261. YAKOBO: BARAKA NA HAKI YA KUZALIWA
"Aina mbili za watu watatengana katika tumbo lako"
Ibrahimu aliendelea kuishi miaka mingi baada ya ndoa ya Isaka na Rebeka, na hakufa mpaka Yakobo, mwana wa Isaka, ilifikisha umri wa miaka 14 . Isaka kamwe hakutoka Ardhi ya Ahadi; hata katika nyakati za ukame na njaa yeye alikaa huko (Mwanzo 26:1-2). Mungu alifanya ahadi za ajabu kwake kama alivyofanya kwa Ibrahimu (Mwanzo 26:3-5). Ingawa alikuwa alisubuana na watu wa nchi (kama ilivyotabiriwa katika Mwanzo 15:13), na alikuwa wakati mwingine analazimishwa kubishana nao, aliendelea kumwabudu Mungu kwa uaminifu, daima kuangalia mbele akijua wakati wote uchungu utakoma, na nyakati za utukufu wa Mungu aliohidi kuonyesha katika dunia (Neh. 11:09, 13).
Lengo la somo hili ni kuonyesha kwa nini Mungu alichagua Yakobo na Esau, na jinsi Mungu aliendeleza riziki umbo la maisha ya wote wanaohusika katika kutekeleza kusudi lake.
Mwanzo 25 na 27: Esau na Yakobo (Mwanzo 25:19-28).
Esau na Yakobo walikuwa Mapacha wa Isaka na Rebeka. Esau alikuwa mwindaji, mtu wa shamba. Alikuwa mkereketwa, hakuwa na msukumo wa masuala ya kiroho. Isaka alimpenda Esau, hasa kwa ajili ya mawindo aliyoyapata na kutayarishwa kwa ajili yake.
Yakobo mdogo, alikuwa mwenye haki, mkweli , akiishi katika hema. Yeye alikuwa na hisia na mambo ya Mungu. Kumbuka kuwa katika Mwanzo 25:27, neno la Kiyahudi "uwanda" ni neno sawa inavyosema "kamili" katika Ayubu 01:01. Maana yake ni (i) kamili, (ii) mcha mungu au mnyofu (iii) hasa mpole (mwenye nguvu). Alikuwa mwenye busara, amani, alipendwa sana na mama yake. Kabla ya kuzaliwa kwao, Mungu alimwambia kuwa "mkumbwa angemtumikia mdogo."
Paulo katika Warumi 9:10-13 inatoa tahadhari kwa ukweli kwamba Yakobo alikuwa chaguo la Mungu. Mungu katika huruma yake alichagua Yakobo na Yakobo hatimaye alijibu upendo wake na alitumikia Mungu kwa uaminifu. Esau hakufanya hivo, ingawa alikuwa na hio fursa.
Katika historia ifuatayo kuhusu ni ya vizazi hivi viwili, Mungu anaonekana kuwa na haki (linganisha Mal 1:2-3.). vivyo hivyo, "Mungu anachukua watu kutoka Mataifa kwa ajili ya Jina lake" (Matendo 15:14). Sisi tumejumuishwa katika wito huu, lakini ni lazima tujibu katika huduma ya upendo na utii. Kama tutafanya vile, Mungu " atafanya utajiri wa utukufu wake na huruma , ambayo alikuwa ametayarisha kwa utukufu, hata sisi, ambao ametoa ... (kati) ya watu wa Mataifa" (Warumi 9:23-24.).
MAISHA YA YAKUBU NI MFANO WA HISTORIA YA ISRAELI.
Mihtasari ifuatayo ya maisha ya Yakobo na uzoefu wa taifa la Israeli inaonyesha jinsi maisha yake ilikuwa mfano wa taifa kwamba liliitwa na jina lake Ki Mungu lililobadilishwa (Israeli).
Jacob -
• Alipata haki ya kuzaliwa na baraka;
• Alitolewa nyumbani kwake na uadui wa ndugu yake;
• Aliteseka uhamishoni akifanya kazi kwa mjomba wake, Labani;
• Alirudi nyumbani lakini bado alikuwa na hofu ya Esau, ndugu yake;
• Jina lake lilibadilishwa kuwa Israeli (Mwana wa Mungu);
• Alikuwa apatane na ndugu zake;
• Aliishi kwa amani katika Nchi ya Ahadi.
