Qorniinnada La Qalloociyey — Jiritaankii Hore iyo Ilaahnimada Masiixa

By Editor on Mon, 09/28/2026 - 08:24
Somali

Wrested Scriptures — Qaybta 15

QODOBBADA HORDHACA AH

  1. Aayadaha loo adeegsado in lagu taageero fikradda ah in Masiixu jiray ka hor dhalashadiisa waxaa loo qaybin karaa laba kooxood:

  • Kuwa Masiixa u tilmaama inuu yahay Abuuraha.

  • Kuwa Masiixa u tilmaama inuu jiray ka hor dhalashadiisa.

Aayadaha kooxda koowaad way fudud yihiin in la fahmo marka la muujiyo in shaqada “abuurista” ee Masiixa ay ku saabsan tahay samaynta rag iyo dumar cusub, ee aysan ku saabsanayn abuurista xayawaanka, geedaha iyo waxyaalaha Bilowgii 1. Masiixu waa curadka abuurista cusub. Aayadaha kooxda labaad waxay u baahan yihiin in la fahmo aragtida Ilaah ee ah inuu “ugu yeedho waxyaalaha aan jirin sidii iyagoo jira” (Rooma 4:17; barbar dhig Ishacyaah 46:9-10). Aqoontiisa hore darteed, Ilaah wuxuu mararka qaarkood mustaqbalka uga hadlaa sidii wax hadda jira ama hore u dhacay; tani waxay adkaynaysaa hubanti-nimada ujeeddadiisa. Sida Naqshadeeyaha weyn, Ilaah wuxuu hore u arki karaa ammaanta quduusiinta, Boqortooyada iyo Masiixa ka hor intaanay si dhab ah u jirin (Falimaha 15:18; Matayos 25:34; Yooxanaa 17:5,24; Efesos 1:4; Cibraaniyada 4:3).

  1. Rumaysadka in Masiixu qof ahaan jiray ka hor dhalashadiisa wuxuu saamayn ku leeyahay sida loo fahmo shaqadiisa badbaadinta:

  • Haddii Ciise xusuusan lahaa inuu samada uga jiray sidii Abuuraha ammaanta leh, sidee ayuu dhab ahaan ugu jiri lahaa xaalad lagu jirrabo “sida innaga oo kale” (Cibraaniyada 4:15)?

  • Haddii Masiixu qof ahaan hore u jiray, xoogga doodda 1 Korintos 15:46 wuu lumaayaa: “Laakiin kii ruuxa ahaa ma uu horrayn, kii dabiiciga ahaa baa horreeyey, dabadeedna kii ruuxa ahaa.” Haddii Masiixu hore u jiray, kala horreyntan Ilaah dejiyey isaga ayay u rogmaysaa—marka hore ruuxi, dabadeed dabiici. Sidee haddaba uu u noqon karaa “curadka walaalo badan” (Rooma 8:29) haddii waayo-aragnimadiisu lid ku tahay ta walaalihiis?

  1. Sharaxaadda dhalashada Masiixa waxay meesha ka saaraysaa fikradda jiritaan shakhsiyeed oo ka horreeyey dhalashadiisa:

  • Ereyada dhalashadiisa lagu sharaxay—“dhalasho”, “uuraysasho” iwm. (Matayos 1:18,20; Luukos 1:31,35; 2:21)—waxay tilmaamayaan bilowga jiritaanka. Haddii la doonayay in lagu sheego isbeddel laga guurayo nooc jiritaan oo loo wareegayo nooc kale, erayo macnahoodu yahay “isbeddel” ama “jidh-qaadasho” ayaa la filan lahaa.

  • Ficilka Ilaah ee keenay Wiilkiisa dunida looma qarin sir. Luukos 1:34-35 iyo Matayos 1:18,20 si cad ayay u sharxayaan awoodda Ilaah oo ku shaqaynaysa Maryan, taas oo dhalisay qof cusub. Sharaxaaddani ma siinayso meel fikradda ah in Masiixu qof ahaan meel kale uga jiray ka hor dhalashadiisa.

Xusuusin: erayga “jiritaan-hore” (pre-existence) si adag marka loo eego waa hadal is burinaya, waayo qof ma jiri karo ka hor intuusan jirin. Halkan waxaa loo adeegsaday sababta oo ah waa erayga caanka ah; “jiritaan ka hor inta uusan noqon bini-aadan” ayaa ka saxnaan lahaa. Sidoo kale, aqoonta hore ee Ilaah ee sida dadku u adeegsan doonaan doonistooda xorta ah macnaheedu ma aha inuu ku khasbo inay sidaas u dhaqmaan.

  1. Aayadaha loo adeegsado in lagu taageero Saddexmidnimada—fikradda ah in “Ilaaha Wiilka” yahay qofka labaad ee Ilaahnimada, oo Aabbaha la siman oo weligiis la jira—sidoo kale waxaa loo qaybin karaa laba kooxood:

  • Kuwa Masiixa siinaya magacyo ama cinwaanno Ilaahnimo, sida Ishacyaah 9:6: “Magiciisana waxaa loo bixin doonaa… Ilaaha xoogga badan, Aabbaha waaraya.”

  • Kuwa muujinaya Masiixa isagoo fulinaya waxyaalo Ilaah leeyahay, sida inuu aqbalo cibaado ama cafiyo dembi.

Labada noocba waxay u baahan yihiin in la fahmo mabda’a muujinta Ilaah (God-manifestation): Ilaah wuxuu hawshiisa ku fulin karaa wakiillo uu ansixiyey oo magiciisa sita. Tusaale ahaan, malaa’ig baa reer binu Israa’iil hor martay, waxaana lagu yidhi: “Isaga iska jira, codkiisana addeeca… waayo magacaygu isaguu ku jiraa” (Baxniintii 23:20-21). Ciise wuxuu istaahilaa sharaf Ilaahnimo isagoo ah muujinta Ilaah ee jidhka (1 Timoteyos 3:16), laakiin taas waa in aan lagu khaldin fikradda inuu yahay qof ka mid ah Ilaahnimada oo Aabbaha la siman oo weligiis la jira.

HABKA DHEXDHEXAAD EE LAGU WADA HADLI KARO

Habkan wuxuu isku dayayaa inuu nidaamiyo dood ku saabsan xidhiidhka Ciise iyo Aabbihiis.

  1. Ciise Masiix ma noqon karo “Ilaaha dhabta ah” oo isla qof la ah Aabbaha, sababtoo ah waxa Qorniinku ka yidhaahdo Ciise marar badan way ka duwan yihiin waxa uu ka yidhaahdo Ilaah Aabbihiis:

Ciise Masiix Ilaah, Aabbihiis
Waa la jirrabay (Cib. 2:18) Sharku ma jirrabi karo (Yac. 1:13)
Wuu dhintay (Muuj. 1:18) Ma dhiman karo; dhimashola’aan buu leeyahay (1 Tim. 6:16)
Dad baa arkay Dadku ma arki karaan (1 Tim. 6:16)

  1. Ciise Masiix waa qof ka duwan Aabbihiis:

  • Dib-u-sarakicidda ka dib wuxuu u kacay “Aabbahay iyo Aabbihiin, Ilaahay iyo Ilaahiinna” (Yooxanaa 20:17). Haddii Ciise leeyahay Ilaah uu u kaco, isagu ma aha Ilaaha ugu sarreeya laftiisa.

  • Wuxuu Aabbihiis baryay, taas oo muujinaysa kala duwanaanshaha doonista: “Sidaan doonayo ma aha, laakiin sidaad adigu doonayso” (Matayos 26:39).

  • Xitaa kor-u-qaadistiisa ka dib waxaa loogu yeedhaa “nin” (1 Timoteyos 2:5).

  1. Ciise Aabbaha lama sina:

  • Ilaah waa madaxa Masiixa (1 Korintos 11:3).

  • Masiixa Ilaah baa ansixiyey oo ka weyn (Falimaha 2:22).

  • Ciise qudhiisu wuxuu yidhi: “Aabbuhu waa iga weyn yahay” (Yooxanaa 14:28).

  • Masiixu ugu dambayn Aabbaha ayuu hoos imanayaa (1 Korintos 15:28). Aayaddani waxay muujinaysaa awoodda loo wakiishay ee Boqortooyada iyo dabadeed u-hoos-noqoshada Aabbaha. Haddii saddex qof ay si buuxda u siman yihiin, sidee mid uga hoos iman karaa mid kale?

  • Sidoo kale eeg Markos 10:18 iyo Yooxanaa 5:19,30.

Qoraalka asalka ahi wuxuu sidoo kale xusayaa in aragtida Saddexmidnimadu Ruuxa Quduuska ah u aragto qof saddexaad oo la siman oo weligiis jira; mawduuca Ruuxa Quduuska ah waxaa lagu qaadaa qaybta xigta ee buugga.

BILOWGII 1:26 — “AAN NIN INOO EKAANSHAHEENNA KU SAMEEYO”

DHIBAATADA: Aayaddu waxay leedahay “Ilaah baa yidhi”, haddana “inoo” iyo “keenna” waa jamac. Waxaa lagu doodaa inay tani tilmaamayso jamac ku dhex jira midnimo—Saddexmidnimada—oo Ciise xilliga abuurista ahaa ruux jira.

XALKA:

  1. Yuhuuddu waxay si adag u rumaysnaayeen hal Ilaah. Ereyga Cibraaniga ah “elohim”, oo loo turjumay “Ilaah”, iyo jamacyada “inoo/keenna” waligood uma muuqan inay taageerayaan Saddexmidnimo; Axdiga Cusubna ma sheego in fahamkooda aayaddan uu khalad ahaa.

