166. SAMWELI
“Na Israeli wote wakajua ya kuwa Samweli amethibitishwa kuwa nabii"
Maisha ya Samweli yanaanza karibu na mwisho wa kipindi cha Waamuzi. Taifa la Israeli lilikuwa limeacha kumwabudu Mungu likiwa jumuiya. Maisha ya Samweli yanaisha kwa kuanzishwa kwa taifa kama Ufalme wa Mungu na Daudi akiwa Mfalme wao. Kwa hiyo alikuwa wa mwisho wa Waamuzi na kiongozi wa shule ya manabii waliomfuata (ona Matendo 3:24). Lakini ni jukumu la Samweli kama "Mjumbe wa Yahwe" ambalo tunataka kuzingatia katika somo hili. Tutaona kwamba kazi yake inaweza kulinganishwa na ile ya Yohana Mbatizaji, mtangulizi aliyetayarisha njia kwa ajili ya watiwa-mafuta wa Yahwe.
Somo hili linafunua maandalizi ya Mungu kwa ajili ya kusimamishwa kwa Ufalme wake katika Israeli kwa kumwinua nabii na kiongozi mwaminifu.
Kusudi la somo hili litakuwa kuonyesha jinsi mafunzo ya mapema katika Ukweli ni muhimu kwa watoto wa Mungu.
1 Samweli 1-3
KUZALIWA KWA SAMWELI (1 Samweli 1:10-20).
Mlawi fulani anayeitwa Elkana aliishi Ramani akiwa na wake wawili Penina na Hana. Penina alikuwa na watoto lakini alimdharau Hana ambaye hakuwa na mtoto. Pamoja na hayo Hana alipendelewa na mumewe.
Kila mwaka familia yote ilifanya safari ya kwenda Shilo ambako Hema la Kukutania lenye Sanduku liliwekwa. Hapa walimwabudu Yahwe na kutoa dhabihu. Lakini Hana hakufurahi sana kwa sababu hakuwa na watoto. Hilo lilimfanya amiminie moyo wake katika sala kwenye Hema. Ikiwa Mungu alikuwa tayari kujibu maombi yake na kumpa mwana, basi angemtoa kwa Mungu kwa ajili ya utumishi Wake, "siku zote za maisha yake." Mtu kama huyo alijulikana kama Mnadhiri, aliyetengwa na mtakatifu katika huduma ya Mungu (ona Hesabu 6).
Mwanzoni, Kuhani Mkuu Eli, alikosea sala ya Hana ya ulevi. Hata hivyo, alimtuliza, akimweleza sababu ya sala yake. Eli alikuwa mwepesi kutambua kwamba sala zake zilikuwa za kweli na akazipongeza, kwamba “Mungu wa Israeli akupe maombi yako” (1:17).
Katika kipindi cha muda mtoto wa kiume alizaliwa. Kwa furaha Elkana na Hana walifurahia kuzaliwa kwa Samweli, ambaye jina lake linamaanisha "kuombwa kwa Mungu". Akikumbuka nadhiri yake, Hana alimtayarisha mvulana Samweli kwa ajili ya maisha yake katika utumishi wa Mungu. Kisha siku moja familia ilipanda kwenda Shilo na Hana akamleta Samweli kwa Eli. Hakusitasita lakini alishukuru sana kwa jibu la Mungu kwa sala yake na katika jibu la shukrani alimweka wakfu Samweli kwa maisha yaliyohusika katika kushikilia utakatifu wa Mungu licha ya uovu mkubwa na kutojali katika taifa. Kisa cha Hana ni kielelezo kizuri sana cha nguvu ya sala na shukrani ya kutoka moyoni kwa ajili ya baraka za Mungu. Katika miaka iliyofuata alibarikiwa na wana watatu zaidi na binti wawili.
MAFUNZO YA SAMWELI.
