Baybalka: Hagahayaga
AKHRISKA • SABUURRADII 119:1–40
Buug sheegasho aad u weyn samaynaya
Baybalku isuma soo bandhigo inuu yahay oo keliya ururin fikrado bini'aadam. Wuxuu sheeganayaa inuu yahay Erayga Ilaah, sidaas darteedna uu ku hadlayo awoodda Abuuraha.
Sheegashada Baybalka
Baybalku wuxuu leeyahay, “Qorniin kastaa wuxuu ku yimid waxyiga Ilaah” (2 Timoteyos 3:16). Erayga loo turjumay “waxyiga” wuxuu xambaarsan yahay fikradda ah inuu yahay wax Ilaah ka neefsaday. Baybalku wuxuu qorayaashiisa u soo bandhigayaa inay yihiin rag Ilaah hagay si ay u qoraan farriintiisa. Marar badan nebiyadii Axdiga Hore waxay hadalkooda ku bilaabeen erayo la mid ah, “Rabbigu sidan buu leeyahay.”
Haddii Baybalku ahaan lahaa buug bini'aadam oo keliya, farriintiisa waxaa loola dhaqmi lahaa sidii hal ra'yi oo ka mid ah ra'yi badan. Laakiin haddii uu dhab ahaantii yahay farriinta Ilaah ee ragga iyo dumarka, markaas akhrintiisa, fahamkiisa iyo ka jawaabiddiisu waxay noqonayaan arrimo aad muhiim u ah.
Sideen ku ogaan karnaa in Baybalku run yahay?
Koorsadu su'aashan marar badan ayay ku soo noqon doontaa. Casharkan waxaan ku bilaabaynaa dhowr nooc oo caddayn ah oo Christadelphians ay rumaysan yihiin inay taageerayaan sheegashada Baybalka ee ah inuu yahay Erayga Ilaah.
1. Dhalashadii Ciise
Matayos 2 wuxuu qorayaa nimankii xigmadda lahaa oo Herodos weydiinaya, “Xaggee buu joogaa kan u dhashay Boqorka Yuhuudda?” Herodos wuxuu wadaaddadii sare weydiiyey meesha uu ku dhalan lahaa taliyaha la ballanqaaday, waxayna ku jawaabeen, “Beytlaxamtii Yahuudiya”. Waxay sidaas uga jawaabi kareen sababtoo ah nebi Miikaah ayaa qarniyo hore magacaabay Beytlaxam (Miikaah 5:2; Matayos 2:2, 5–6).
2. Dhimashadii Ciise
Sabuurradii 22 waxaa ku jira faahfaahin uu Axdiga Cusub ku xiriirinayo dhimashadii Ciise. Aayadda 16 waxay leedahay, “gacmahayga iyo cagahayga way dureen”, aayadda 18-na, “Dharkayga dhexdooda ayay qaybsadaan, oo maradaydana saami ayay u ridaan.” Yooxanaa 19:23–24 wuxuu qorayaa askartii oo dharkii Ciise qaybsatay, maradiisii aan tolka lahaynna saami u ridday.
Maxaa arrintan ka dhigaya mid cajiib ah?
Sabuurradii 22 waxaa la qoray waqti aad uga horreeyey Ciise. Christadelphians waxay isu ekaanshaha dhow ee u dhexeeya Sabuurrada iyo diiwaanka Injiilka u arkaan caddayn xooggan oo wax sii sheegid ah.
3. Dhacdooyin waaweyn oo horay loo sii sheegay
Ishacyaah 13:19–20 wuxuu horay u sii sheegay burburka Baabuloon. Markii Ishacyaah qorayay, Baabuloon waxay ahayd magaalo caan ah oo awood badan. Qarniyadii dambe way dhacday oo waxay noqotay burbur. Christadelphians waxay tan iyo wax sii sheegid kale oo badan oo la fuliyey u arkaan caddayn in Baybalku ku hadlayo aqoon ka baxsan saadaasha caadiga ah ee bini'aadamka.
Qadiimiga iyo Baybalka
Cilmiga qadiimiga ah wuxuu xaqiijiyey deegaanka taariikheed ee dad iyo meelo badan oo Baybalka lagu magacaabay. Goobo qadiimi ah oo la xiriira Aacii, Ashqeloon, Beytel, Beyt-Shemesh, Gibecaah, Xaasoor, Yerixoo, Laakiish, Megiddo, Samaariya iyo Shekem, iyo kuwo kale oo badan, waxaa yaqaanna culimada qadiimiga. Hadhaagii magaalooyinkii hore wuxuu naga caawiyaa inaan aragno in Baybalku ka hadlayo meelo dhab ah oo dunidii hore ka jiray.