  2. Doodda Saddexmidnimada halkan waa gunaanad laga soo qaatay, ee ma aha wax aayaddu si cad u sheegto. Waxaa la yidhaa “inoo” iyo “keenna” waxay tixraacayaan Ciise ama Ruuxa Quduuska ah, laakiin qoraalku ma sheego taas.

  3. Jamacyadu waxay tixraacayaan Ilaah oo hawsha abuurista ku fulinaya malaa’igihiisa:

  • Dadku muuqaal ahaan waxay la ekaan karaan malaa’igaha. Luud malaa’igihii ayuu rag u qaatay (Bilowgii 18:2,22; 19:1,15), waxaana Cibraaniyada 13:2 laga digayaa in qaar “malaa’igo marti geliyeen iyagoo aan ogayn”. Kuwa aaminka ahi sarakicidda waxay noqonayaan sida malaa’igaha (Luukos 20:35-36).

  • Qorniinku marar badan hawl malaa’ig fulisay ayuu Ilaah u nisbeeyaa. Rabbigu wuxuu Muuse uga muuqday geedkii gubanayay (Baxniintii 3:4-8), laakiin Istefanos wuxuu sheegay malaa’igtii uga muuqatay geedka (Falimaha 7:30,35; barbar dhig Baxniintii 3:2). Tobanka amar waxaa la yidhaa Ilaah baa bixiyey, haddana Falimaha 7:38 waxay sheegaysaa malaa’igtii Buur Siinay kula hadashay. Yacquub wuxuu yidhi “Ilaah baan fool ka fool u arkay” (Bilowgii 32:30), laakiin Hoosheeca 12:3-4 wuxuu sheegay inuu malaa’ig la legdamay.

  • “Elohim” waa eray dabacsan. Waxaa loo adeegsadaa ilaahad (1 Boqorradii 11:33), garsoorayaal (Baxniintii 21:6) iyo sanamyo (Xaakinnadii 16:23; 1 Boqorradii 11:33). Xididkiisu wuxuu la xidhiidhaa xoog/awood, jamaciisuna wuxuu noqon karaa “kuwa xoogga leh”, taas oo ku habboon malaa’igaha (Sabuurradii 103:20).

  • Inkasta oo “malak” yahay erayga caadiga ah ee malaa’ig, “elohim” waxaa Sabuurradii 8:5 loogu turjumay “malaa’igo”, sida Cibraaniyada 2:7 uu u xiganayo.

Xusuusin: Bilowgii 32:24 Yacquub wuxuu la legdamay “nin”; Hoosheeca 12:3-4 wuxuu caddeeyaa inuu ahaa malaa’ig.

ISHACYAAH 9:6 — “ILAAHA XOOGGA BADAN, AABBAHA WAARAYA”

“Magiciisana waxaa loo bixin doonaa… Ilaaha xoogga badan, Aabbaha waaraya, Amiirka nabadda.”

DHIBAATADA: Maadaama Ishacyaah Masiixa ugu yeedhayo “Ilaaha xoogga badan” iyo “Aabbaha waaraya”, aayaddan waxaa loo adeegsadaa in lagu caddeeyo ilaahnimada Masiixa.

XALKA:

  1. Ishacyaah wuxuu yidhi “waxaa loo bixin doonaa”, gaar ahaan xilliga Boqortooyada (aay. 7), ee ma aha inuu hadda yahay Aabbaha Ilaaha ah. Shaqada Boqortooyada Masiixu wuu fulin doonaa, laakiin “qiiro Rabbiga ciidammadu” ayaa samayn doonta (Ishacyaah 9:7). Ciise qudhiisu wuxuu yidhi: “Anigu keligay waxba ma samayn karo” (Yooxanaa 5:30).

  2. “Ilaaha xoogga badan” — Masiixu Boqortooyada wuxuu cinwaankan u qalmaa markii uu yimaado awoodda iyo ammaanta Aabbihiis (Matayos 16:27). Malaa’ig waxaa laga yidhi “magacaygu isaguu ku jiraa” (Baxniintii 23:21). Wiilkuna “magac ka wanaagsan” malaa’igaha ayuu helay (Cibraaniyada 1:4); sidaas darteed cinwaan Ilaahnimo oo uu qaato ma caddaynayo inuu yahay Ilaaha ugu sarreeya, sida aanu malaa’igtii magaca Ilaah sidday ugu noqon Ilaaha ugu sarreeya.

  3. “Aabbaha waaraya” — xukunkiisa Boqortooyada Masiixu cinwaankan wuu qaadi karaa ugu yaraan laba sababood:

  • Wuxuu aabbe u noqon doonaa quruumaha dhimanaya ee Boqortooyada. Ishacyaah 22:21-24 wuxuu tusaale ahaan ka hadlayaa taliye “aabbe u noqon doona dadka Yeruusaalem iyo reer Yahuudah.” Sida aabbe, Masiixu caddaalad, xigmad, xoog iyo aqoon ayuu ku maamuli doonaa (Ishacyaah 11). Bawlosna wuxuu adeegsadaa isla sawirka aabbaha iyo carruurta (1 Korintos 4:14-15; 1 Tesaloniika 2:11).

  • Rumaystayaasha caadi ahaan “walaalo” ayaa loogu yeedhaa, laakiin sidoo kale “carruur”: “Aniga iyo carruurta Ilaah i siiyey” (Cibraaniyada 2:13; Ishacyaah 8:17-18). Masiixu wuxuu noqon karaa aabbaha carruurtan isagoo ah jidka ay dib ugu dhashaan (Yooxanaa 3:3,7), waana farcanka uu arki doono oo uu ku qanci doono (Ishacyaah 53:10-11; Sabuurradii 45:16).

  1. 1 Korintos 15:22-28 wuxuu sharxayaa Ishacyaah 9:6: Aabbuhu Wiilka wuxuu siiyaa awood la wakiishay oo muddo leh. Markay wax walba Wiilka hoos yimaadaan, “Wiilka qudhiisuna wuxuu hoos iman doonaa kii wax walba hoostiisa geliyey, si Ilaah wax walba ugu noqdo.” Sidaas darteed Wiilku Aabbaha lama sina.

Xusuusin qoraalka asalka ah: “waaraya” halkan wuxuu xambaarsan yahay fikradda muddada iyo sii-socoshada; erayga Cibraaniga ah “ad” waxaa xitaa buuraha loogu adeegsadaa Xabaquuq 3:6. Sidaas darteed “Aabbaha waaraya” khasab ma aha “Aabbaha aan bilow iyo dhammaad lahayn”.

YOOXANAA 1:1-3 — “BILOWGII EREYGU WUU JIRAY”

“Bilowgii Ereygu wuu jiray, Ereygu wuxuu la jiray Ilaah, Ereygu Ilaah buu ahaa… Wax walba isagaa lagu sameeyey.”

DHIBAATADA: Tani badanaa waa aayadda ugu weyn ee lagu dooddo jiritaankii hore iyo ilaahnimada Masiixa.

XALKA:

  1. Masiixu erayga si toos ah uma ahayn; wuxuu ahaa “Ereyga oo jidh noqday” (aay. 14). Ereyga Giriigga ah “logos” wuxuu muujin karaa eray, hadal, arrin, sabab, fikir ama ujeeddo. Axdiga Cusub wuxuu “logos” u adeegsadaa hadalka dadka iyo kan Ilaah labadaba.

  2. “Logos” naftiisu qof ma tilmaamayso. Ingiriisiga A.V. wuxuu ku shakhsiyadeeyey magac-u-yaal lab ah, halka Emphatic Diaglott uu dhexdhexaad u turjumayo: “wax walba iyada ayaa lagu sameeyey.” Tusaale Axdiga Hore ah oo fikrad la shakhsiyadeeyey waa Xigmadda Maahmaahyadii 8:22-23, halkaas oo xigmaddu sidii haweeney u hadasho.

  3. “Wax walba isaga ayaa lagu sameeyey” — Yooxanaa wuxuu u muuqdaa inuu tilmaamayo abuurista Bilowgii. Ilaah ayaa hadlay, waxna way noqdeen (Bilowgii 1:3). Laakiin abuuristaas waxaa fuliyey ereyga/amar-ka Ilaah, ma aha Masiix qof ahaan:

  • “Erayga Rabbiga ayaa samooyinka lagu sameeyey… Waayo isagaa hadlay, wayna noqotay; isagaa amray, wayna taagnayd” (Sabuurradii 33:6,9; sidoo kale 107:20; 147:15,18,19; Ishacyaah 55:11).

  • 2 Butros 3:5,7 wuxuu leeyahay samooyinkii hore iyo dhulku “erayga Ilaah” bay ku jireen, kuwa haddana isla erayga ayaa loo hayaa xukunka.

  • Sidoo kale eeg Cibraaniyada 11:3 iyo Yeremyaah 10:12-13.

  1. Malaa’igo, nebiyo iyo Masiixuba waxay noqdeen gaadiid uu Ilaah ku muujiyo logos-kiisa. Masiixu waa muujinta ugu buuxda: “buuxnaanta Ilaahnimadu jidh ahaan bay isaga ugu jirtaa” (Kolosay 2:9). Bilowgii waxa Ilaah la jiray wuxuu ahaa logos-ka; markii “Ereygu jidh noqday” (Yooxanaa 1:14) ayuu Masiixu noqday Ereyga la muujiyey. Waxaa loogu yeedhaa “Ereyga” (Muujintii 19:13; 1 Yooxanaa 1:1; Luukos 1:2) sababtoo ah waxbariddiisa iyo hadalladiisu Aabbaha ayay ka yimaadeen (Yooxanaa 7:16; 17:14).

