365. PAULO HUKO ATHENE
"Roho yake ilisisimka ndani yake"
Baada ya kuachiliwa kutoka gerezani, Paulo na Sila waliaga kanisa la Filipi na kwenda Thesalonike. Hapa mahubiri ya Paulo yalikubaliwa na Wayahudi na umati mkubwa wa Mataifa. Lakini, Wayahudi wasioamini waliwachochea watu wawe kinyume nao. Ingawa hili lilizuiwa na watawala, ndugu waliwatuma Berea ambapo Paulo na Sila waliwaona Wayahudi kuwa waungwana zaidi kuliko wale wa Thesalonike kwani walichunguza maandiko kila siku ili kuona kama mafundisho mapya yalikuwa ya kimaandiko. Kwa sababu hiyo wengi waliamini pamoja na idadi kubwa ya Mataifa. Hata hivyo, haikuchukua muda mrefu kabla Wayahudi wa Thesalonike kusikia kuhusu mafanikio ya Paulo na, wakishuka Berea, wakawachochea watu. Tena maisha ya Paulo yalikuwa hatarini na ndugu wakampeleka mara moja kwa njia ya bahari hadi Athene, huku Sila na Timotheo wakibaki kuimarisha kanisa jipya. Walipofika Athene, wale walioandamana na Paulo walirudi Berea wakiwa na amri kutoka kwa Paulo kwamba Sila na Timotheo wamjie haraka. Lengo la somo hili ni kuonyesha kwamba tunapaswa kutumia kila fursa na hali kuhubiri Ukweli.
Matendo 17
PAULO AKIWA PEKE YAKE HUKO ATHENE.
Mji wa Athene ulikuwa ni kitovu muhimu cha elimu, sanaa na ibada ya Kigiriki. Iliitwa jina la mungu wa kike Athena. Acropolis anatawala Athene; ni kilima kirefu ambacho Parthenon ilisimama, hekalu kubwa la marumaru lenye urefu wa mita 70 lililowekwa wakfu kwa Athena. Athene ilikuwa imejaa sanamu na mahekalu na mwandishi mmoja wa kale anaandika kwamba baadhi ya mitaa ya Athene ilikuwa imejaa sanamu kiasi kwamba ilikuwa vigumu kupita kati yake. Paulo alikuwa amehuzunika na alikuwa na wasiwasi kwamba Sila na Timotheo wangemjia hivi karibuni. Alishangazwa na ibada ya sanamu iliyoenea—aliona mahekalu na sanamu zikiwa zimetolewa katika kila aina ya ibada. Kulikuwa hata na madhabahu yenye maandishi, "Kwa Mungu Asiyejulikana".
PAULO AKASIRISHWA NA IBADA YA SANAMU (Matendo 17:16-17).
Baada ya kuona sanamu nyingi hivyo, hali hii ilimfanya Paulo ahubiri. Kwa hiyo, alibishana na Wayahudi katika sinagogi, huku akiwahubiria Mataifa kila siku sokoni. Soko lilikuwa uwanja wazi ambapo watu walikutana kufanya biashara, kujadili matukio ya kila siku au mjadala kuhusu falsafa na dini. Mfano wa Paulo katika kuhubiri peke yake katika mazingira magumu kama hayo unapaswa kuzingatiwa na wote. Sisi pia tunaishi katika jamii iliyojitolea kwenye masuala ya "ibada ya sanamu" na falsafa. Hili halipaswi kutuzuia kuhubiri, lakini kama alivyofanya Paulo, tunapaswa kuazimia zaidi kukiri jina la Yesu Kristo na kutangaza Ufalme ujao.
PAULO ANAKUTANA NA WAFALME (Matendo 17:18-21).