Qoraalka waa la dhowray
Qoraalladii Badda Dhimatay ee la helay laga bilaabo 1947 waxaa ka mid ahaa nuqul aad u horeeyey oo kitaabka Ishacyaah ah. Wuxuu jiraa qiyaastii laba kun oo sano, haddana qoraalkiisu si weyn ayuu ula mid yahay qoraalka Cibraaniga ah ee Axdiga Hore ee casriga ah laga turjumo. Tani waxay bixisaa caddayn muhiim ah oo ku saabsan sida taxaddarka leh ee qoraalka Baybalka loo dhowray qarniyada oo dhan.
Farriin qarniyo badan la soo gudbiyey
Qoraallada gacanta ee qadiimiga ahi waxay akhristayaasha maanta u oggolaanayaan inay nuqullo aad u horeeyey oo Qorniinka ah la barbar dhigaan qoraalka aan maanta haysanno. Farriinta guud lama lumin mana lagu beddelin mid kale.
Ciise wuxuu aqbalay diiwaanka Axdiga Hore
Injiilladu waxay muujinayaan Ciise oo dadka iyo dhacdooyinka Axdiga Hore uga hadlaya inay qayb ka yihiin diiwaanka Qorniinka. Sidaas darteed Christadelphians waxay si aad ah u qiimeeyaan sida uu Ciise u arkayay Axdiga Hore.
Aadan iyo Xaawo — Matayos 19:4–5
Nuux iyo Daadkii — Luukos 17:26–27
Luud iyo xaaskiisii — Luukos 17:29–32
Ibraahim, Isxaaq iyo Yacquub — Matayos 8:11
Daa'uud iyo Sulaymaan — Matayos 12:3, 42
Yoonis iyo kalluunkii weynaa — Matayos 12:40
Axdiga Cusub sidoo kale wuxuu qorayaa in Ilaah Ciise ka sara kiciyey kuwii dhintay saddex maalmood ka dib. Christadelphians, sarakiciddu waxay udub-dhexaad u tahay awoodda Ciise iyo rajada Masiixiga.
Baybalku wuxuu la kulmay caqabado soo noqnoqday
Dhaliilayaal badan ayaa isku dayay inay sumcad daraan Baybalka. Christadelphians waxay rumaysan yihiin in inkastoo qarniyo badan oo dhaleeceyn iyo baaritaan ahi jireen, sheegashooyinkiisa iyo farriintiisa aasaasiga ah aan la burin. Tani waa sabab ka mid ah sababaha aan ardayda ugu dhiirrigelinno inay iyagu si taxaddar leh Baybalka u baaraan halkii ay si fudud u aqbali lahaayeen waxa dadka kale ka sheegaan.
MA OGTAHAY?
Baybalka waxaa la qoray qarniyo badan gudahood. Qorayaashiisa waxaa ka mid ahaa adhijirro, boqorro, kalluumaysato, dhakhtar iyo teendho-sameeye.
Wuxuu ka kooban yahay 66 buug: 39 Axdiga Hore ah iyo 27 Axdiga Cusub ah. Buugaagtan badan waxay isu geeyaan hal sheeko oo sii socota oo ku saabsan ujeeddada Ilaah ee ragga iyo dumarka.
Ku dhowaad dhammaan qorayaashiisii bini'aadamka ahaa waxay ahaayeen Yuhuud. Qayb weyn oo Baybalka ka mid ahi waxay diiwaangelisaa sida Ilaah ula macaamilay dadka Yuhuudda.
Hage kooban oo Baybalka ah
Baybalku waa maktabad buugaag ah halkii uu ka ahaan lahaa hal dukumenti oo isku xiran. Hagahan wuxuu si guud u muujinayaa waxa laga helo qaybihiisa waaweyn.
AXDIGA HORE
Bilowgii
Bilowga dunida iyo sida Ilaah ula macaamilay ragga iyo dumarkii ugu horreeyey, taas oo u gudbaysa qoyska Ibraahim.
Baxniintii–Sharciga Kunoqoshadiisa
Sida Ilaah Israa'iil uga soo saaray Masar, u siiyey sharcigiisa, uguna diyaariyey inay galaan dalka Kancaan.
Yashuuca–Esteer
Taariikhda sii socota ee dadka Yuhuudda ee dalka, iyo xilliyadii masaafurinta iyo soo noqoshada.
Ayuub–Gabaygii Sulaymaan
Buugaag gabay, cibaado, xigmad iyo ka-fiirsasho ku saabsan nolosha Ilaah lala leeyahay.
Ishacyaah–Malaakii
Nebiyada: baaqyo addeecid, digniino, ballanqaadyo iyo wax sii sheegid ku saabsan Israa'iil, quruumaha iyo ujeeddada mustaqbalka ee Ilaah.
AXDIGA CUSUB
Matayos–Yooxanaa
Afar warbixin oo ku saabsan nolosha, waxbaridda, dhimashada iyo sarakicidda Ciise Masiix.
Falimaha Rasuullada
Koboca ecclesias-kii qarnigii koowaad iyo wacdinta Injiilka sarakiciddii Ciise ka dib.
Rooma–Yuudas
Warqado ay qoreen rasuullo iyo qorayaal kale oo waxyi helay si ay u baraan, u dhiirrigeliyaan una saxaan rumaystayaashii hore.