Xusuusin: qoraalka asalka ahi wuxuu xusayaa in “bilowga” Yooxanaa 1 uu ku xidhmo Bilowgii 1, halkii uu ka ahaan lahaa bilowga adeegga Masiixa; wuxuuna tilmaamaa in Cibraaniyada lafteedu “logos” u adeegsato farriinta Ilaah (Cib. 2:2; 4:2,12; 7:28; 12:19; 13:7,22), inkastoo ay Masiixa si aad u sarreeya uga hadasho.

YOOXANAA 3:13 — “KII SAMADA KA SOO DEGAY”

DHIBAATADA: Haddii Masiixu “samada ka soo degay”, waxaa la yidhaa waa inuu halkaas qof ahaan uga jiray ka hor dhalashadiisa.

XALKA:

  1. Dooddu xad bay dhaafaysaa, waayo aayaddu waxay leedahay “Wiilka Aadanaha… samada ku jira.” Haddii erayada la qaato si jireed, ma waxaa samada ka soo degay Wiilka Aadanaha sidii nin?

  2. Yooxanaa badanaa wuxuu adeegsadaa luqadda Axdiga Hore ee muuqashada Ilaah (theophany): marka awoodda Ilaah la muujiyo waxaa la yidhaa Ilaah “wuu soo degay”; marka hawshu dhammaatana “wuu koray” (Bilowgii 11:5; 18:21; Baxniintii 3:7-8; 19:11,18,20; 34:5; Sabuurradii 18:9-10; Ishacyaah 64:1).

  3. Masiixu si jireed samada ugama soo degin. Asalkiisu samada ayuu ka yimid macnaha ah inuu ku uuraysmay awoodda Ruuxa Quduuska ah oo Ilaah ka timid, waxbariddiisuna Aabbaha ayay ka timid (Luukos 1:35; Yooxanaa 7:16; 17:14).

  4. Weedha “Wiilka Aadanaha oo samada ku jira” waxay u badan tahay faallo uu Yooxanaa ku daray, ma aha qayb ka mid ah wada-hadalkii Ciise iyo Nikodemos.

YOOXANAA 5:23 — “SI AY WIILKA U MAAMUUSAAN SIDA AY AABBAHA U MAAMUUSAAN”

DHIBAATADA: Waxaa lagu daraa Matayos 4:10, halkaas oo Ciise yidhi Ilaah oo keliya caabud, si loo yidhaa haddii Ciise naftiisa sharaf la mid ah dalbanayo waa inuu yahay Ilaaha ugu sarreeya.

XALKA:

  1. Macnaha ku xeeran ayaa si xoog leh u muujinaya inuusan Ciise Aabbaha la sinayn:

  • Aay. 19: “Wiilku keligiis waxba ma samayn karo.” Tani waxay ka jawaabaysaa eedda aay. 18 ee ahayd inuu naftiisa Ilaah la simayo.

  • Aay. 22: Aabbuhu “xukunka oo dhan Wiilka ayuu u dhiibay.”

  • Aay. 23: Aabbaha ayaa “soo diray” isaga.

  • Aay. 27: Aabbuhu “awood buu siiyey inuu xukun sameeyo, waayo waa Wiilka Aadanaha.”

  • Aay. 30: “Anigu keligay waxba ma samayn karo… doonistayda ma raadiyo, laakiin doonista Aabbaha i soo diray.”

  • Aay. 36: shaqooyinka “Aabbuhu ii dhiibay inaan dhammeeyo.”

Sidaas darteed awoodda iyo xuquuqda Wiilka waa la siiyey, ma aha wax uu si dabiici ah ugu leeyahay isagoo “Ilaaha Wiilka” ah. Xitaa markuu soo noqonayo wuxuu ku imanayaa “ammaanta Aabbihiis” (Matayos 16:27).

  1. Ciise wuxuu istaahilaa sharaf Ilaahnimo sababtoo ah waa “Ereyga oo jidh noqday” (Yooxanaa 1:14); xigmadda, nimcada iyo runta ujeeddada Ilaah ayaa isaga lagu muujiyey (Yooxanaa 1:14; Kolosay 2:3). Sharaf siinta Masiixa la subkay waxay sidaas ku noqotaa sharaf Ilaah, laakiin taasi kama dhigayso Ilaaha ugu sarreeya.

YOOXANAA 6:33,38,51,58 — “ROOTIGII SAMADA KA SOO DEGAY”

DHIBAATADA: Weedhaha “samada ka soo degay” waxaa loo qaataa inay caddaynayaan inuu Ciise samada qof ahaan uga jiray ka hor intuusan dhulka iman.

XALKA:

  1. Cutubkani wuxuu ahaa “hadal adag” (aay. 60), dad badanna way ka noqdeen (aay. 66). Furaha waa isbarbardhigga manna-da.

  2. Manna-da “samada ka timid” (aay. 31) macnaheedu ma ahayn in samada gudaheeda lagu farsameeyey oo hawada laga soo dejiyey. Dhulka ayay awoodda Ilaah ku timid; “samada ka timid” waxay muujinaysay asal Ilaahnimo.

  3. Sidaas oo kale Masiixu “samada ayuu ka yimid” macnaha asalkiisa Ilaahnimo: Ruuxa Quduuska ah ayaa Maryan ku dul yimid oo uuraysigiisa sababay (Luukos 1:35), waxbariddiisuna Ilaah bay ka timid. Manna-du faa’iido ku-meel-gaar ah bay lahayd; hadalladiisuse waa “ruux iyo nolol” (aay. 63).

YOOXANAA 6:62 — “MEESHII UU HORE U JOOGAY”

DHIBAATADA: Haddii Wiilka Aadanahu “kor ugu kaco meeshuu hore u joogay”, waxaa la yidhaa wuxuu jiray ka hor jidh-qaadashadiisa.

XALKA:

  1. Mar kale dooddu waxay caddaynaysaa wax ka badan waxa taageerayaashu doonayaan, waayo qoraalku wuxuu yidhaa “Wiilka Aadanaha”. Ma nin ahaan ayuu samada uga soo degay?

  2. Macnaha ku xeeran waa manna-da. Manna-da “rootiga samada” looma jeedin safar jireed oo samada laga soo maray, ee asal Ilaahnimo. Sidaas oo kale Masiixu asal ahaan Ilaah buu ka yimid iyadoo Ruuxa Quduuska ah uu sabab u noqday uuraysigiisa (Luukos 1:35); dabadeed, noloshiisa iyo sarakiciddiisa ka dib, si dhab ah ayuu samada ugu kacay (Falimaha 1:10-11).

YOOXANAA 8:23 — “ANIGU KOR BAAN KA IMID”

DHIBAATADA: Maadaama Ciise yidhi “anigu kor baan ka imid… dunidan kama ihi”, waxaa lagu doodaa inuu jiray ka hor dhalashadiisa.

XALKA:

  1. Ciise wuxuu yidhi “waan ogahay meeshaan ka imid iyo meeshaan u socdo” (Yooxanaa 8:14), laakiin si jireed samada ugama soo degin. Ruuxa Quduuska ah ayaa Maryan ku dul yimid, taas oo keentay uuraysigiisa (Luukos 1:35). Sidaas ayuu u yidhi: “Ilaah baan ka soo baxay oo imid; anigu iskay uma iman, laakiin isagaa i soo diray” (Yooxanaa 8:42).

  2. “Kor” ayuu sidoo kale uga yimid maxaa yeelay hadalladiisu Aabbaha ayay ka yimaadeen (Yooxanaa 8:26,28), Aabbuhuna isaga ayuu markhaati ka ahaa oo maamuusay (Yooxanaa 8:18,54).

  3. Ciise wuxuu xertiisa baray inay iyaguna “kor laga dhalo” (Yooxanaa 3:3,7, mg.). Rumaystayaashu jidh ahaan kor lagama dhalan karo; waa macne ruuxi ah. Dhinaca kale, xigmadda aan kor ka iman waxaa Yacquub 3:15 loogu yeedhaa “dhuleed, nafsaani, jinniyeed.”

  4. Ciise “dunidan kama uusan ahayn” sababtoo ah nidaamka dunidu waa damaca jidhka, damaca indhaha iyo kibirka nolosha (1 Yooxanaa 2:16). Markuu yidhi “Boqortooyadaydu dunidan kama aha” (Yooxanaa 18:36), macnaheedu ma ahayn inaysan dhulka ku saabsanayn, ee nidaamkeedu kama iman Yuhuudda ama Roomaanka; Aabbaha ayaa u qorsheeyey tan iyo “aasaaska dunida” (Matayos 25:34).

Xusuusin: “kosmos”, oo loo turjumo “dunida”, wuxuu xambaarsan yahay fikradda nidaam ama habayn.

YOOXANAA 8:58 — “IBRAAHIM KA HOR, ANIGU WAAN AHAY”

DHIBAATADA: Waxaa lala xidhiidhiyaa Baxniintii 3:14 (“Waxaan ahay kii aan ahay”) si loo gaaro laba gunaanad: in Masiixu jiray ka hor Ibraahim, iyo in “waan ahay” uu yahay magaca Ilaah oo uu Ciise naftiisa ku sheegayo Ilaaha ugu sarreeya.

XALKA:

  1. Tixraaca Ibraahim wuxuu xaqiijinayaa mudnaanta Masiixa ee ujeeddada Ilaah, ma aha jiritaan shakhsiyeed. Yuhuuddu waxay ku faaneen Ibraahim aabbahood (aay. 39), Ciisena wuxuu muujiyey inuu qorshaha Ilaah kaga horreeyo. Ma uu odhan “Ibraahim ka hor waan jiray” ee wuxuu yidhi “waan ahay”. Ka hor wuxuu yidhi: “Aabbihiin Ibraahim aad buu ugu farxay inuu maalintayda arko; wuuna arkay, wuuna farxay” (aay. 56). Ibraahim wuxuu maalinta Masiixa ku arkay indhaha rumaysadka (Galatiya 3:8). Masiixu “hore ayaa loo sii doortay ka hor aasaaska dunida, laakiin waa la muujiyey wakhtiyadan dambe” (1 Butros 1:20). Sidoo kale “Wankii la gowracay tan iyo aasaaska dunida” (Muujintii 13:8) dhab ahaan lama gowracin ilaa wakhtigii Bilaatos.