Paulo aliwapa Waathene kitu kipya: wazo la mtu aliyesulubiwa akifufuka kutoka kwa wafu hakika lilikuwa tofauti na chochote walichokuwa wamesikia. Miongoni mwa wale waliomsikia Paulo walikuwa wanafalsafa fulani waliojulikana kama Waepikurea na Wastoiki. Waepikurea walimfuata mmoja, Epikurea, ambaye aliamini kwamba raha ndiyo jambo jema zaidi. Hawakuamini katika maisha baada ya kifo. Hivyo, walifikiri kwamba mtu mwenye hekima atafurahia wakati uliopo. Mtazamo wao ulikuwa sawa na wengi leo, uliofupishwa kwa maneno: "Tule na tunywe; maana kesho tutakufa" (Isa. 22:13; 1 Wakorintho 15:32). Kwa upande mwingine, Wastoiki waliamini kwamba wema ndio jambo jema zaidi, na kwamba mwanadamu anapaswa kuwa huru kutokana na shauku, furaha, huzuni, raha au maumivu. Kwa hiyo, walijizoeza nidhamu na kujikana, lakini wakajivunia mafanikio yao. Kuamini katika kutokufa kwa roho hakukuwa na nafasi katika falsafa zao kwa mwokozi au ufufuo. Hivyo, kupingana na mafundisho ya Paulo hakuepukiki. "Mpuuzi huyu atasema nini?", wengine walimdhihaki, huku wengine wakisema, "Anaonekana kuwa mtoa miungu migeni" (Kiyunani 'daimoni', ambazo katika hadithi za Kigiriki zilidhaniwa kuwa miungu midogo iliyopatanisha kati ya Mungu mkuu na mwanadamu). Hivyo, Yesu akiwa ametajwa kama mpatanishi kati ya Mungu na mwanadamu, alihusishwa nao. Neno "mpuuzi" linamaanisha "mkusanyaji wa mbegu", lakini lilitumika kwa watu waliookota na kusambaza vipande vya maarifa bila akili au lengo.
Ili kujua haswa kile Paulo alikuwa akielezea walimleta "Areopago" au Kilima cha Mars, umbali mfupi kutoka sokoni (mstari wa 19-21). Areopago ulikuwa ni mwamba mtupu wenye urefu wa mita 120 hivi kaskazini mwa soko. Ngazi ziliongoza kwenye viti vilivyochongwa kwenye mwamba ambapo majaji walikaa katika mahakama ya wazi. Suala la hadithi ya Mars liliipa mahali hapo jina lake.
INJILI INAIPA CHANGAMOTO IBADA YA SANAMU (Matendo 17:22-31).
Paulo alikaribisha fursa ya kuelezea Ukweli na kufichua upumbavu wa dini ya uwongo ya Waathene. Alipokuwa amesimama juu ya kilima, mandhari ya Athene ilikuwa mbele yake. Popote alipotazama Paulo aliona mahekalu, sanamu na madhabahu za jiji. Mbele yake, juu ya msingi wake juu ya mwamba wa Acropolis, kulikuwa na nguzo ya shaba ya mungu wa kike Minerva, akiwa amevaa mkuki, ngao na kofia ya chuma kama mtetezi wa Athene. Hekalu kubwa lenye nguzo, Parthenon, lilisimama kwa uzuri karibu, lililojengwa kwa heshima ya mungu wa kike wa Kigiriki, Athena Parthenon, mungu wa hekima. Ilikuwa kana kwamba jiji la sanamu lilikuwa likimpa Paulo changamoto ya kutoa hoja yake. Paulo alikubali changamoto hiyo. Paulo alianza hotuba yake kwa kusema "Enyi watu wa Athene, naona ya kuwa katika mambo yote ninyi ni watu wa dini sana" (RSV). Paulo aliwasihi watu wa Athene ili wapate kusikilizwa. Kama angeanza kwa kushambulia miungu ya kitaifa katikati ya mahali pao patakatifu, angeweza kuwa katika hatari kubwa. Paulo aliendelea, "Kwa maana nilipokuwa nikipita, na kuona ibada zenu ('vitu vya ibada yenu' RSV), niliona madhabahu yenye maandishi haya, 'Kwa Mungu Asiyejulikana'. Kwa hiyo, mnayemwabudu bila kujua, ndiye ninayewahubirieni" (mstari wa 23). Mungu aliye hai, Mungu wa Israeli, alikuwa hajulikani kwao waziwazi. Kwa hiyo, ujinga wao wa kujikiri ulimpa Paulo