274. WALIMU KATIKA ISRAELI
"Midomo ya kuhani inafaa ihifadhi maarifa "
Mara nyingi hupitia maneno "Makuhani na Walawi". Wa zamani walikuwa wana wa Haruni na wa baadaye walikuwa hao wengine wa kabila ya Lawi alikotoka Haruni Haruni na wanawe walichaguliwa kama kuhani mkuu na makuhani mtawalia . Baada ya kifo cha kuhani mkuu, mwana wake mkubwa alirithi cheo hicho . Walawi walichaguliwa ili kusaidia makuhani. Hivyo kabila nzima lilikuwa limechaguliwa kwa ajili ya kazi ya Bwana, lakini kila sehemu ilikuwa na utaratibu wake mwenyewe. Lengo la somo hili ni kuonyesha jinsi Mungu alivyowafundisha watu wake na kuonyesha umuhimu wa dhabihu.
Kutoka 40:13-16, Hesabu 18
KAZI YA MAKUHANI NA WALAWI.
Katika hema wajibu wa makuhani ulikuwa kuangalia moto wa madhabahu ya sadaka ya kuteketezwa, kuhudhuria dhabihu inayotolewa pale, kuweka ulinzi wa patakatifu. Miongoni mwa mambo zingine, walipeana kondoo kwa taifa kama sadaka kila jioni na asubuhi. Walipokea na kutoa sadaka zilizoletwa na waumini. Walihakikisha kuwa kinara kilichokuwa na matawi saba kimewekwa mafuta. Walibadilisha mikate ya toleo kila wiki, na kuteketeza uvumba.
Walawi walikuwa kama wasaidizi wao. Katika utumishi wa hema Walawi waliruhusiwa katika ua ya nje, lakini walinyimwa ruhusa ya madhabahu, au kuingia ndani ya hema yenyewe (Hes. 18:03).
MISAADA YA MAKUHANI NA WALAWI.
Makuhani na Walawi wakupewa urithi wa nchi (Hes. 18:20-23). Walivyofundishwa kutegemea Bwana kwa ajili ya maisha yao. Watu wa nchi walikuwa wana toa fungu la kumi (asilimia kumi) mafuno yao kwa Walawi (Hesabu 18:24), ambayo walifanya kila miaka mitatu (Kumb 14:28-29). Na, kwa upande wao, Walawi waliwapa makuhani sehemu ya kumi ya zaka walipokea kutoka kwa watu(Hesabu18:26-28).
"Zaka" hii ilikuwa inaitwa "sadaka ya kuinuliwa" (Hes. 18:24). Neno "kuinuliwa" maana yake "kuinuliwa" au "inuliwa", yaani kama zawadi, au sadaka (Kutoka 25:2, 3;, 30:13 14; Law 07:32;. 22:12) . Makuhani wawakilishi wa Mungu kufanya kazi yake na kufundisha sheria zake. Hivyo katika kutoa fungu la kumi kwao, watu walikuwa wanatoa kwa Mungu (Hesabu 18:08). Wakati walikosa kuwapa (ilivyo tokea wakati mwingine ), ilikuwa ni kama kumuibia Bwana kilichokuwa chake (Mal. 3:9-10), kwa ajili walichopokea watu kilitoka kwa Mungu, na kwa kweli kilikuwa chake. Mbali na sehemu ya kumi, makuhani walipewa, kama chakula, baadhi ya vipand vya dhabihu (Hesabu 18:9-13).
WAALIMU WA WATU.
Makuhani na Walawi walitarajiwa, kwa upande wake, kutoa maisha yao kwa ajili ya Mungu. walisoma na kufafanua Sheria (Law 10:11;. Kum 24:8); walikuwa kama majaji (Kum. 17:09; 19:17), na wakati Israeli ilianzishwa katika nchi, walipewa miji 48 iliyo tawanyika katika taifa zima (Hes. 35:2-8). Hivyo wao walikuwa daima wa kufundisha na kuwaelekeza watu (Malaki 2:7). Katika nyakati za wafalme walikuwa wanaiita "Makuhani waliofundisha" (2Nya 17:7-9.). Katika hii walikuwa kama waumini leo miongoni mwa mataifa ya dunia (1 Pet 2:09.).
DHABIHU.
Sehemu kubwa ya kazi ya makuhani ilikuwa kutoa sadaka. Kutoa sadaka kwa Mungu ni kama kutoa kitu kwake.
Wana wa Israeli waliamriwa kutoa kafara mbalimbali kwa kusudi tofauti. Wakati baadhi zilikuwa za lazima, zingine zilikuwa kwa mapenzi yao Wanyama, ndege unga, na mafuta zilitolewa kulingana na mahitaji, na karibu zote lazma zingekuwa kamili na bila dosari.