  2. Ma jirto caddayn qasab ah oo ah in “waan ahay” uu Baxniintii 3:14 si toos ah u xiganayo. Xitaa haddii uu magaca Ilaah xusuusinayo, taas lafteedu ma caddaynayso inuu Ciise yahay Ilaaha ugu sarreeya. Magaca Ilaah wuxuu ahaa bayaan ujeeddo: “Waxaan ahaan doonaa waxaan ahaan doono.” Ciise wuxuu ahaa “Ilaah oo jidhka lagu muujiyey” (1 Timoteyos 3:16), “Ereyga oo jidh noqday” (Yooxanaa 1:14), muujinta dabeecadda Ilaah oo “nimco iyo run ka buuxda”. Isagu waa natiijada ujeeddada Ilaah oo jidh noqotay, ma aha asalka qorshaha: “Ilaah baan ka soo baxay… anigu iskay uma iman, laakiin isagaa i soo diray” (Yooxanaa 8:42).

YOOXANAA 10:17-18 — “AWOOD BAAN U LEEYAHAY INAAN NOLOSHEYDA MAR KALE QAATO”

DHIBAATADA: Waxaa lagu doodaa in haddii Ciise awood u lahaa inuu noloshiisa dhigo oo haddana qaato, “qaybtiisa Ilaahnimada” ay sii noolayd intii jidhku qabriga ku jiray.

XALKA:

  1. Dooddu waxay si khaldan ugu tiirsan tahay erayga “awood”. Giriigga “exousia” badanaa waxaa loo turjumaa “xuquuq/amar/awood la oggolaaday”. Weymouth wuxuu u dhigay: “Qofna iga qaadi maayo; anigaa dhigaya… waxaana la ii oggolaaday inaan mar kale helo.” Tani waxay waafaqsan tahay Yooxanaa 5:19,30: “Wiilku keligiis waxba ma samayn karo.” Ciise wuxuu xaq u lahaa inuu nolosha mar kale helo sababtoo ah “amarkan waxaan ka helay Aabbahay” (Yooxanaa 10:18).

  2. Axdiga Cusub meelo badan ayuu ka sheegayaa sarakicidda Masiixa, laakiin meelna ma sheegayo inuu isagu naftiisa ka soo sara kiciyey kuwii dhintay. Mar walba Ilaah baa sara kiciya: Falimaha 2:24,32; 3:15; 5:30; 10:39-40; 1 Korintos 15:15.

  3. Magac-u-yaalka “isaga” ee dhimashada iyo sarakicidda wuxuu tilmaamayaa isla qofka la dilay. Falimaha 10:39-40: “isagii ay dileen oo geed ku deldeleen, Ilaah baa isagii maalintii saddexaad sara kiciyey.” Qofka la deldelay waa isla qofka la sara kiciyey. Taasi waxay ka hor imanaysaa fikradda ah “Ilaaha Wiilka” inuu sii noolaa intii jidhku dhintay. Ciise sarakiciddiisa ka dib wuxuu yidhi: “Waan noolahay, waanan dhintay” (Muujintii 1:18).

  4. Markuu dhintay Ciise waxba iskuma samayn karin, maxaa yeelay “kuwii dhintay waxba ma oga” (Wacdiyahii 9:5).

Xusuusin: Robert Young wuxuu “exousia” ku fasiraa xuquuq ama awood; E. W. Bullingerna “awood la wakiishay, xorriyad ama awood wax lagu sameeyo.”

YOOXANAA 10:30 — “ANIGA IYO AABBAHU MID BAAN NAHAY”

DHIBAATADA: Saddexmidnimadu waxay tan u aragtaa bayaan cad oo ah in Masiixu yahay qof ka mid ah Ilaahnimada.

XALKA:

  1. Yuhuuddu waxay u fahmeen sidii inuu naftiisa Ilaah la simayo (aay. 33), laakiin midnimadu waa midnimo ujeeddo, ma aha isku qof ama isku dabeecad:

  • Ciise xertiisa ayuu u baryay “inay mid noqdaan sida aynu mid u nahay” (Yooxanaa 17:11,21). Xertu ma noqonayaan qof ka mid ah Ilaahnimada; midnimadu waxay ka timaaddaa quduus ka dhigista erayga Ilaah (Yooxanaa 17:14,17-18).

  • Yooxanaa 17:22-23: “inay mid noqdaan sida aynu mid u nahay; anigu iyaga ku jiro, adiguna igu jirto…” — waa midnimo iyo dhammaystir ujeeddada Ilaah.

  1. Meelo kale Yooxanaa si cad ayuu u muujinayaa inuusan Ciise Aabbaha la sinayn: “Wiilku keligiis waxba ma samayn karo” (5:19); “anigu keligay waxba ma samayn karo… doonista Aabbaha ayaan raadiyaa” (5:30); “Aabbuhu waa iga weyn yahay” (14:28).

YOOXANAA 14:9 — “KII I ARKAY AABBAHA AYUU ARKAY”

DHIBAATADA: Waxaa loo qaataa inuu Ciise si cad isu sheegay Ilaaha Qaadirka ah oo jidh qaatay.

XALKA:

  1. Ciise macnihiisu ma ahayn in qofkii arka isaga jidh ahaan uu si toos ah u arkay Aabbaha:

  • Ishacyaah 53:2 wuxuu Masiixa ka yidhi “muuqaal iyo qurux uu qofku ku jeclaado ma leh”; lama malayn karo in tani tahay muuqaalka Aabbaha laftiisa.

  • Yooxanaa 5:37 Ciise wuxuu Yuhuudda ku yidhi Aabbaha “codkiisa marna ma maqasheen, muuqaalkiisana ma aragteen.” Haddii Ciise laftiisu Aabbaha ahaa, hadalkani sax ma noqon lahaa.

  • Aabbuhu wuxuu deggan yahay “iftiin aan loo dhowaan karin; kan aan nin arag, arki karinna” (1 Timoteyos 6:16; 1 Yooxanaa 4:12). Sidaas darteed kuwii Ciise arkay Aabbaha jidh ahaan ma arkin.

  1. Yooxanaa 1:18: “Ilaah ninna weligiis ma arag; Wiilka keliya… isaga ayaa muujiyey.” Wiilku Aabbaha wuxuu ku muujiyey hadalladiisa iyo shuqulladiisa. Ciise Filibos wuxuu ku yidhi: “Hadallada aan idin leeyahay iskay uma hadlo; Aabbaha igu jiraa isagaa shuqullada sameeya” (Yooxanaa 14:10). Sidaas ayaa “kii i arkay Aabbaha ayuu arkay” loo fahmaa.

  2. Tani waa luqadda muujinta Ilaah ee Axdiga Hore: wakiillo la ansixiyey oo awood Ilaahnimo sita ayaa magaca Ilaah qaadi kara (Baxniintii 23:20-21). Ciise waa muujinta ugu sarreysa—“Ilaah baa jidhka lagu muujiyey” (1 Timoteyos 3:16). Aabbuhu awoodda iyo xukunka ayuu u dhiibay (Yooxanaa 5:19,22,23,30).

YOOXANAA 17:5 — “AMMAANTII AAN KULA LAHAA KA HOR INTA DUNIDU JIRIN”

DHIBAATADA: Haddii Masiixu ammaantaas Aabbaha la lahaa “ka hor dunida”, waxaa la yidhaa waa inuu qof ahaan jiray ka hor dhalashadiisa.

XALKA:

  1. Waxaa xoogga la saaraa “kula lahaa”. New World Translation wuxuu leeyahay “ammaantii aan dhinacaaga ku lahaa”. Laakiin Giriigga “para” sidoo kale wuxuu Yooxanaa 1:6 ka muuqdaa: “Waxaa jiray nin Ilaah ka yimid [para], magiciisuna Yooxanaa buu ahaa.” Haddii “para” Yooxanaa 17:5 khasab uga dhigo jiritaan-hore, isla fikirku Yooxanaa Baabtiisaha ayuu ku dhici lahaa. NWT-na Yooxanaa 1:6 sidaas uma turjunto.

  2. Sidee Ciise ammaantaas u lahaa haddii uusan qof ahaan hore u jirin? Tusaale: naqshadeeye wuxuu maskaxdiisa ku arkaa dhismaha dhammeystiran ka hor inta aan goobta la diyaarin. Ilaah waa Naqshadeeyaha weyn. Masiixu ujeeddadiisa wuxuu ahaa “Wankii la gowracay tan iyo aasaaska dunida” (Muujintii 13:8), dhagaxa geeska “hore loo sii doortay ka hor aasaaska dunida” (1 Butros 1:20), Boqortooyaduna waa “idiin diyaarsan tan iyo aasaaska dunida” (Matayos 25:34). Masiixu hore ayaa loo sii doortay, laakiin qof ahaan lama samayn ilaa uu Maryan bikradda ah ka dhashay. Ammaantiisu waxay sidaas ugu jirtay qorshaha Ilaah, waxaana nebiyadu hore uga sii markhaati fureen “silicii Masiixa iyo ammaanta ka dambayn doonta” (1 Butros 1:11; Yooxanaa 12:41).