kisingizio cha kuzungumza nao kumhusu. Hotuba ya Paulo inaweza kufupishwa kama ifuatavyo: Mstari wa 24: Kwa kuwa "Mungu Asiyejulikana waliyemwabudu bila kujua" ndiye aliyeumba ulimwengu na kwa kweli alikuwa Muumba wa vitu vyote, hangeweza kuzuiliwa kwenye mahekalu yaliyotengenezwa kwa mikono ya wanadamu. Alikuwa Bwana wa mbingu na dunia. Hivyo, alikuwa mkuu kuliko miungu mingine mingi waliyoiabudu, ambayo madhabahu na mahekalu yake yangeweza kuonekana kuwazunguka (linganisha hoja ya Stefano, Matendo 7:48-50). Muumba hangeweza kuzuiliwa kwenye hekalu tu la ujenzi wa mwanadamu (Isa. 66:1-2). Mstari wa 25: Zaidi ya hayo, Mungu alikuwa huru kabisa kwa viumbe vyake kwa maana kwamba hakuhitaji chochote kutoka kwao; bali walimtegemea Yeye kwa kuwa aliwapa uhai. Wanadamu hawangeweza kumdai Mungu kwa zawadi nyingi, kwani Yeye alitegemeza viumbe vyote vilivyo hai na kuumba na kumiliki dunia na ukamilifu wake (linganisha Mika 6:6-8; Zaburi 50:8-14). Mstari wa 26: Mungu alikuwa amemuumba Adamu ambaye mataifa yote yametoka kwake. Ana udhibiti kamili wa uumbaji wake na kusudi lake limeendelea kulingana na mapenzi yake yaliyotangazwa. Ameweka nyakati na majira kwa ajili ya matukio mbalimbali kutokea, na mipaka ya mataifa na falme aliyoiweka na kuiweka (Dan. 2:21; 4:17; Yer. 27:5; Kum. 32:8). Mstari wa 27-28: Mungu hajali uumbaji wake lakini wote wangekuja kwenye wokovu. Wangeweza kumpata kama angalau wangemtafuta. Alikuwa ameweka maarifa ya kusudi lake kwa Israeli, kwani kama hangefanya hivyo, kwa kuzingatia yaliyotokea miongoni mwa mataifa, ukweli ungepotea kabisa. Angeweza kupatikana na wote waliomtafuta.
Lazima iwe hivyo kwani Yeye yuko karibu na wote, kwa maana wote wanaishi, wanatembea na wanaishi ndani Yake. Hili lilikuwa limekubaliwa hata na mmoja wa washairi wao (Epimenides) ambaye alikuwa amemzungumzia mwanadamu kama uzao wa Mungu—alikuwa amegundua kosa la baadhi ya imani zao na kufundisha mtazamo unaolingana na ukweli maalum ambao Paulo anaweka. Mstari wa 29: Kwa kuwa wanadamu ni uzao wa Mungu na wako hai na wenye akili, hawapaswi kumtazama Mungu kama kitu kisicho na uhai kama fedha na dhahabu! (Zaburi 115:4-8). Hili halikuwa la kimantiki. Mungu na mwanadamu, kama Muumba na aliyeumba, walikuwa hai na wenye uwezo wa kufikiri. Mstari wa 30: Kama nyakati za ujinga zingekuwa zimepuuzwa na Mungu, kupata maarifa kuliwaleta katika nafasi ya uwajibikaji. Nuru ya ukweli wa kimungu haikuwa tena haki ya Israeli pekee; Mungu sasa alikuwa akichukua kutoka mataifa yote watu kwa ajili ya jina Lake na Paulo alikuwa amepewa jukumu maalum la kuwaelezea injili ya wokovu wa Mungu katika Kristo (Matendo 15:14; 9:15). Mstari wa 31: Kutajwa kwa jukumu lao kulimaanisha hukumu, na Mungu alimfufua Yesu Kristo kutoka kwa wafu kama mshindi wa kifo ambaye atakuja "kuuhukumu ulimwengu kwa haki" - nukuu kutoka Zaburi 96:13. (Angalia jinsi msururu wa mawazo katika Zaburi 96 unavyoonyesha ulinganifu wa ajabu na hotuba ya Paulo kwenye Kilima cha Mars; yote yanaishia katika kauli moja). Hivyo, Mungu, Muumba (mstari wa 24), ana kusudi linaloendelea kulingana na nyakati Zake zilizowekwa; Lazima amalize ratiba Yake na hilo linahitaji siku ya hukumu. Uhakika wa hili unahakikishwa na ukweli uliothibitishwa wa ufufuo wa Yesu Kristo.