Israeli -
• Ni mataifa ya kwanza ya Mungu;
• Wao walifukuzwa kutoka nchi yao kwa upumbavu wao wenyewe na kwa uadui wa watu wa mataifa;
• Watumwa waliteseka uhamishoni;
• siku za mwisho walirudi katika nchi yao ni alama na wakati wa hofu (Yer. 30:4-9);
• Watabadilishwa moyo Kristo akirudi (Eze. 36:25-27);
• Wao watapatanishwa na mataifa mengine katika ufalme Kristo atakaonzisha (Isaya 19:24-25);
• Wao wataishi kwa amani katika Nchi ya Ahadi (Isa 60:18, nk).
Jina Yakobo ina maana ya mwepesi na rekodi ya maisha yake inaonyesha jinsi wepesi wake katika tukio la kwanza kupitia kuchochewa yeye pamoja na mama yake, lakini baadaye kupitia mwinuko wa Mungu.
ESAU-MTU WA KIMWILI.
Rebeka aliambiwa kwamba wanawe wawili, Esau na Yakobo, wanawakilishwa "mataifa mbili na watu wawili tofauti ", yaani, watu wawili wa misingi mitazamo tofauti. Esau -
• Alipendelea mambo ya mwili kupita mambo ya Mungu (Mwa. 25:30;. 12:16-17 Ebr);
• Alishindwa kupokea baraka akiba kwa ajili ya mzaliwa wa kwanza;
• alimtesa ndugu yake;
• aliondolewa kutoka nchi ya Ahadi ili kutayarisha nafasi ya Yakobo.
Kama Yakobo aliwakilishwa Israeli, basi Esau aliwakilisha watu wa mataifa mengine ambao bado wahajatafuta taifa la Israeli katika miaka ijao (Zek. 08:23).
ESAU KUUZA HAKI YAKE YA KUZALIWA (Mwanzo 25:29-34).
Esau akarudi kutoka kuwinda akiwa amekata tamaa. Alikuwa mbali na nyumbani kwa muda mrefu na labda hakupata chochote. Hivyo bila chakula, alikuwa amechoka sana, na alionekana akikaribia kifo. Alihitaji chakula na alikuwa tayari kuuza haki yake ya kuzaliwa ile apate chakula. Faida ya kiroho ya haki ya kuzaliwa haikuwa na maana yoyote kwa mtu huyu wa kimwili. "nilishe na hiyo bakuri nyekundu," alidai. (v.29) ina maana ya kitoweo cha kuchemsha au supu. Kiteweo cha Yakobo kilihusisha dengu (v.34). Neno "nyekundu" katika Kiebrania ni "Edomu" na ni kwa sababu hii ya kwamba jina lake lilibadilishwa kuwa Edomu. Katika Isa. 1:18 neno hili limetafsiriwa "nyekundu" na aya inaonyesha kwamba hii ni ya rangi ya dhambi. Neno "Adamu" ni neno la uhusiano wa karibu katika Kiebrania.
HAKI YA KUZALIWA.
Nafasi ya mtoto wa kwanza ilikuwa mojawapo ya heshima kubwa (Kumb 21:15-17). Alikuwa mzaliwa wa kwanza, mkuu wa ndugu yake. Yeye alifanikisha mamlaka ya baba yake rasmi na alikuwa na madai maalum kwa baraka ya baba yake, akapokea sehemu maradufu ya bidhaa za baba yake. Haki ya kuzaliwa inaweza kuhamishwa, au kukataliwa na baba kwa sababu ya haki. Esau alisalimu haki yake ya mzaliwa isiyokadirikika kwa sufuria ya kitoweo!
Angalia nia ya Mungu "kufanya" Yesu "wazaliwa wa kwanza wake" (Zab. 89:27). Ameinuliwa na msimamo kuwa ingawa yeye ni "Adamu wa pili", "Adamu wa kwanza" alikanwa kwa sababu ya dhambi (Wakolosai 1:15, 1 Kor 15:45.).
BARAKA YAKOBO NA MATOKEO (Mwanzo 27:1-40).