  3. Qorniinku dadka kale ayuu sidoo kale uga hadlaa sidii inay hore u jireen: rumaystayaasha “hore ayuu u yiqiin” (Rooma 8:29), “hore ayuu ammaanta ugu diyaariyey” (Rooma 9:23; 2 Timoteyos 1:9), “inaga ayuu isaga nagu doortay ka hor aasaaska dunida” (Efesos 1:4). Yeremyaahna: “Intaanan uurka kugu samayn waan ku aqaanay” (Yeremyaah 1:5). Qofna taas kama gunaanado in Yeremyaah qof ahaan jiray ka hor dhalashada. Mabda’u waa Rooma 4:17: Ilaah wuxuu ugu yeedhaa wax aan jirin sidii inay jiraan.

  4. Macnaha ku xeeran wuxuu caddeeyaa in awoodda Masiixa la siiyey: “Sidaad isaga [Masiixa] awood uga siisay jidh kasta, inuu nolosha weligeed ah siiyo kuwa aad siisay” (Yooxanaa 17:2).

Xusuusin luqadeed oo ku jirta asalka: “para” ee Yooxanaa 17:5 wuxuu la socdaa kiiska dative oo yeelan kara “agtiisa, la jooga, qaddarinta ama awoodda qof”; Yooxanaa 1:6 wuxuu la socdaa genitive oo tilmaamaya “xagga/ka yimid”.

YOOXANAA 20:28 — “RABBIGAY IYO ILAAHAY”

DHIBAATADA: Maadaama Toomas Ciise ugu yeedhay “Rabbigay iyo Ilaahay”, Saddexmidnimadu waxay u aragtaa caddayn inuu yahay “Ilaaha Wiilka”.

XALKA:

  1. Qirashada Toomas waxay aqoonsanaysaa in Ciise dhab ahaan kuwii dhintay ka soo sara kacay, laakiin khasab ma aha inay sheegto inuu yahay Ilaaha ugu sarreeya. Yuhuudi ahaan Toomas wuxuu yaqaanay habka Axdiga Hore ee wakiillada Ilaah loogu yeedho “Ilaah”: malaa’igaha (Bilowgii 16:7,13; 22:8,11,15,16; Baxniintii 23:20-21), Muuse oo Fircoon “ilaah” u noqday (Baxniintii 7:1), iyo garsoorayaasha Israa’iil (Sabuurradii 82:1,6; Yooxanaa 10:34; Baxniintii 21:6; 22:8,9,28).

  2. Isla cutubkaas Ciise Maryan wuxuu ku yidhi: “Waxaan u kacayaa Aabbahay iyo Aabbihiin, Ilaahay iyo Ilaahiinna” (Yooxanaa 20:17). Haddii Ciise leeyahay Ilaah uu u kaco, isagu ma aha Ilaaha ugu sarreeya laftiisa.

ROOMA 9:5 — “MASIIXA… ILAAH KA SARRAYNAYA WAX WALBA”

DHIBAATADA: Waxaa loo adeegsadaa in lagu yidhaa Masiixu waa Ilaaha ugu sarreeya.

XALKA:

  1. Dooddu waxay ku tiirsan tahay calaamadaynta jumladda. R.S.V. wuxuu kala saaraa: “Iyagu waa reer binu Israa’iil… awoowayaashuna iyagaa leh, Masiixuna jidh ahaan qabiilkooda ayuu ka dhashay. Ilaah, kan wax walba ka sarreeya, ha barakoobo weligiis. Aamiin.” Sidaas loo akhriyo, ma taageerayo Saddexmidnimada.

  2. Qoraalku wuxuu u muuqdaa inuu xusuusinayo Sabuurradii 41:13: “Mahad waxaa leh Rabbiga Ilaaha Israa’iil tan iyo weligiis iyo weligiis. Aamiin iyo Aamiin.” Bawlos wuxuu taxayaa mudnaanta ruuxiga ah ee Israa’iil—wiilnimo, ammaanta Shekinah, axdiyada, sharciga, cibaadada macbudka, ballamada, awoowayaasha iyo Masiixa—dabadeedna Ilaah ayuu ku ammaanaa dhammaan waxa uu sameeyey.

  3. Xitaa haddii A.V. loo raaco oo weedhu Masiixa ku xidhnaato, waxaa loo sharxi karaa mabda’a muujinta Ilaah: Masiixu wuxuu ka sarreeyaa waxyaalo badan awood iyo xukun loo dhiibay darteed (Yooxanaa 5:19,30; 1 Korintos 15:24-28). Axdiga Hore wakiillada Ilaah “Ilaah” ayaa loogu yeedhaa. Si kastaba, Bawlos wuxuu si cad u leeyahay “madaxa Masiixu waa Ilaah” (1 Korintos 11:3), sidaas darteed Wiilku Aabbaha lama sina.

FILIBOY 2:6-7 — “ISAGOO QAABKA ILAAH KU JIRA”

“Isagoo qaabka Ilaah ku jira, ma uu u arkin sinnaan Ilaah wax uu qabsado; laakiin naftiisa wuu madhiyey, qaab addoon ayuu qaatay, oo dadka ayuu u ekaaday.”

DHIBAATADA: Saddexmidnimada iyo Markhaatiyaasha Yehowah waxay xoogga saaraan Giriigga “morphe” (qaab), iyagoo leh “qaabka Ilaah” macnihiisu yahay Masiixu lahaa dabeecadda Ilaah ka hor dhalashadiisa, dabadeedna wuu ka tegay markuu bini-aadan noqday.

XALKA:

  1. Haddii “qaabka Ilaah” loola jeedo dabeecadda dhabta ah ee Ilaah, marka fikraddaas la raaco Masiixu ma noqon kari lahaa Ilaaha ugu sarreeya isagoo dhulka jooga, waayo waxa la leeyahay dabeecaddaas ayuu ka tegay markuu yimid.

  2. “Morphe” ma aha erayga si gaar ah u tilmaama “dabeecad aasaasi ah”:

  • Liddell iyo Scott waxay “morphe” ku fasiraan qaab, muuqaal, shax, hab, muuqaal dibadeed; “eidos” ayaa si dhow u gudbiya “qaabka dhabta ah”.

  • Isla macnaha Filiboy 2:7 waxaa lagu yidhaa Masiixu “qaabka addoon” qaatay. Addoonku dabeecad bini-aadan ayuu la wadaagaa dadka kale; “qaab” halkan wuxuu ka hadlayaa muuqaalka iyo hab-dhaqanka addoonnimo, ma aha nooc kale oo dabeecad.

  • “Morphe” meel kale oo keliya ayuu Axdiga Cusub kaga muuqdaa—Markos 16:12—halkaas oo Ciise “qaab kale” ugu muuqday xertiisa. Luukos 24:16,31 wuxuu muujinayaa dhibku inuu ahaa indhahooda oo la hayey; ma aha in dabeecadda aasaasiga ah ee Masiixa mar kale is beddeshay.

  1. Sidee ayuu Masiixu “qaabka Ilaah” ugu jiray? Maskax ahaan iyo akhlaaq ahaan wuxuu muujiyey dabeecadda Aabbaha; wuxuu ahaa “sawirka muujinta qofnimadiisa” (Cibraaniyada 1:3).

  2. Mararka qaarkood “being” waxaa laga dhigaa inuu ka dhigan yahay inuu asal ahaan, ka hor dhalashada, Ilaah ahaa. Laakiin falka Giriigga “huparchon” wuxuu ku jiraa imperfect, oo tilmaami kara xaalad socota: isagoo jira oo sii ahaanaya. Masiixu muuqaalkiisa iyo hab-dhaqankiisa wuxuu si joogto ah u muujiyey Aabbaha tan iyo dhalashadiisa. Isticmaal la mid ah: Falimaha 2:30 “isagoo nebi ah”; 1 Korintos 11:7 “isagoo sawirka iyo ammaanta Ilaah ah”; Galatiya 2:14 “adigoo Yuhuudi ah” — midna macnaheedu ma aha inuu xaaladdaas lahaa ka hor dhalashadiisa.

  3. “Ma uu u arkin sinnaan Ilaah wax uu qabsado” ayaa ka dhow R.S.V. Marka la barbar dhigo Xaawo oo damacday midhaha “inay Ilaah la mid noqoto” aqoonta wanaagga iyo xumaanta, Ciise ma qabsan boqortooyooyinka dunida isagoo ka leexanaya iskutallaabta iyo xaqnimada Aabbaha. Getsemane wuxuu doonistiisa hoos geeyey tan Aabbaha (Matayos 26:39).

  4. Sidee ayuu “qaabka addoon” u qaatay? Yooxanaa 13:14: Rabbiga iyo Macallinka ayaa cagaha xerta maydhay; Cibraaniyada 5:8-9: “inkastoo uu Wiil ahaa, wuxuu addeecidda ku bartay waxyaalihii uu ku silcay.” Sidaas ayuu muuqaalkii addoonnimo u qaatay isagoo weli akhlaaq ahaan Aabbaha muujinaya.

  5. “Wuu is-hoosaysiiyey / naftiisa wuu madhiyey” (aay. 8) waxay tilmaamaysaa doorashadiisa uu doonistiisa ugu dhiibay Aabbaha. Waxaa la caabuday (Matayos 8:2; 9:18), wuxuu sameeyey shuqullo Ilaah (Yooxanaa 10:37-38), dembina wuu cafiyey (Matayos 9:2), laakiin waligiis ma sheegan awood aan Aabbaha ka helin. Tani waa casharka is-hoosaysiinta ee reer Filiboy. Haddii ujeedadu tahay inuu hore samada ugu ahaa dabeecadda Ilaah oo markuu uurka galay ka tegey, halkaas maxay tahay is-hoosaysiintu?

Tixraac asalka: A. B. Bruce, The Humiliation of Christ (Edinburgh: T. & T. Clarke, 1889), pp. 1-23, waxaa lagu xusay sida tusaale u ah akhriska Saddexmidnimada ee Filiboy 2:6.