KUKATALIWA NA KUONDOKA (Matendo 17:32-34).
Mtume alisikilizwa kwa makini hadi alipozungumzia kuhusu ufufuo. Bila shaka Paulo angeendelea na kufafanua njia ya wokovu katika Kristo, lakini alizuiwa kwa sababu wazo la ufufuo lilileta dhihaka kutoka kwa baadhi ya watu. Wengine walisema kwa upole bila kujali, "Tutakusikia tena kuhusu jambo hili". Paulo aliona kwamba hakuna haja ya kuendelea kubaki, hivyo akaondoka. Hotuba ya mtume haikuwa imeangukia masikioni kabisa. Tunasoma kwamba baadhi ya wanafalsafa walikuwa na hamu ya kusikia zaidi kuhusu dini mpya na hatimaye waliamini. Miongoni mwa waumini alikuwa Dionisio, Mwareopago, ambaye, kama jina lake lilivyopendekeza, angeweza kuwa mmoja wa majaji wa mahakama ya Areopago na hivyo labda mmoja wa wanaume wakuu wa jiji. Pia, kulikuwa na mwanamke aliyeitwa Damari na, ingawa hakuna kinachojulikana zaidi kumhusu mwanamke huyu, yeye pia lazima alikuwa maarufu huko Athene kwa jina lake kutajwa na Luka mwanahistoria. Na kisha kulikuwa na wengine ambao hawakutajwa. Hivyo, mtume aligundua kwamba ingawa matokeo ya mahubiri yake hayakuwa ya kuvutia kama kwingineko, kwani mazingira ya chuo kikuu hayakuwa yenye matunda kwa Ukweli, lakini hata hivyo kupitia neema ya Yahweh kiini cha eklesia kilianzishwa. Athene ilijulikana kwa hekima ya kidunia, lakini injili haikupata mahali pa kukaa mioyoni mwa raia wake wengi. Kwa ujumla, ni masikini katika ulimwengu huu ambao ni matajiri katika imani na wanaitwa na Baba (linganisha 1 Wakorintho 1:18-31; 3:19-20; Yak. 2:5).
SOMO KWETU:
• Paulo alikuwa mwepesi wa kutumia fursa zote kuhubiri injili.
• Mahubiri ya uaminifu huleta upinzani, ambao tunapaswa kuvumilia kwa uaminifu.
• Ujuzi mzuri ni muhimu ili kufafanua kwa ufanisi kusudi la Mungu, kujibu pingamizi za wanadamu na kufichua upumbavu wa imani zao.
• Ingawa matokeo ya mahubiri yanaweza yasiwe ya kushangaza, hatupaswi kukata tamaa. Ukweli mara chache hukaa akilini mwa watu waliojawa na hekima ya ulimwengu.