Sadaka ilikuwa sehemu kubwa ya ibada ya Israeli. Walikuwa umegawanyika katika makundi mawili: -
1. DHABIHU YA KITAIFA
Hizi zilitolewa kwa niaba ya taifa kwa ujumla: -
- Sadaka ya Kila siku -asubuhi na jioni (Hes. 28:1-8).
- Sadaka ya kila wiki -kila siku ya Sabato (vv.9-10).
- Sadaka ya kila mwezi -kila mwezi mpya (vv. 11 -15).
- Sadaka ya kila mwaka -Sikukuu (Pasaka, Pentekoste na Vibanda), Baragumu au Mwaka Mpya na Siku ya Upatanisho (vv. 16-31; 29:1-38).
2. SADAKA ZA MTU BINAFSI
Hizi zikiwemo sadaka za dhambi na hatia, sadaka za kuteketezwa, sadaka ya amani , sadaka ya unga na kinywaji
(i) Sadaka ya dhambi-Law. 4:1-5, 13; 6:24-30
Wakati mtu dhambi kwa sababu ya ujinga na baadaye agundue dhambi yake, alitakiwa kufanya sadaka hili Mnyama alichinjwa, na damu yake ilimwagwa katika Madhabahu ya Sadaka ya Kuteketezwa Damu hii iliwakilishwa "maisha ya mwili" (17:11), na wakati ilimwaga,illisimama kujisalimisha maisha kwa mapenzi ya Mungu. Mwenye dhambi aliwekelea mkono wake juu ya kichwa cha yule mnyama (4:04, 24, 29), hivyo kujibainisha nayo Yeye alifanya ungamo ya dhambi yake (5:5), na kutambua haki ya Mungu kumpa adhabu ya kifo (ambayo ilikuwa hatima ya wanyama), lakini kwa kuomba huruma na msamaha. Mungu alifurahia na kusamehe.
(ii) Sadaka ya kukiuka-Law. 5:14-19; 6:1-7; 7:1-7
Wakati mtu anatafuta msamaha kwa kosa, ambayo iliafikiwa kwa kitendo cha "udanganyifu na vurugu " wakati haki ya mwingine ilikiukwa (6:04), alitakiwa kutoa sadaka hili ambayo kwa karibu alifanana na sadaka ya dhambi (7: 7). Ina nahusiana na mawazo ya: -
- ukombozi-alikuwa arejee kwa unyenunyenyekevu aliyekuwa amekosea, na
- hukumu - pia ilikuwa aongeze humusi ya thamani ya kitu lilichorejeshwa
(iii) Sadaka ya kuteketezwa-Law. 1:7-17; 6:9-13; 07:08
Sadaka hii ilifuata kwa kawaida Dhambi ya kuteketeza, na yenyewe ilifuatwa na sadaka ya amani (8:14, 18, 22). Wakati Dhambi sadaka ilileta msamaha wa dhambi, sadaka ya kuteketezwa ilibeba wazo la kujisalimisha , na kujitoa mwenyewe katika huduma kamili kwa Mungu (yaani kujitolea) Hivyo mnyama au ndege ilitayarishwa kwa makini kwa makini, kuwekwa katika utaratibu juu ya madhabahu na kuteketezwa kikamilifu. Ilikuwa ni sadaka ya harufu nzuri kwa Mungu, kama maisha yetu ni wakati yanatumika katika huduma yake (1:09, 13, 17; Efe 5:02
(iv) Sadaka ya amani-Law. 3:1-17; 7:11-21, 28-34
Haya yalisimama mwishoni mwa kanuni za sadaka kuonyesha marejesho ya ushirika na Mungu uliokuwa umevunjwa na dhambi. zilikuwa sadaka ambazo Mungu, makuhani wake na mtoaji "walikula" chakula pamoja, ishara ya amani na urafiki. Mnyama aliyechinjwa ilikuwa inagawanywa ili Mungu kupokea mafuta (3:11, 16); makuhani, kifua na mguu wa kulia (7:30-34), na mtoaji na familia yake, urari wa mzoga.
Somo rahisi ya Sadaka ya Amani ni amani na Mungu unaweza kuja tu baada ya kutambua na kutelekezwa kwa dhambi, na umuhimu wa maisha ya wakfu
(v) sadaka ya Chakula na kinywaji -Law. 2; Kut. 30:9, Hes. 15:10.