KOLOSAY 1:15-16 — “CURADKA UUMMANKA OO DHAN”

“Isagu waa suuradda Ilaaha aan la arki karin, curadka uunka oo dhan; waayo isaga ayaa wax walba lagu abuuray…”

DHIBAATADA: Markhaatiyaasha Yehowah waxay ka fahmaan in Yehowah Wiilka u abuuray shaqadiisii ugu horreysay, dabadeedna abuurista inteeda kale Wiilka ku sameeyey. Kooxo kale waxay kaliya yidhaahdaan aayaddu caddaynayso jiritaan-hore maadaama abuurista loo nisbeeyey Masiixa.

XALKA:

  1. Sabuurradii 89:27, oo Masiixi ah, wuxuu yidhi: “Aniguna waxaan isaga ka dhigi doonaa curadkayga, kan ugu sarreeya boqorrada dhulka.” “Waxaan ka dhigi doonaa” waxay muujinaysaa inuusan hore u ahaan curadka ka hor Bilowgii 1-2; xilka curadnimada waxaa loo siin doonaa marka dambe. Dabeecadda Masiixiga ee Sabuurrada waxaa lagu arki karaa aay. 26 iyo 2 Samuu’eel 7:14/Cibraaniyada 1:5; sidoo kale Sabuurradii 89:35-37 iyo 72:1-8.

  2. “Curadka uunka oo dhan” waxaa aay. 18 ku xaddidaya “curadka kuwii dhintay.” Qorniinku marar badan “dhammaan” si xaddidan ayuu u adeegsadaa: Luukos 2:1 “dunida oo dhan” waxay ahayd dunidii Roomaanka; Yooxanaa 10:8 “dhammaan kuwii iga horreeyey” kuma darin Yooxanaa Baabtiisaha iyo nebiyada; Bilowgii 3:20 “noolaha oo dhan” xayawaanka kuma jirin, Bilowgii 6:13 “jidh kasta” Nuux iyo wixii doonida galay kuma jirin.

  3. Abuurista uu Masiixu curadka ka yahay waa abuurista rag iyo dumar cusub, ma aha iftiin, dhul qallalan iwm. Bilowgii:

  • Efesos 2:10: “Innagu waxaynu nahay shaqadiisa, oo Masiix Ciise lagu abuuray shuqullo wanaagsan” (barbar dhig 4:23-24).

  • Efesos 2:15: “labadooda inuu naftiisa kaga sameeyo nin cusub oo keliya.”

  • Sidoo kale Kolosay 3:9-10 (R.S.V.), Galatiya 6:15, Yacquub 1:18, 2 Korintos 5:17.

  1. Bawlos wuxuu adeegsanayaa asalka Axdiga Hore ee curadka si uu u tilmaamo xilka, darajada iyo mudnaanta Masiixa: curadku aabbihiis ayuu madax ahaan u beddeli jiray (2 Taariikhdii 21:2-3), wuxuu heli jiray qayb laba jibbaaran (Sharciga Kunoqoshadiisa 21:17), wiil yarna waxaa loo qaadi karay darajada curad haddii kan weyn uu u qalmi waayo (1 Taariikhdii 5:1). Aadan mudnaantaas dembi ayuu ku waayey; “Aadankii ugu dambeeyey” wuxuu ku kaamilay silcinta, wuxuuna noqday “midhihii ugu horreeyey ee kuwii seexday”, “curadka walaalo badan”, “madaxa jidhka, kiniisadda… si uu wax walba ugu horreeyo” (Kolosay 1:18; 1 Korintos 15:20; Rooma 8:29).

  2. “Suuradda Ilaaha aan la arki karin” waxay xusuusinaysaa Bilowgii 1:26. Masiixu, “nimco iyo run ka buuxa”, wuxuu muujiiyey inuu yahay suuradda Ilaaha aan la arki karin isagoo daacad ahaa ilaa dhimashada. Isaga ayay makhluuqaadka dhulka iyo samaduba shaqo cusub ugu leeyihiin ujeeddada Ilaah; malaa’igaha “u adeegaya kuwa badbaadada dhaxli doona” (Cibraaniyada 1:14) waxaa la faray inay isaga sharafaan (Cibraaniyada 1:6).

  3. Kolosay 1, halkii uu Saddexmidnimada taageeri lahaa, qoraalka asalka ahi wuxuu u arkaa inuu ka soo horjeedo: haddii Masiixu yahay “suuradda” Ilaaha aan la arki karin, waa muujin/sawir, ma aha asalka; haddii uu yahay “curadka”, eraygu wuxuu leeyahay bilow iyo mudnaan, ee ma aha “Wiil weligiis jiray”.

Xusuusin: qoraalka asalka ahi wuxuu xusayaa in New World Translation ay Sabuurradii 89:27 u turjunto si xoogga “waxaan ka dhigi doonaa” u yara daciifo.

EFESOS 4:8-10 — “WUXUU KOR U KACAY… MAXAABIISTIINA WUU KAXEEYEY”

DHIBAATADA: Waxaa lala xidhiidhiyaa 1 Butros 3:18-20 si loo yidhaa markii Masiixu dhintay “qaybtiisa Ilaahnimada” way sii noolayd, waxay u wacdiday ruuxyo caasi ah, dabadeedna awliyadii Axdiga Hore ayuu Jannada u qaaday. Haddii Ciise isagoo dhintay miyir lahaa, waxaa la yidhaa waa inuu ahaa Ilaaha ugu sarreeya.

XALKA:

  1. Sarakiciddiisa, Ciise awliyadii Axdiga Hore Jannada uma qaadin. Daa’uud, oo Cibraaniyada 11 ku jira kuwa rumaysadka lagu ammaanay, weli wuu dhintay oo qabrigiisuna wuxuu jiray markii Butros Bentekoste ka hadlay: “Daa’uud… wuu dhintay, waa la aasay… Daa’uudna samooyinka ma uu korin” (Falimaha 2:29,34).

  2. Fasiraaddaasi waxay burburinaysaa macnaha sarakicidda. Ciise wuxuu yidhi “waan dhigayaa noloshayda si aan mar kale u helo” (Yooxanaa 10:17) iyo “waan noolahay, waanan dhintay; bal eeg, waxaan noolahay weligay” (Muujintii 1:18). Qorniinka dhimashadu waa qabriga (Wacdiyahii 3:20) iyo miyir la’aan (Wacdiyahii 9:5-6; Sabuurradii 146:4). Markii Ciise dhintay nolol ma uu lahayn; sarakicidda ayuu ku tiirsanaa.

  3. Qorniinku Ciise uma kala qaybiyo “qayb Ilaah” iyo “qayb bini-aadan”. Falimaha 13:29-30,34,37: “isaga” ayaa geedka laga soo dejiyey oo qabriga la dhigay; “laakiin Ilaah baa kuwii dhintay ka sara kiciyey isaga.” Isla qofkii dhintay ayaa la sara kiciyey.

  4. Efesos 4:8 wuxuu xiganayaa Sabuurradii 68:18. Sabuurradaas iyo luqadda muuqashada Ilaah ayaa muhiim ah:

  • Marka Ilaah awooddiisa u adeegsado samatabbixinta dadkiisa waxaa la yidhaa “wuu soo degay”: Baxniintii 3:7-8; 19:11,18,20; sidoo kale 33:9; 34:5; Nexemyaah 9:13; Falimaha 7:34. Dhammaadka samatabbixinta waxaa la yidhaa “wuu koray” (Sabuurradii 47:5). Ilaah Siinay ayuu “ugu soo degay” inuu Israa’iil dabiici ah ka saaro addoonsigii Masar (Sabuurradii 68:17,31-35). Ruuxiisa Quduuska ah ayuu “ugu soo degay” inuu Wiilkiisa si mucjiso ah u dhalo (Luukos 1:35), u baro hadallada (Yooxanaa 7:16) iyo shuqullada (Yooxanaa 10:36-37). Badbaadintaas ayay addoommada dembigu (Rooma 6:16-20) uga soo bixi karaan waxa “ruux ahaan Masar loo yidhaa” (Muujintii 11:8) oo u noqdaan Israa’iil ruuxi ah (Galatiya 3:27,29; 6:16). Ilaah “wuu koray” luqadda muuqashada markii Masiix “ammaan kor loogu qaaday” (1 Timoteyos 3:16).

  • “Wuxuu maxaabiis kaxaystay” — R.S.V. “wuxuu hoggaamiyey koox maxaabiis ah”. Kuwani waa kuwa ka jawaaba martiqaadka inay ka soo baxaan maxaabiisnimada iyo addoonsiga Masar ruuxiga ah. Masiixu wuxuu hoggaamiyey isagoo kii ugu horreeyey ee jebiya Ibliiska/dembiga oo noqda midhaha ugu horreeya kuwii seexday (Cibraaniyada 2:14; 4:15; 1 Korintos 15:20; Kolosay 1:18).

  • “Hadiyado ayuu dadka siiyey” — Sabuurradii 68:18 wuxuu leeyahay “hadiyado ayaad heshay”, Efesosna “hadiyado ayuu bixiyey.” Qoraalku wuxuu ku xidhaa Laawiyiinta, kuwa Ilaah ugu deeqay reer binu Israa’iil oo haddana Ilaah loo hibayn jiray (Tirintii 8:9-19; 3:5-10). Sida Ilaah Laawiyiinta ugu deeqay Haaruun iyo wiilashiisa, ayuu Israa’iil ruuxiga ah ugu deeqay rasuullo, nebiyo, wacdiye-yaal, adhijirro iyo macallimiin—kuwaas oo ka duwan hadiyadaha Ruuxa sida afaf iyo maamulo.

Xusuusin luqadeed: Cibraaniga “laqach” wuxuu qaadi karaa macnaha helid iyo qaadid/bixin; Robert Young wuxuu xusay tiro badan oo adeegsiyo ah oo labada macne ah.