• Ukweli wa kuja kwa Kristo kama hakimu unathibitishwa na ufufuo wake kutoka kwa wafu.
MAKTABA YA MAREJELEO:
"Paul the Apostle" (W. H. Boulton) — Sura ya 11
"Story of the Bible" (H. P. Mansfield) — Toleo la 13, Kurasa 162-168
"The Christadelphian" (J, Carter) — Toleo la 94 (1957), Kurasa 9-13
MASWALI YA AYA:
1. Eleza aina ya watu waliounda hadhira ya Paulo kwenye Kilima cha Mars.
2. Tunajifunza masomo gani kutokana na mtazamo na mfano wa Paulo huko Athene?
3. Ulimwengu wa leo unalinganishwaje na Athene ya siku za Paulo?
4. Orodhesha changamoto alizokabiliana nazo Paulo alipoenda Athene.
5. Watu waliitikiaje hotuba ya Paulo kwenye Kilima cha Mars, na hii inatufundisha nini?
MASWALI YA INSHA:
1. Simulia kwa ufupi matukio yaliyotokea wakati mtume Paulo alipoenda Athene.
2. Eleza hoja zilizo katika hotuba ya Paulo kwenye Kilima cha Mars na athari yake kwa watu.
3. Paulo alijibuje changamoto alizokabiliana nazo alipofika Athene?
Kisha Paulo akarudi kwenye sinagogi huko Efeso kama alivyoahidi (18:21). Kwa miezi mitatu alihubiri kwa ujasiri na kuwashawishi baadhi ya masinagogi "mambo yahusuyo Ufalme wa Mungu". Bila shaka hili lilizua upinzani; baadhi walipingwa vikali na Paulo akaona ni muhimu kujitenga nao. Kwa hiyo, kanisa huko Efeso lilianzishwa na walikutana katika chumba cha shule cha mmoja wao, Tirano.
UKWELI UNASAMBAA EFESO (Matendo 19:10).
Kwa miaka miwili kanisa lilitumia chumba cha shule na kutoka katikati hii Paulo alitangaza na kuthibitisha Ukweli huko Efeso; pia alifundisha nyumba kwa nyumba (20:20). Kwa kuwa Efeso ilikuwa mji mkuu na kitovu cha biashara na ibada, Paulo alikuwa na ufikiaji wa watu wengi. Mbali na ushuhuda wake mwenyewe, wale aliowaongoa wakawa mashahidi, na hivyo injili ikaenea katika maeneo ambayo Paulo hakuyatembelea ana kwa ana. Hivyo, Luka angeweza kusema, "wote waliokaa Asia walisikia neno la Bwana Yesu, Wayahudi na Wayunani" (19:10).
MIUJIZA MAALUM ILIYOFANYWA NA PAULO (Matendo 19:11-13).
Kama vile Mungu alivyoidhinisha mahubiri ya Petro kwa miujiza maalum (5:15), ndivyo alivyofanya na Paulo. Leso (vitambaa vya jasho) na aproni zilichukuliwa kutoka kwenye mwili mwa Paulo kwa wale waliokuwa wagonjwa na wakapona. Matendo ya ajiabu ya uponyaji yaliyofanywa kupitia Paulo yalikanusha hirizi na matambiko mengine yaliyotumiwa na waganga wa uongo. Wakati huo kulikuwa na wapunga pepo Wayahudi jijini ambao walitangatanga kutoka sehemu moja hadi nyingine (wazururaji) wakijaribu ushirikina wa watu. Inaonekana watu hawa walihitimisha kwamba jina la Yesu lilitenda kama hirizi na kujaribu njia ya Paulo ya kuponya; "Tunawaapisha kwa Yesu ambaye Paulo anahubiri" ilikuwa njia ya kichawi waliyotumia (19:13). Tukio moja maalum lililoandikwa na Luka, lilileta aibu kwa wapunga pepo na likawa ushindi kwa Ukweli.