Sura hii inaonyesha jinsi Yakobo, alichochea Rebeka, kudanganya baba yake na kupata baraka. Kulingana na ujumbe aliopewa na Mungu kwa Rebeka katika Mwanzo 25:23, alikuwa kweli na haki ya hii, na alikuwa tayari amempa haki ya kuzaliwa ya Esau, lakini Rebeka alichukua mambo kwa mikono yake mwenyewe, badala ya kuaachia Mungu.
Wakati Esau alikuwa akiwinda kulungu kwa ajili ya baba yake, maandalizi ya kupokea baraka, Rebeka alitayarisha sahani ya kufaa na, akamwambia mwanawe yakobo, alijifanya yeye ni Esau. Isaka alikuwa mnyonge kwamba hakuona udanganyifu. Ingawa kwa kweli yeye aliendelea kuishi miaka mingi, Isaka alikuwa mgonjwa wakati huo, na alihisa kifo kikiwa karibu.
Hivyo Yakobo akapata baraka. "Mataifa" na "wana wa mama yake" walikuwa wamuinamie, naye alibarikiwa kwa umande wa mbinguni na rotuba ya nchi. Yakobo bado hajapokea baraka hii katika ukamilifu wake. Kama ilivyofanywa kwa Ibrahimu na Isaka, itapokelewa katika Ufalme wa Mungu.
Ni ya kuvutia kutambua kwamba Waebrania anasema, "Kwa imani Isaka aliwabariki Yakobo na Esau kuhusu mambo yajayo" (11:20). Hata hivyo rekodi katika Mwanzo huliweka wazi kabisa kwamba Isaka alikuwa na lengo la kubariki hata mtoto mbaya!
Maelezo yanaweza kuonekana katika kile kilichofuata. Wakati udanganyifu alijulikana, Isaka haku hakuonyesha hasira yake kwa yakobo kama ilivyotarajiwa, lakini "alitetemeka sana" (mstari 33). Ni dhahiri kwamba Isaka alijua kwamba alikuwa katika makosa, na ingawa Yeye alitaka kubariki Esau aliitikia kwamba Yakobo alikuw ambaye Mungu alikuwa amebariki. Mungu alikuwa na na matamanio yake ya asili, Imani ya Isaka kisha akaondoka , na pamoja na Esau akiangalia juu kwa msikitiko mkubwa alisema, "Naam, na yeye atabarikiwa!" Kisha aka bariki Esau lakini siyo katika suala la agano la Ibrahimu . Hivyo alitenda "kwa imani".
CHUKI YA ESAU (Mwanzo 27:41-46).
Esau alijaribu kumuua Yakobo ili apate baraka yeye mwenyewe. aliongozwa na husuda na wivu, hata kwa machozi, lakini "hakuona haja ya kutubu" (Ebr. 12:17). Neno "tubu" ina maana ya "kubadili akili". Esau hakukutubu, kwa maana ya kawaida ya neno; alilia mbele ya baba yake katika jitihada za kubadili akili ya baba yake, lakini akili yake ilikuwa tayari kumua ndugu yake!
Kwa kujua hivo, Rebeka alimwambia Yakobo aondoke nyumbani. Alimkumbusha Isaka ndoa isiyo ya hekima ya Esau, na akamshauri Yakobo atumwe nyumbani kwa kaka yake Labani kupata mke wa jamaa yake (linganisha Mwa 26:34-35). Hivyo, Yakobo alisababishwa kuondoka nyumbani kwake kwa kuogopa ndugu yake.
Kabla ya kuondoka, hata hivyo, baba yake alimbariki na alionyesha hamu kwamba: -
1. Mungu atampa baraka ya Ibrahimu;
2. Ataendelea katika umati wa watu;
3. Yeye atarithi nchi ambayo yeye alikuwa mgeni (28:3, 4).
Katika sala hii ahadi ya Ibrahimu ilitunukiwa yeye. Tunapaswa kukumbuka kwamba Yakobo alikufa akiwa Misri, ili kwamba yeye bado hajarithi ahadi hizi.
Hivyo, Yakobo aliondoka nyumbani ya baba yake na kuanza safari kurudi Harani kwa familia ya Labani
MAFUNZO KWETU:
Yakobo na Esau walikuwa mapacha. Esau alikuwa mzaliwa wa kwanza na mtu wa mwili, wakati Yakobo alikuwa mwenye haki,mtu mkweli .