CIBRAANIYADA 1:2 — “KAN UU DUNOOYINKA KU SAMEEYEY”

DHIBAATADA: Waxaa la yidhaa haddii Ilaah “dunida” Masiixa ku sameeyey, Masiixu waa inuu ahaa qof weligiis jiray oo ka tirsan Ilaahnimada.

XALKA:

  1. Aayaddu ma caddaynayso “qof weligiis jiray”. Wiilka waxaa “loo magacaabay dhaxle” (aay. 2), magaca ka wanaagsanna “dhaxal” ayuu ku helay (aay. 4). Awooddiisu waa la siiyey, ma aha wax isaga ku dhex jiray oo aan la siin.

  2. “Kan uu dunoooyinka ku sameeyey” — Giriiggu waa “aion”, ee ma aha “kosmos”. “Aion” wuxuu ka dhigan yahay da’, waqti ama nidaam/dispensation. Masiixu waa dhagaxa geeska ee da’aha oo dhan—ka hor Daadka, awoowayaasha, Muuse, quruumaha iyo Kun Sano. Farcanka waxaa Xaawo loogu ballanqaaday (Bilowgii 3:15), Ibraahimna rumaysad ayuu maalinta Masiixa ku arkay (Yooxanaa 8:56; Galatiya 3:8). Xitaa allabaryadii sharciga waxay waxtar lahaayeen maxaa yeelay waxay tilmaamayeen allabariga hal mar la bixiyey (Cibraaniyada 10:4,10). Sharcigu wuxuu ahaa macallin Masiixa nagu keena (Galatiya 3:24). Sidaas ayay da’uhu macne iyo dhammaystir uga helaan Masiixa.

  3. Inkasta oo Masiixu ujeeddada Ilaah ku ahaa “dhagaxa geeska” (1 Butros 2:6) oo “hore loo sii doortay ka hor aasaaska dunida” (1 Butros 1:20), qoraalku wuxuu leeyahay “wakhtiyadan dambe ayaa la muujiyey.” Qoraalka asalka ahi wuxuu gunaanadayaa inuusan qof ahaan jirin ilaa uu Maryan ka dhashay (Luukos 1:31-35).

Xusuusin: “aion” waxaa Young ku qeexaa da’, waqti aan xadnayn ama nidaam. Asalku wuxuu sidoo kale xusayaa in allabaryada xayawaanka ee xilliga Boqortooyada (Yexesqeel 44:27) ay dib ugu tilmaami doonaan allabariga Masiixa.

CIBRAANIYADA 1:8 — “CARSHIGAAGA, ILAAHOW”

DHIBAATADA: Maadaama Aabbuhu Wiilka ku yidhaa “Ilaahow”, Saddexmidnimadu waxay u aragtaa caddayn in Wiilku yahay Ilaaha ugu sarreeya.

XALKA:

  1. Turjumaadda saxda ah wax yar ayaa lagu kala aragti duwan yahay: A.V. “Carshigaaga, Ilaahow, waa weligiis”; R.S.V. margin “Ilaah waa carshigaaga weligiis.” Qoraalku doodda wuxuu u qaadanayaa akhriska A.V., kan ugu faa’iidada badan Saddexmidnimada.

  2. Aay. 9 wuxuu yidhaa: “Sidaas daraaddeed Ilaah, Ilaahaaga…” Taasi waxay muujinaysaa in Masiixu leeyahay Ilaah; haddii Aabbuhu yahay Ilaaha Ciise, Ciise ma aha Ilaaha ugu sarreeya (barbar dhig Yooxanaa 20:17).

  3. Cibraaniyada 1:8 wuxuu xiganayaa Sabuurradii 45:6. “Elohim” waxaa Muuse loogu adeegsaday Fircoon: “Waxaan kaa dhigay ilaah [elohim] Fircoon” (Baxniintii 7:1), garsoorayaasha Israa’iilna (Sabuurradii 82:6; Yooxanaa 10:34; Baxniintii 22:9,28). Qof Ilaah magacaabay oo awooddiisa ku xoogaystay waxaa loogu yeedhi karaa “Ilaah” iyada oo aanu qof ka noqon Ilaahnimada.

  4. “Dunida imanaysa” (Cibraaniyada 2:5) Wiilka waxaa loogu yeedhi doonaa “Ilaaha xoogga badan” (Ishacyaah 9:6), inkastoo “hadda aynaan weli arkin wax walba oo hoostiisa la geliyey” (Cibraaniyada 2:8). Boqortooyada wuxuu ku xukumi doonaa awoodda Aabbaha (1 Korintos 15:24-28). Magaca ka wanaagsan wuxuu ku helay xaqnimadiisa iyo kor-u-qaadista Aabbaha: “Xaqnimada waad jeclaatay, xumaantana waad nacday; sidaas daraaddeed Ilaah, Ilaahaaga, wuxuu kugu subkay saliid farxadeed kuwa kula jira ka sarreeya” (Cibraaniyada 1:9).

CIBRAANIYADA 1:10-12 — “BILOWGII DHULKA AASAASKIISA WAAD DHIGTAY”

DHIBAATADA: Cibraaniyada wuxuu xiganayaa Sabuurradii 102:25-27. Waxaa la yidhaa Aabbuhu Sabuurradaas waa Abuuraha samo iyo dhul, qoraaga Cibraaniyaduna Masiixa ayuu ku dabaqayaa, sidaas darteed Masiixu waa Abuuraha koonka oo waa Ilaaha ugu sarreeya.

XALKA:

  1. Qoraalka asalka ahi wuxuu ku doodaa “samooyinka iyo dhulka” halkan inaanay ahayn koonka jireed, maxaa yeelay Qorniin badan ayaa sheegaya ama tilmaamaya sii-jiritaanka dhulka (Ishacyaah 45:18; 11:9; Tirintii 14:21; Xabaquuq 2:14; Wacdiyahii 1:4; 1 Taariikhdii 16:30; Sabuurradii 93:1; 104:5). “Samo iyo dhul” marar kale si tusaale ah ayaa loo adeegsadaa (2 Butros 3:12-13; Ishacyaah 65:17; 66:22).

  2. Sabuurradii 102 waa Masiixi: waxaa loogu qoray “jiilka iman doona iyo dadka la abuuri doono” (aay. 18; barbar dhig 13-16). Masiixu hadda rag iyo dumar cusub ayuu Boqortooyadiisa u abuurayaa; Axdiga Cusub “abuur” ayuu hawshan dib-u-cusboonaysiinta u adeegsadaa (Efesos 2:10,15; 4:23-24; Galatiya 6:15; 2 Korintos 5:17; Yacquub 1:18).

  3. Samooyinka iyo dhulka “duugoobi doona sida maro” waxaa qoraalku u aqoonsadaa nidaamkii Muuse:

  • Cibraaniyada 8:13 wuxuu nidaamka axdigii hore ku tilmaamaa “wax duugoobaya oo gabowaya, oo u dhow inuu baaba’o,” luqad la mid ah Sabuurradii 102:26.

  • “Dadka la abuuri doono” (Sabuurradii 102:18) waxay tixraacayaan kuwa axdiga cusub. Cibraaniyada 10:9-10: “Kii hore wuu qaaday si uu kii labaad u dhiso,” rumaystayaashana waxaa quduus ka dhigay bixinta jidhka Ciise hal mar.

  • Doodda Cibraaniyada 1 waa in Wiilku dhaxal ahaan helay magac malaa’igaha ka sarreeya (1:4). Nidaamkii Muuse malaa’igo ayaa maamulay (Falimaha 7:38,53; Galatiya 3:19; Cibraaniyada 2:2), sidaas darteed haddii Wiilku duuduubo nidaamkaas sida maro, wuxuu ka sarreeyaa malaa’igihii maamulayey.

Xusuusin eray-bixin: “ktisis” waxaa loola jeedaa samayn/wax la sameeyey, “ktizo”na samayn ama soo saarid; qoraalka asalka ahi wuxuu uga faa’iideystaa macnaha “abuuris cusub”.

CIBRAANIYADA 7:3 — “AABBE LA’AAN, HOOYO LA’AAN… BILOW MAALMO IYO DHAMMAAD NOLOL LA’AAN”

DHIBAATADA: Waxaa loo adeegsadaa in lagu caddeeyo “ilaahnimada Masiixa”, iyadoo la yidhaa “bilow maalmood iyo dhammaad nolol ma leh”.

XALKA:

  1. Qoraalku wuxuu isbarbardhigayaa wadaadnimada Melkisedek iyo tan Masiixa si uu u muujiyo tan Masiixa inay ka sarreyso wadaadnimada Haaruun; ma aha sharaxaad asalka dabeecadda Masiixa.

  • Ciise hooyo wuu lahaa—Maryan—Aabbihiisuna waa Ilaah (Luukos 1:35); abtirsiintiisa Matayos 1 iyo Luukos 3 ayaa lagu qoray.

  • Ciise nolol dhammaad ayuu lahaa markuu dhintay; sarakiciddiisa ka dib wuxuu yidhi “waan noolahay, waanan dhintay” (Muujintii 1:18). Hadda “weligiis” ayuu nool yahay maxaa yeelay Aabbihiis baa kuwii dhintay ka sara kiciyey (Falimaha 13:29-30).

  1. Sarraynta wadaadnimada Masiixa waxaa lagu muujiyey:

  • Wadaadnimada Laawi waxay ku tiirsanayd abtirsiin (Cesraa 2:61-62), halka Qorniinku aamusanyahay abtirsiinta Melkisedek; wuxuu Bilowgii uga soo muuqdaa isagoo aan taariikh qoyseed lagu sheegin, dabadeed noloshiisa dambe waxba lagama sheego. Sidaas ayuu astaan ugu yahay wadaadnimada Masiixa, kaas oo wadaad ku noqday “ma aha amar ku saabsan abtirsiin jidheed, laakiin awoodda nolol aan la baabi’in karin” (Cibraaniyada 7:16 R.S.V.). Wadaadnimadiisu ma ku tiirsana shuruud dhaxal.