USHINDI WA INJILI DHIDI YA USHIRIKINA (Matendo 19:14-20).
Miongoni mwa wapunga pepo walikuwa ndugu saba, wana wa Skewa. Walitumia jina la Yesu katika jaribio la kumponya mwendawazimu, lakini cha kushangaza mtu huyo akajibu, "Yesu namjua, na Paulo namjua, lakini ninyi ni nani?" (mstari wa 15). Kwa hasira kali aliwarukia ndugu hao na kwa nguvu akawararua nguo zao na kuwapiga, nao wakakimbia kutoka nyumbani wakiwa uchi na wamejeruhiwa. Tukio hilo likajulikana kwa wote na injili ikapata heshima mpya. Mahubiri ya Paulo yalithibitishwa, mamlaka yake yakatambuliwa na "jina la Bwana Yesu likatukuzwa" (mstari wa 17). Hofu fulani ikawapata waumini na kwa hiari yao wakaacha uhusiano wowote ambao bado walikuwa nao na uchawi na ushirikina. Na hata miongoni mwa wasioamini kulikuwa na athari kubwa; wale waliofanya "ufundi wa ajabu" waliacha waziwazi desturi zao na wakaleta vitabu vyao vya uchawi na kuvichoma hadharani. Vitabu baada ya vitabu vilitupwa kwenye moto mkuu, thamani yake ikikadiriwa kuwa vipande 50,000 vya fedha (zaidi ya dola 50,000 leo). Tukio hili lazima liwe lilikumbukwa kwa muda mrefu huko Efeso. Ilikuwa ushindi mkubwa dhidi ya nguvu za giza: "Kwa hiyo, neno la Mungu likakua kwa nguvu na kushinda" (mstari wa 20).
UPINZANI KUTOKA KWA WANACHAMA WA SILVERSMITH (Matendo 19:21-27).
Alipoona mbegu ya injili imeota mizizi Efeso, Paulo alipanga kupitia Makedonia na Akaya, njiani kuelekea Yerusalemu na Roma. Kwa hiyo, aliwatuma Timotheo na Erasto kwenda Makedonia kuandaa njia, huku yeye akibaki Efeso. Nia ya Paulo ilikuwa kukaa huko hadi Pentekoste (1 Wakorintho 16:8), ambayo ingejumuisha mwezi wa Mei. Mei iliitwa "Artemisi" na Waefeso, kwani wakati wa mwezi huu jiji lilisherehekea michezo ya kitaifa na kumwabudu mungu Artemi, au Diana. Mafundi wa fedha waliotengeneza sanamu za Diana zilizobebeka walitarajia biashara ya haraka, lakini mwaka huu ulikuwa tofauti. Miujiza ya Paulo, kuchomwa hadharani kwa vitabu vya uchawi, na kuhubiriwa kwa kina kwa injili, kulipinga moja kwa moja ibada ya mungu wa kike. Faida kutokana na uuzaji wa sanamu hizo ilipungua, na "kulitokea ghasia kubwa katika njia hiyo" (mstari wa 23). Mmoja wa mafundi wa fedha, Demetrio, aliandaa mkutano wa wote walioathiriwa. Hotuba yake kwa mkutano huo inaonyesha wazi athari ya mahubiri ya Paulo. "Mabwana, mnajua ya kuwa kwa ufundi huu tuna utajiri wetu. Zaidi ya hayo, mnaona na kusikia ya kwamba si katika Efeso pekee, bali karibu katika Asia yote, Paulo huyu amewashawishi na kuwapotosha watu wengi, akisema kwamba si miungu iliyotengenezwa kwa mikono; hata si huu tu ufundi wetu uko hatarini kudharauliwa; bali pia hekalu la mungu mkuu wa kike Diana litadharauliwa, na fahari yake itaangamizwa, ambaye Asia yote na ulimwengu wote unamwabudu" (Mstari 25-27).
GHASIA HUKO EFESO (Matendo 19:28-34).