Licha ya mwenendo mpotovu wa taifa ambao uliongozwa na uasi-imani na wana wawili waovu Hofni na Finehasi, Samweli alikua akithamini na kuheshimu njia za Mungu. Elimu hii ilikuwa ya aina mbili. Akili changa ya Samweli ilivutiwa na ibada ya Yahwe chini ya elimu ya Eli na angepokea ushauri wa upendo na mzuri kutoka kwa mama yake na baba yake walipofanya ziara zao za kawaida kwenye Hema la Kukutania huko Shilo.
Somo la Samweli ni la kujitenga na kufundishika kama mtoto. Yesu alizungumza kuhusu watoto kama Samweli aliposema, “Ufalme wa mbinguni ni wao” (Mt. 18:3; 19:14). Mafundisho ya uaminifu ya watoto katika sheria ya Mungu yalikuwa zaidi ya wajibu, ilikuwa ni amri ya Mungu (Kum. 6:7-9). Katika ulimwengu huu mwovu, uhitaji wa kuzoezwa mapema katika njia za Mungu ni jambo la lazima sana. Ni muhimu kwa vijana kusitawisha upendo na staha kama hiyo kwa Yahwe hivi kwamba wanaweza kupinga na kushinda uasi-Mungu unaowahusu..
Mazoezi ya Samweli yanatufundisha kwamba tunaweza kujifunza kupenda na kuheshimu sheria ya Mungu, hata tuwe wachanga vipi na licha ya njia zisizo za kimungu za watu katika ulimwengu unaotuzunguka. Hawapaswi kukatisha tamaa upendo wetu wa kibinafsi kwa Mungu na Neno Lake. Hatupaswi kupotoshwa na mfano mbaya wa watu waovu kama Hofni na Finehasi lakini badala yake tunahitaji kukaa karibu sana na mambo ya Mungu, kupenda Kweli yake na kutii amri zake.
Tofauti kati ya mwitikio mzuri wa Samweli kwa mafunzo yake na kukataliwa kwa njia za Mungu na wana wa Eli walioasi na kuasi inaonyeshwa kwa njia ya kushangaza katika nukuu zifuatazo: Sura ya 2:11-12 — “Yule mtoto akamtumikia Yahwe mbele ya Eli. kuhani. Basi wana wa Eli walikuwa watu wasiofaa; hawakumjua Yahwe." Mstari wa 17-18 - "dhambi ya wale vijana ilikuwa kubwa sana. . . lakini Samweli alikuwa akihudumu mbele za Yahwe, naye ni mtoto mwenye kuvaa naivera ya kitani.” Mstari wa 25-26 — “hawakuisikiliza sauti ya baba yao.. . . na yule mtoto Samweli akazidi kukua, akapendwa na Yahwe na wanadamu pia.
Sentensi ya mwisho yaonyesha kwamba ustadi wa ajabu wa Samweli kwa kuzoezwa kwake unafananisha tabia kama hiyo ya Yesu ambaye alipokuwa kijana pia, “alizidi kuongezeka katika hekima na kimo na kumpendeza Mungu na wanadamu” (Luka 2:52).
HUKUMU.
Kwa sababu Eli alikosa kuwarekebisha wanawe na kurudisha imani ya watu katika ibada ya hekaluni, hukumu ilitangazwa juu ya familia yake. Kungekuwa na uvamizi wa adui. Wana wa Eli wangeuawa kwa siku moja na ukuhani ungechukuliwa kutoka kwa familia ya Eli na kupewa familia nyingine ya Walawi.
Hukumu mbili kali za kwanza zilikuja haraka kwa uvamizi wa Wafilisti, kushindwa kwa Israeli vitani, na kutekwa kwa Sanduku. Mshtuko wa majanga haya ulimzidi Eli na kusababisha kifo chake. Mke wa Finehasi naye akafa aliposikia habari hizo (katika hatua ya kuzaa mtoto). Maneno yake ya mwisho yalikazia kukata tamaa kwa Waisraeli wanaoteseka kwa hukumu ambazo taifa hilo lilikuwa limejiletea. Alikufa lakini si kabla ya kumpa mwanawe jina “Ikabodi, akisema utukufu umeondoka katika Israeli” (4:21, cf. Zaburi 78:60-64).