Muujintii
Buug wax sii sheegid ah oo Ciise Masiix loo soo mariyey kuna saabsan dhacdooyinka horseedaya fulinta ujeeddada Ilaah.
Liis buuxa oo buugaagta Baybalka ah badanaa waxaa laga heli karaa bogagga hore ee Baybalkaaga.
Ma jiraan muujinno kale oo qoran oo Ilaah ka yimid?
Diimo badan waxay leeyihiin qoraallo ay u arkaan kuwo quduus ah. Tusaale ahaan Muslimiintu waxay leeyihiin Qur'aanka, Church of Jesus Christ of Latter-day Saints-na waxay isticmaashaa Book of Mormon. Qoraallo diimeed qaarkood waxay leeyihiin fikrado sidoo kale laga helo Baybalka, qaarna waxay leeyihiin talooyin anshaxeed oo xikmad leh. Si kastaba ha ahaatee, waxay sidoo kale leeyihiin waxbarid ka duwan Baybalka.
Christadelphians waxay rumaysan yihiin inuusan Ilaah bixin muujinno iska hor imanaya. Sidaas darteed koorsadani waxay ka duulaysaa qancitaanka ah in Baybalka keliya uu yahay Erayga Ilaah ee waxyiga ah, qoraallada dambe-na lagu tijaabiyo isaga, ee aan lala barbar dhigin sidii il kale oo awood rabbaani ah.
Baybalka — hagahayaga nolosha
Baybalku wuxuu sameeyaa wax ka badan inuu noo sheego wixii hore. Wuxuu sharxayaa dhibaatada bini'aadamka ee dembiga, wuxuu noo sheegayaa ujeeddada Ilaah ee Wiilkiisa Ciise Masiix, wuxuuna muujinayaa rajada nolosha weligeed ah. Waxa kale oo uu bixiya tusaalooyin rag iyo dumar iimaan leh, diiwaangeliyaa guuldarrooyin aan wax ka baran karno, wuxuuna baraa mabaadi'da nolosha maalinlaha ah.
Ugu dambayn
Eray nool
Waa fikrad cajiib ah in Ilaah ragga iyo dumarka siiyey buug ay isaga ku baran karaan, ujeeddadiisa ku fahmi karaan, kuna ogaan karaan sida uu doonayo inay u noolaadaan. Baybalka looguma talagelin inuu xirnaado oo shelf saarnaado: waa hage loo baahan yahay in si taxaddar leh, joogto ah oo tukasho leh loo akhriyo.
Baybalku wuxuu noo sheegayaa sababta Ilaah dunida u sameeyey, sida uu dadka ula shaqeeyey taariikhda dhexdeeda, iyo meesha ujeeddadiisu ku socoto. Wuxuu horay u tilmaamayaa fulinta Injiilka iyo waqtiga ujeeddada Ilaah ay dhulka buuxin doonto. Sidaas darteed Christadelphians waxay akhriska Baybalka maalin kasta u arkaan qayb lama huraan ah oo xernimada ka mid ah.
SOO KOOBID
Waxa casharkani muujiyey
1. Baybalku waa gaar. Wuxuu sheeganayaa inuu yahay Erayga Ilaah ee ragga iyo dumarka.
2. Wuxuu bixiyaa rajo. Farriintiisu waxay udub-dhexaad u tahay ujeeddada Ilaah ee ah inuu nolol ku bixiyo Ciise Masiix.
3. Ciise wuxuu aqbalay Qorniinka. Injiilladu waxay muujinayaan isaga oo diiwaanka Axdiga Hore ula dhaqmaya awood.
4. Waxaa jira caddayn la baari karo. Wax sii sheegid, taariikh, qadiimiga iyo qoraallada gacanta ee hore dhammaantood waxay bixiyaan sababo lagu baaro sheegashooyinka Baybalka si dhab ah.
5. Wuxuu sheegayaa hal sheeko oo sii socota. Laga bilaabo abuurista, Baybalku wuxuu sharxayaa sida Ilaah ula macaamilay ragga iyo dumarka iyo ujeeddadiisa dhulka.
6. Waa hage nolosha. Baybalku wuxuu noogu yeedhaa inaan farriintiisa fahanno oo keliya ma aha, balse sidoo kale maalin kasta ku dhaqanno.
Aayado la akhriyo
Sabuurradii 1 • Sabuurradii 22 • 2 Timoteyos 3
XAFID • 2 TIMOTEYOS 3:16–17
“Qorniin kastaa wuxuu ku yimid waxyiga Ilaah, oo wuxuu faa'iido u leeyahay waxbaridda, canaanta, hagaajinta iyo edbinta xaqnimada; si ninka Ilaah u noqdo mid dhamaystiran, oo si buuxda loogu diyaariyey shuqul kasta oo wanaagsan.”
2 Timoteyos 3:16–17 • King James Version
Christadelphian Bible Mission
Box CBM, 404 Shaftmoor Lane, Birmingham B28 8SZ, England