Rebeka aliambiwa walikuwa " watu namna mbili": Yakobo aliwakilisha watu wa Mungu na Esau aliwakilisha Mataifa. Historia imeonyesha mbegu zao kuwa aina tofauti.
Wakati wa kuzaliwa kwao ilikuwa imesemwa kwamba mkubwa atamtumikia mdogo, lakini hii halitafanyika kikamilifu mpaka Ufalme wa Mungu ufike (Yer. 16:19;. Zakaria 8:23).
Esau alidharau haki yake ya kuzaliwa kama alivyofanya Adamu, "mzaliwa wa kwanza" wa mMungu katika Bustani ya Edeni. Yakobo alifanikisha haki ya uzaliwa ya Esau kama Kristo ilivyofanikisha ile ya Adamu (Zab. 89:27, Wakolosai 1:15).
Esau alipoteza haki ya uzaliwa na baraka, ambazo zinazohusiana na baadaye, kwa sababu alikuwa mtu ambaye aliishi kwa sasa.
Ingawa alienda uhamishoni kwa hamu ya Esau kutaka kumuua, Yakobo alilindwa na Mungu: kiasili Israeli vile vile ililindwa kwa muda mrefu "nyakati za mataifa" .
MAKTABA YA KUREJELEA:
"The ways of Providence" (R. Roberts) - Sura ya 5 na 6
"Elphis Israel" (J. Thomas) - za 264-269
"The story of the Bible" (HP Mansfield) - Vol. 1, 141-150 za
MASWALI YA AYA:
1. Ni ujumbe gani Mungu alimpa Rebeka kuhusu wana wake wawili mapacha?
2. Kwa njia gani Esau alidharau haki ya kuzaliwa?
3. Kwa nini Yakobo alichaguliwa na Mungu kwa baraka?
4. Masomo gani tunayojifunza kutokana na Esau?
5. Jinsi gani Isaka alionyesha imani alipowabariki wanawe?
6. Jinsi gani maarifa ya Mungu ilionekana kabla ya Yakobo na Esau kuzaliwa?
MASWALI YA INSHA:
1. Jinsi gani Yakobo aliiba baraka ya baba yake kutoka kwa Esau? Jinsi gani maisha ya Yakobo yalielezea yale ya Israeli? Andika insha kuonyesha tofauti matendo kati ya Esau na Yakobo. Katika jibu lako husisha matukio yanayohusiana na haki ya kuzaliwa na baraka. Bwana akamwambia Rebeka, "Mataifa mawili yako katika tumbo lako, na namna mbili za watu zitatenganishwa na tumbo lako, na mtu mmoja atakuwa na nguvu zaidi kuliko yule wengine; na mkumbwa atamtumikia mdogo" (Mwanzo 25 : 23)
Jinsi gani unabii huu umeonyesha kuwa ni kweli katika maisha ya Esau na Yakobo na watoto wao?
Sehemu ya tatu
Sehemu ya 3: MAENDELEO YA ISRAELI
Maendeleo ya Israeli kama taifa alichukua miaka 430 kutoka wito wa Ibrahimu mpaka walipotoka Misri chini ya Musa (Kutoka 12:40-41). Kwanza Ibrahimu akamzaa Isaka, Isaka alimzaa Yakoboambaye wana kumi na wawili wake wakawa mababu wa makabila kumi na mawili ya Israeli.
Kipindi hiki cha historia ya Israeli ni dhahiri kwa watu watatu wa imani: Yakobo ambaye aliangalia Mungu katika majaribu yake yoteYusufu, ambaye maisha yake yalielezea yale ya Bwana Yesu Kristo, na Musa, ambaye maisha yalikuwa umbo lakufaa yeye kwa ajili ya kazi ya kuongoza Israeli kutoka utumwa wa Misri.
Mkono wa Bwana uliweza kuonekana katika maisha yao. mkono wake pia uliweza kuonekana katika ongezeko la kasi kwa wakazi wa taifa hilo wakati wao walikaa katika Misri. Yeye "aliongeza watu" (Matendo 13:17). Jamaa 75 wa Yusufu ambao walienda Misri wakawa takriban milioni mbili kwa muda wa karne mbili, na njia ikatengenezwa kwa ajili ya katiba yao kama Ufalme.