Baadaye wakati wa utawala wa Daudi na Sulemani badiliko la ukuhani lilifanywa huku Abiathari akiondolewa badala ya Sadoki hivyo kutimiza hukumu hii na unabii wa 1 Wafalme 2:26, 27 na Hesabu 25:11-13.
KAZI YA SAMWELI.
Kazi yake kuu ilikuwa ya mwamuzi kuzuru mashambani akifundisha na kuhukumu Israeli (1 Samweli 7:15-17).
Ingawa Samweli hakuwa mzao wa Haruni na kwa hiyo hakuwa kuhani, hata hivyo alitoa dhabihu za kuteketezwa na matoleo (1 Samweli 10:8) na alipewa heshima ya kuwatia mafuta Sauli na Daudi kama wafalme wa Israeli.
Baada ya miaka ishirini ya kuteseka kwa ukandamizaji wa Wafilisti, Samweli aliwahimiza watu wake kutafuta ukombozi. Maneno yake “Kama mkimrudia Yahwe kwa mioyo yenu yote, basi, iondoeni hiyo miungu migeni, na Maashtorethi, isiwe kati yenu, mkaiweke mioyoni mwenu kwa Yahwe, na kumtumikia yeye peke yake; naye atawaokoa na mikono ya Wafilisti”. 1 Samweli 7:3). Maneno haya yanafanana sana na maneno ya Yohana Mbatizaji aliyehubiri “ubatizo wa toba liletalo ondoleo la dhambi. . . basi zaeni matunda yapasayo toba” (Luka 3:3, 8).
Kwa hiyo wote Samweli na Yohana walikuwa “wajumbe wa Yahwe” wakitenda kama watangulizi wa kuitayarisha njia ya watiwa-mafuta wa Yahwe, kuwatayarisha watu walioandaliwa kwa ajili ya Bwana. Inashangaza pia kwamba Samweli na Yohana waliwekwa wakfu kama Wanadhiri, waliotengwa kwa ajili ya utumishi wa Mungu (1 Samweli 1:11; Luka 1:15, Hesabu 6:1-5). Hata majina yao yanafanana: Samweli - "aliuliza kwa Mungu" (1 Samweli 1:10); Yohana - "ambaye Yah amempa kwa neema." Bidii yao ya kushika amri za Mungu inaonekana katika kushutumu kwa Samweli kwa Sauli na kuuawa kwa Agagi na katika kushutumu kwa Yohana taifa katika wakati wa Kristo, hasa kwa Mafarisayo na Herode.
MAKTABA YA MAREJEO:
"Elpis Israel" (J. Thomas)—Uk. 451, 452
"Mkono Unaoonekana wa Mungu" (R. Roberts)—Sura ya 22
"The Ways of Providence" (R. Roberts)—Sura ya 14
"Hadithi ya Biblia" (H. P. Mansfield)—Kitabu. 3, Kurasa. 77-96
MASWALI YA AYA:
- Eleza njia ya uaminifu ambayo Hana alitafuta mwana kutoka kwa Yahwe.
- Ni masomo gani tunayojifunza kutokana na mafunzo ya Samweli ambayo yalianza akiwa na umri mdogo sana?
- Kwa nini ukuhani wa Eli ulikataliwa na Mungu?
- Utume wa Samweli ulikuwa upi na unalinganishwa vipi na kazi ya Yohana Mbatizaji.
MASWALI YA INSHA:
- Eleza malezi ya Samweli na ulinganishe na mazoezi tunayopaswa kupata katika ujana wetu.
- Onyesha mfanano wa majukumu katika utume wa Samweli na Yohana Mbatizaji.