Nia halisi ya Demetrio ilikuwa uchoyo na tamaa, lakini hili lilikuwa limetakaswa kidogo na heshima aliyodai kwa Diana. Maneno yake yalikuwa na matokeo yaliyotarajiwa; wafanyakazi waliokasirika walipiga kelele za heshima ya mungu wao wa kike — "Diana wa Waefeso ni mkuu". Wimbo wao ulisikika na wengine na muda si mrefu umati mkubwa ukakusanyika. Jiji lote likaingiwa na mvurugo, na "wakakimbilia ukumbini kwa makubaliano moja". Wakawakamata wawili kati ya wenzake Paulo waliokuwa wakisafiri, Gayo na Aristarko. Maisha yao yalikuwa hatarini, na Paulo akakusudia kuingilia kati. Lakini wanafunzi na watawala fulani walioitwa Asia, marafiki wa Paulo, walipoona hatari hiyo, wakamzuia. Wakati huohuo umati wenye hasira ulikusanyika ukumbini ukipasua hewa kwa vilio vyao vya kuchanganyikiwa lakini "wengi hawakujua kwa nini walikuwa wamekusanyika" (mstari wa 32). Wayahudi wa jiji walikuwa na wasiwasi kwamba wangehusishwa, na walikuwa na hamu ya kujitetea, wakamtoa Aleksanda mmoja. Waliposikia kwamba alikuwa Myahudi na wakijua upinzani wao dhidi ya ibada ya sanamu, umati ulichachamaa hadi kiwango kipya cha fadhaa, na wakalia kwa saa mbili, "Diana wa Waefeso ni mkuu" (mstari wa 34)!
KARANI WA MJI ANAWATULIZA WATU (Matendo 19:35-41).
Hatimaye, Karani wa Mji, mtu mwenye ustadi na busara, aliweza kuutuliza umati. Aliwakumbusha kwamba kila mtu alijua kwamba jiji la Efeso lilikuwa mlinzi wa hekalu la Diana mkuu, na sanamu yake iliyoanguka kutoka mbinguni. Utata wa wageni wachache haungeweza kuathiri "ukweli", na kwa hivyo, hawangepaswa kutenda bila kufikiri. Alisema kwamba Paulo na wenzake hawakuwa na hatia ya kulichafua Hekalu au kumkufuru Diana, lakini ikiwa yeyote alikuwa na shtaka la kuwasilisha, basi mahakama zilikuwepo kusikiliza. Mwishowe aliwakumbusha kwamba walikuwa wametenda kinyume cha sheria na wangeweza wenyewe kukabiliana na mashtaka kutoka kwa mabwana wao wa Kirumi. Maneno yake yalikuwa na matokeo yaliyotarajiwa: walitengana kimya kimya na kwenda zao.
PAULO ANAONDOKA EFESO (Matendo 20:1-15).
Ghasia huko Efeso ziliashiria mwisho wa kazi ya Paulo mjini. Alikuwa na kanisa kwa miaka mitatu na wakati huo Ukweli ulikuwa umepiga hatua kubwa, si Efeso tu bali pia Asia yote. Lakini, kulikuwa na kazi ya kufanywa mahali pengine. Kwa hiyo, akiwaita kanisa pamoja, katika mkutano wa upendo aliwaaga na kuondoka kwenda Makedonia. Huko akawatia nguvu ndugu kisha akaendelea na safari hadi Akaya, ambapo alikaa kwa miezi mitatu. Paulo alikusudia kusafiri moja kwa moja kutoka Akaya hadi Shamu, lakini akapata habari za njama miongoni mwa Wayahudi ya kumchukua, kwa hivyo akarudi nyuma kupitia Makedonia na kusafiri kutoka Filipi. Baada ya kusimama Troa na kukutana na wanafunzi, aliendelea kwa miguu hadi Aso ambapo alipanda meli.
SHUTUMA ZA PAULO KWA WAZEE WA EFESO (Matendo 20:16-38).