  • Wadaaddada Laawi toban-meelood ayay sharciga ku qaadan jireen (aay. 5), laakiin astaan ahaan iyaguba Melkisedek ayay toban-meelood siiyeen iyagoo ku jira dhexda Ibraahim (aay. 5,9-10), taas oo muujinaysa darajadiisa sare.

Xusuusin: Ester 2:7 Ester waxaa laga yidhi “aabbe iyo hooyo ma lahayn”; taas macnaheedu ma ahayn inay waligeed waalid dabiici ah lahayn, ee waalidkeed way dhinteen.

CIBRAANIYADA 10:5 — “JIDH BAAD II DIYAARISAY”

DHIBAATADA: Waxaa la yidhaa haddii “jidh loo diyaariyey” Masiixa markii uu dunida yimid, taasi waxay muujinaysaa inuu qof ahaan jiray ka hor “jidh-qaadashadiisa”.

XALKA:

  1. Qoraalka asalka ahi wuxuu leeyahay xitaa haddii weedha loo akhriyo sida Saddexmidnimadu sheegto, waxay daciifinaysaa qodobka qoraaga Cibraaniyada. Allabariga Masiixa ee mar keliya ah waxaa lala barbardhigayaa allabaryadii ku-meel-gaarka ahaa ee Sharciga (aay. 3-12). Haddii “jidh” uu kaliya yahay hoy hilib iyo laf ah oo Aabbuhu u diyaariyey “Ilaaha Wiilka”, markaas waxa la bixiyey ma aha Wiilka laftiisa ee waa jidh uu ku jiray; “Ilaaha Wiilka”na wuu sii noolaan lahaa intii jidhku qabriga ku jiray. Sidee allabari sidaas loo fahmay uga waxtar badan yahay dhiigga dibi iyo orgi? Qorniinku wuxuu leeyahay “isaga” ayaa Ilaah sara kiciyey (Falimaha 13:29-30).

  2. Cibraaniyada wuxuu xiganayaa Sabuurradii 40:6-8, laakiin Axdiga Hore wuxuu leeyahay: “Dhegahayga waad furtay/qodday.” Taasi waxay xusuusinaysaa addoonkii si ikhtiyaari ah u doortay inuu sayidkiisa nolosha oo dhan u adeego, dhegtiisana la mudayay (Baxniintii 21:2-6). Tani waa asalka doodda Cibraaniyada.

  3. “Diyaarisay” wuxuu yeelan karaa “si buuxda u waafajiyey/ugu diyaariyey.” Masiixu si ikhtiyaari ah ayuu u waafaqay ujeeddada Ilaah (Matayos 26:39). “Naftiisa wuu madhiyey, qaab addoon [doulos] ayuu qaatay… wuuna addeecay ilaa dhimasho” (Filiboy 2:7-8). Badbaadintan dhexdeeda “wuxuu addeecidda ku bartay waxyaalihii uu ku silcay” (Cibraaniyada 5:8). Sidaa darteed aayaddu, halkii ay jiritaan-hore caddayn lahayd, waxay muujinaysaa daacadnimada Wiilka ee Aabbaha iyo qiimaha allabarigiisa “mar keliya” (Cibraaniyada 10:10).

Tixraac: Robert Young, Analytical Concordance to the Holy Bible, wuxuu “prepared” ku sharraxay “to fit or adjust thoroughly”; “doulos” waa addoon/slave.

MUUJINTII 3:14 — “BILOWGA ABUURISTA ILAAH”

“Waxyaalahan waxaa leh Aamiin, markhaatiga aaminka ah oo runta ah, bilowga abuurista Ilaah.”

DHIBAATADA: Badanaa Markhaatiyaasha Yehowah waxay la xidhiidhiyaan Kolosay 1, iyagoo leh Masiixu wuxuu ahaa kii ugu horreeyey ee Ilaah abuuray, dabadeedna abuurista Bilowgii—geedaha, xayawaanka iwm.—Masiix ayaa sameeyey. Sidaas darteed Masiixu wuxuu jiray ka hor dhalashadiisii wakhtigii Herodos.

XALKA:

  1. Masiixu waa “Alfa iyo Oomeega” abuurista Ilaah macnaha abuurista cusub ee rag iyo dumar, ma aha geedaha iyo xayawaanka Bilowgii 1. Axdiga Cusub “abuur” wuxuu sidan u adeegsadaa: Efesos 2:10,15; 4:23-24; Kolosay 3:9-10; Galatiya 6:15; Yacquub 1:18; 2 Korintos 5:17.

  2. Macnaha ku xeeran Muujintii 3 wuxuu taageerayaa abuurista cusub: “ku qabo waxaad haysatid si aan qofna taajkaaga u qaadan” (3:11); kii adkaada waxaa laga dhigi doonaa tiir macbudka Ilaah, waxaana korkiisa lagu qori doonaa magaca Ilaah, magaalada cusub ee Yeruusaalem iyo magaca cusub (3:12); kii adkaadana waxaa loo oggolaan doonaa inuu Masiixa carshigiisa la fadhiisto (3:21). “Samaynta”, “qorista” iyo “siinta” dhammaantood waxay ku wajahan yihiin dib-u-cusboonaysiinta rumaystayaasha, ma aha abuurista Bilowgii 1.

  3. Ciise waa “bilowga” abuuristan cusub: kii ugu horreeyey ee noolaada, dhinta, dabadeed helo nolol weligeed ah (Muujintii 1:18). Bawlos: “Isagu waa madaxa jidhka, kiniisadda; isagu waa bilowga, curadka kuwii dhintay, si uu wax walba ugu horreeyo” (Kolosay 1:18). Sidaas ayuu u yahay “kan ugu horreeya iyo kan ugu dambeeya”, Alfa iyo Oomeega ee abuurista cusub.

  4. Qoraalka asalka ahi wuxuu bixiyaa caddayn dheer oo ah in Muujintii 1:18 ay faallo ka tahay Muujintii 3:14, isagoo isbarbar dhigaya furitaannada warqadaha toddobada kiniisadood iyo sawirka Ciise ee cutubka 1:

  • Efesos: “kan toddobada xiddigood gacantiisa midig ku haya, dhex socda toddobada laambadood ee dahabka ah” (2:1) — barbar dhig 1:20.

  • Smurna: “kan ugu horreeya iyo kan ugu dambeeya, kii dhintay oo nool” (2:8) — barbar dhig 1:11,18.

  • Bergamos: “kan haysta seefta laba af leh oo fiiqan” (2:12) — barbar dhig 1:16.

  • Tuyatira: “Wiilka Ilaah, indhihiisuna sida olol dab ah, cagihiisuna sida naxaas saafi ah” (2:18) — barbar dhig 1:14-15.

  • Sardis: “kan leh toddobada Ruux ee Ilaah iyo toddobada xiddigood” (3:1) — barbar dhig 1:4.

  • Filadelfiya: “kan quduuska ah, kan runta ah, kan haysta furaha Daa’uud; kan fura oo aan cidina xidhin, xidha oo aan cidina furin” (3:7) — barbar dhig 1:18.

  • Sidaas darteed La’odikiya: “Aamiin, markhaatiga aaminka ah oo runta ah, bilowga abuurista Ilaah” (3:14) waxaa lala barbar dhigaa 1:18: “Waxaan ahay kii noolaa oo dhintay; bal eeg, weligay baan noolahay, Aamiin; furayaasha qabriga iyo dhimashada waan hayaa.” Sidaas ayay “bilowga abuurista Ilaah” ula xidhiidhaa “kii noolaa oo dhintay”—“curadka kuwii dhintay” (Kolosay 1:18).

Xusuusin: “Alfa iyo Oomeega” ee Muujintii 1:8 qoraalka asalka ahi wuxuu u aqoonsadaa Aabbaha—Qaadirka—iyadoo Muujintii 1:4-5 si cad u kala soocdo “Ilaah” iyo “Ciise”; waxaa sidoo kale la tilmaamay isku ekaanshaha luqadda aayadaha 4 iyo 8.

QORAALLO HOOSE IYO TIXRAACYO ASALKA

Qoraalkan Soomaaliga ahi wuxuu ilaalinayaa doodaha iyo tixraacyada buugga asalka ah. Tixraacyada buugta/qaamuusyada ee lagu xusay qaybta waxaa ka mid ah: Robert Young, Analytical Concordance to the Holy Bible / Holy Scriptures; Ethelbert W. Bullinger, A Critical Lexicon and Concordance; Benjamin Wilson, The Emphatic Diaglott; Richard F. Weymouth, The New Testament in Modern Speech; James Hastings (ed.), Dictionary of the Bible; A. B. Bruce, The Humiliation of Christ; iyo New World Translation of the Holy Scriptures. Magacyada daabacaadda ayaa loo reebay sida asalka si loo fududeeyo raadraaca tixraaca.

Qoraalka asalka ahi wuxuu ku celcelinayaa mabda’a in awood, magac iyo sharaf Ilaahnimo loo wakiilan karo malaa’igo ama wakiillo iyadoo aan taas laga dhigin Ilaaha ugu sarreeya. Turjumaaddani waxay gudbinaysaa aragtida iyo hab-dhiska asalka sida ku qoran buugga, iyadoo aan lagu darin dood dibadeed.

English files
15 - Pre-Existence and Deity of Christ.docx
15 - Jiritaankii Hore iyo Ilaahnimada Masiixa.docx