Hizi zilikuwa za unga uliochanganywa na mafuta na kuokwa bila chachu, na mvinyo, mtawalia. Kwa pamoja walizungumzia hamu kwa kufanya mapenzi ya Mungu "chakula na kinywaji," yaani daima kuishi kwa kanuni za Neno la Mungu
FUNSHO YA SADAKA
Kama vile kufundisha misingi ya kimaadili isiyobadilika ambayo watumishi wa Mungu lazima wasingatie, sadaka zote zililenga Yesu Kristo. Alikuwa mkamilifu, kuwa mkamilifu katika tabia (Efe. 5:1-2; Yn 1:29; Kol 1:16-17; Ebr 9:12; 13:12-13 Yeye alijitoa kwa hiari na Mungu alikubali sadaka kama kifuniko au upatanisho ya dhambi za wale wanaokuja kwake kupitia Kristo (Rum. 4:07; Gal 3:26-29.)
Wakati tumebatizwa katika jina lake, sisi ni hubatizwa katika mauti yake (Rum. 6:03 Kama mwenye dhambi chini ya sheria, sisi kwa mfano kuweka mkono wetu juu ya sadaka na kuungama dhambi zetu, kusihi msamaha. Tunaona kifo cha Bwana kama ishara ya nini ni kutokana na wale ambao huvunja sheria ya Mungu na tunaomba huruma. Na kwa huru tunapewa na Baba wa mbinguni na dhambi inasamehewa.
Kuna tofauti kati ya kutoa dhabihu za wanyama na Kristo . Zamani, alipowawa, alibaki mfu. Lakini Kristo alifufuka kutoka kwa wafu na alivalishwa juu na uzima wa milele. Yeye hivyo akawa ishara ya matumaini kwetu (Rum 4:25 Waisraeli wa kweli waliona katika sadaka zao , aina ya wokovu ambayo Mungu hatimaye alionyesha katika mwenye Yeye aliteua kama Mwokozi wa ulimwengu (Mwanzo 22:14).
DHABIHU YETU.
Ni lazima tutoe tamaa zetu, mapenzi yetu, mawazo yetu, matakwa yetu kwa kile Mungu anataka (Rum. 12:01 Na hii yote yanaweza tu fanyika kwa njia ya sadaka (Bwana Yesu) ambaye Yeye alitoa. kwa Mungu, na tunahitajika kuwa tayari kutoa hii kwake. Mahitaji ya Ukweli na Iklezia wanapaswa kuweka kwanza, kabla ya shughuli nyingine za maisha yetu.
Wakati Israeli alitolewa kutoka Misri kwa njia ya sadaka kondoo ya pasaka na wakaenda hadi Nchi ya Ahadi, wakapita kati ya maji ya Bahari ya Shamu, na katika kufanya hivyo "walibatizwa kwa Musa" (1 Kor 10:02 Katika njia sawa, Kristo Pasaka yetu, amekwisha kufa ili sisi tupate kuokolewa kutoka ulimwengu wa dhambi uliyotusungukanasi pia lazima tupitie katika maji ya ubatizo (1 Kor 5:07; Rum 6:3-4).
Hili ni tendo la kwanza la utii, lakini ni lazima lifuatwe na maisha ya kujitoa kwa Mungu kama vile sadaka za Israeli zimebaini na kufundisha.
MASOMO YETU
- Ingawa hatuko tena chini ya mfumo wa zaka, tunapaswa kukumbuka kanuni za utoaji kwa Bwana ambayo ni yake "kwa ajili nchi ni ya Bwana, na ukamilifu wake."
- Sisi ni makuhani chini ya agano jipya (1 Pet 2:09.), Na wajibu wa kufundisha na kuonyesha mwanga wa ukweli wa Mungu.
- Kuna masomo mengi tunaweza kujifunza kutoka chini ya sheria za sadaka. Mungu huhitaji kilicho bora kutoka kwetu ; ni lazima tujitolea kabisa njia zake. Juu ya msingi huu tunaweza kuwa na ushirika naye.
MAKTABA YA KUREJEA:
"The Law of Moses" (R. Roberts)-Sura ya 24-25
"Law and Grace" (W. F. BARLING)-94-121 za
MASWALI YA AYA
1. Jinsi gani makuhani na Walawi walisaidiwa, kimali, chini ya sheria ya Musa? Je, hii inatufundisha nini?
2. Makuhani walikuwa majukumu tofauti na Walawi. Eleza tofauti hizo?
3. Nini kanuni gani kuu tunajifunza kutoka dhabihu chini ya sheria ya Musa?
MASWALI YA INSHA:
1. Eleza kazi muhimu zilizofanywa na makuhani katika Israeli.
2. Tathmini sadaka ya mtu binafsi chini ya sheria ya Musa na uonyeshe mafunzo tunayojifunza
3. Jinsi gani dhabihu chini ya sheria ya Musa zilielekesha kwa Kristo? Toa mifano.