Bila shaka Paulo angetamani kutembelea kanisa la Efeso, lakini kwa kuwa alikuwa na hamu ya kurudi Yerusalemu kwa ajili ya Pentekoste, hili halikuwezekana (mstari wa 16). Hata hiyo, mashua ilipofika Mileto, alimtuma mjumbe Efeso kuwaita wazee kwake ili awape maneno ya kuwatia moyo ya kuwaaga. Walipofika alipitia kazi yake huko Efeso. Alielekeza kwenye mfano wake wa kujitolea na kujitolea. Alikuwa amefundisha "hadharani na nyumba kwa nyumba". Aliwaambia kuhusu majukumu yaliyowabeba, kwani hawangemwona uso wake tena (kama alivyofikiri). Aliwaonya wazee kwamba "watatokea watu wenyewe ... ili kuwavuta wanafunzi wawafuate" (mstari wa 30), na hivyo lazima walitunze kundi. Katika ombi la mwisho la kugusa moyo alisema, "Ninyi wenyewe mnajua ya kuwa mikono hii imehudumia mahitaji yangu, na ya wale waliokuwa pamoja nami" (mstari wa 34). Alikuwa ameweka mfano mzuri sana wa kujitolea. Akiwapongeza ndugu kwa neema ya Mungu, Paulo alipiga magoti na kuomba pamoja nao wote. Wazee waliokuwa wamefaidika sana na huduma za mtume "walilia sana, wakamkumbatia Paulo shingoni, wakambusu"; walihuzunika zaidi kwa kauli yake "ya kwamba hawatamwona uso wake tena" (mstari wa 37-38). Kwa dhati walimsindikiza hadi melini na kumuaga ndugu waliyempenda sana.
SOMO KWETU:
• Baada ya kukaa Efeso kwa miaka miwili tu, juhudi za Paulo zilileta Ukweli mbele ya wote katika Asia. Nguvu ya Ukweli juu ya ushirikina wa wanadamu ilikuwa dhahiri kwa wote.
• Athari ya mahubiri ya Paulo ilikuwa kubwa sana kiasi kwamba mafundi wa fedha wa eneo hilo walihisi hasara katika biashara. Ulimwengu wao haukuwa tofauti na wetu ambapo tamaa ya watu ya utajiri inazidi mema na kweli.
• Upendo wa Paulo kwa ndugu ulikuwa mkubwa kiasi kwamba aliwaita wazee wa kanisa la Efeso, ili aweze kuwapa maneno ya mwisho ya kuwatia moyo.
• Bidii ya Paulo, ushuhuda wake mbele ya watu wote, kutokuwa kwake mbinafsi katika kujikimu yeye mwenyewe na wengine, inatupa mfano wa kufuata.
MAKTABA YA MAREJELEO:
"Paul the Apostle" (W. H. Boulton)—Sura ya 14
"Story of the Bible" (H. P. Mansfield)—Toleo la 13, Kurasa 187-190; Toleo la 14, Kurasa 5-28
MASWALI YA AYA:
1. Eleza kwa ufupi jinsi eklesia ya Efeso ilivyoanza.
2. Eleza athari ya mahubiri ya Paulo kutoka katika chumba cha shule cha Tirano.
3. Injili ilishindaje ushirikina huko Efeso?
4. Ni masomo gani tunayoweza kupata kutokana na kazi ya Paulo huko Efeso?
5. Paulo aliwaambia nini wazee wa eklesia ya Efeso, alipokutana nao huko Mileto?
MASWALI YA INSHA:
1. Eleza jinsi Ukweli ulivyoanzishwa Efeso.
2. Ni matukio gani yaliyosababisha ghasia huko Efeso, na matokeo yalikuwa ni yepi?
3. Kutokana na mfano wa Paulo huko Efeso, onyesha jinsi alivyotia nidhamu maisha yake ili injili iweze kuenezwa kwa ufanisi.