari na nchi kavu” (mst. 9), na kwamba alikuwa akilikimbia agizo la Mungu. Aliwaambia wamtupe baharini ili bahari itulie. Mabaharia kwanza walijitahidi kufika nchi kavu, lakini waliposhindwa wakamwomba BWANA wasihesabiwe damu isiyo na hatia, kisha wakamtupa Yona baharini. Bahari ikatulia, nao wakamcha BWANA. Mungu akaandaa samaki mkubwa ammeze Yona; maandiko hayahitaji tutambue samaki huyo kuwa aina fulani ya nyangumi wa kisasa.

YONA AOMBA NA KUTII: YONA 2–3

Yona akiwa hai ndani ya samaki aliomba kwa BWANA. Alikiri kwamba wokovu unatoka kwa BWANA (Yona 2:9). Baada ya siku tatu na usiku tatu, BWANA akasema na samaki, naye akamtapika Yona nchi kavu. Neno la Mungu likamjia tena: “Ondoka, uende Ninawi.” Safari hii Yona alitii.

Yona akaingia Ninawi na kutangaza, “Baada ya siku arobaini Ninawi utaangamizwa” (Yona 3:4). Watu wa Ninawi wakamwamini Mungu. Kuanzia watu wa kawaida hadi mfalme, walijinyenyekeza, wakafunga na kuacha njia zao mbaya. Mungu alipoona matendo yao, kwamba wamegeuka na kuiacha njia yao mbaya, hakuwaletea maangamizi aliyokuwa ametangaza (mst. 10).

YONA AJIFUNZA REHEMA YA MUNGU: YONA 4

Yona hakufurahia rehema iliyoonyeshwa Ninawi. Alimwambia Mungu kwamba hii ndiyo sababu alikuwa amekimbia: alijua Mungu ni mwenye neema na huruma. Mungu akatumia mmea, funza na jua kumfundisha kwamba Yona alikuwa na huruma kwa mmea ambao hakuufanyia kazi, basi Mungu alikuwa na sababu kubwa zaidi ya kuwahurumia watu wengi wa Ninawi. Somo hilo linatukumbusha kwamba rehema ya Mungu haifungwi na taifa moja; “katika kila taifa mtu amchaye na kutenda haki hukubaliwa na yeye” (Matendo 10:35).

ISHARA YA YONA: MATHAYO 12:38–41

Waandishi na Mafarisayo walipotaka ishara, Yesu alisema watapewa “ishara ya nabii Yona.” Kama Yona alivyokuwa siku tatu na usiku tatu katika samaki mkubwa, ndivyo Mwana wa Adamu angekuwa “moyoni mwa nchi” (Mathayo 12:40). Yesu alitumia historia ya Yona kutangulia kuelekeza kwenye kifo chake na ufufuo wake. Yesu alikufa kweli, na Mungu akamfufua kutoka kwa wafu; yeye ndiye “malimbuko yao waliolala” na wa kwanza kufufuliwa kwenda katika uzima usioharibika (1 Wakorintho 15:20–23).

FUNDISHO KWETU

Kutubu si kusema tu kwamba tunasikitika; ni kubadili akili na mwelekeo, kuacha njia mbaya na kumrudia Mungu. Yona alihitaji kujifunza utii na rehema; watu wa Ninawi walihitaji kuacha uovu wao. Injili inaita watu wote watubu, wamwamini Yesu Kristo na wabatizwe katika jina lake kwa ondoleo la dhambi (Matendo 2:38). Tumaini letu ni ufufuo na uzima wa milele katika Ufalme wa Mungu wakati Kristo atakaporudi.

MASWALI

Majibu mafupi

1. Mungu alimwagiza Yona aende wapi?

2. Yona alipanda meli iliyokuwa ikienda wapi?

3. Mungu alituma nini baharini?

4. Kura ilimwangukia nani?

5. Yona alisema anamwabudu nani?

6. Mabaharia walifanya nini kabla ya kumtupa Yona baharini?

7. Ni nini kilichommeza Yona?

8. Watu wa Ninawi walifanya nini waliposikia ujumbe?

9. Mungu alifanya nini alipoona wamegeuka na kuacha njia zao mbaya?

Majibu ya kina

10. Eleza kwa nini Yona alikimbia na jinsi Mungu alivyomrudisha kwenye kazi yake.

11. Eleza toba ya watu wa Ninawi na rehema ya Mungu kwao.

12. Yesu alitumiaje habari ya Yona kama ishara?

Majibu ya nyongeza

13. Kutubu maana yake nini, na kwa nini toba lazima ihusishe mabadiliko ya maisha?