4. Toba na Ubatizo
Dhambi ni tatizo la kila mtu. Tatizo kubwa ni kwamba inaongoza kwenye kifo (Warumi 6:23). Kifo kinaweza kutokea kwa magonjwa au maafa, lakini sababu kuu ni dhambi.
Watu wote wanatenda dhambi (Warumi 5:12; 1 Yohana 1:10) isipokuwa Yesu pekee. Ni kwa sababu tunatenda dhambi ndipo tutakufa. Tunahitaji kujua dhambi ni nini na tufanye nini kuihusu.
Mwanamume na mwanamke wa kwanza walikuwa Adamu na Hawa, ambao waliishi katika bustani ya Edeni pamoja na Mungu (Mwanzo 2:15). Mungu aliwapa amri ya kutokula matunda ya mti wa ujuzi wa mema na mabaya, na adhabu ya kifo ikiwa wangekula (Mwanzo 2:16,17). Walikula. Hii ilipelekea Adamu na Hawa kuhukumiwa kifo (Mwanzo 3) na baadaye Adamu akafa (Mwanzo 5:5) na kila mtu kama yeye (Warumi 5:12-14).
Uhalifu wao ulipelekea kuondolewa kwao kutoka katika bustani ya Edeni na kutoka kwa uwepo wa Mungu. Walilaaniwa kwa njia tofauti. Wanawake wanateseka mtoto anapozaliwa na wanatawaliwa na waume zao (Mwanzo 3:16). Wanaume wanateseka kwa kazi ngumu na kifo (Mwanzo 3:17-19). Waliishi nje ya Bustani na walipata maumivu kutokana na laana. Hatua ya Adamu ya kuvunja amri ya Mungu inaitwa ‘dhambi’ (Warumi 5:12). Dhambi ni uvunjaji wa amri za Mungu (1 Yohana 3:4).
Dhambi ni tatizo. Inasababisha ugumu na maumivu na kifo. Inatunyima baraka. Inatutenganisha na Mungu (Zaburi 5:4,5; Habakuki 1:13).
Ni muhimu kujua amri za Mungu, ili tuepuke kuzivunja. Hata kama hatujui amri na kuzivunja, bado ni dhambi. Hii ina maana kwamba kujifunza amri kutoka katika Biblia ni muhimu. Kama tunavyosoma katika Zaburi 119:11, “Moyoni mwangu nimeliweka neno lako, Nisije nikakutenda dhambi.” Yesu alikuwa na neno la Mungu moyoni mwake alipojaribiwa kutenda dhambi jangwani. Aliweza kukumbuka amri na kuepuka dhambi.
Neno la Biblia 'dhambi' linamaanisha 'kukosa alama'. Inabeba wazo la kukosa kiwango ambacho Mungu ameweka. Neno linalohusiana katika Biblia (uovu) linabeba wazo la kupotosha sheria. Mwanadamu kwa bahati mbaya ni mzuri kwa kutofikia kiwango cha Mungu, ama kwa kuvunja sheria au kwa kuzipinda. Inakuja kwa kawaida kwa mwanadamu.
Pia kuna neno lingine ambalo ni mbaya zaidi. Hili ni neno 'uasi'. Hapa ndipo mtu anapochagua kwa makusudi kutozishika amri za Mungu. Kama vile waasi wanaoasi uongozi wa nchi, hawa wanaasi dhidi ya uongozi wa Mungu. Hawatakuwa na nafasi katika ufalme wa Mungu.
Mwanadamu, akiachwa peke yake, hutenda dhambi kisha hufa. Mwanadamu hawezi kutatua tatizo hili. Lakini Mungu anaweza. Mungu alipendekeza njia ya kusamehewa dhambi za mwanadamu. Ni kwa dhabihu ya Yesu kwamba dhambi zetu zinaweza kusamehewa (Mathayo 26:28).
Hatuwezi kutengua dhambi zetu. Tayari wamejitolea. Dhambi zetu zilizopita lazima ziondolewe katika rekodi ya Mungu na Mungu kuzifuta. Petro anatuambia kwamba msamaha wa dhambi unaweza kupatikana kwa Yesu Kristo kupitia toba na ubatizo (Matendo 2:38).
Jambo la kusikitisha ni kwamba ubatizo hautuzuii kutenda dhambi katika siku zijazo. Licha ya jitihada zetu nzuri, bado tunatenda dhambi. Sisi si waasi dhidi ya amri za Mungu, lakini dhambi bado hutokea. Katika hali hii, ni lazima tumwite Mungu katika maombi katika jina la Yesu. Hivi ndivyo Yesu alitufundisha kufanya alipotufundisha jinsi ya kumwomba Mungu (Mathayo 6:12).
Tunaona kwamba katika maombi ya Bwana kuna sharti juu ya msamaha wetu. Ni lazima tuwasamehe waliotukosea. Tukiwasamehe, basi tutasamehewa. Ikiwa hatusamehe, basi hatutasamehewa. Hii ni haki.
Ikiwa tunatenda dhambi, ni muhimu tusifunike dhambi yetu. Dhambi haifichiki kwa Mungu.
Dhambi husababisha matatizo katika maisha yetu. Dhambi inaweza tu kusamehewa ikiwa tunaikubali na kuomba msamaha (Zaburi 32:5-6).
Ikiwa tunatenda dhambi baada ya ubatizo, ni lazima:
1. Tukiri dhambi zetu kwa Mungu.
2. Geuka kutoka kwa njia hizi za dhambi.
3. Wasamehe wengine wanaotukosea.
4. Omba msamaha kwa jina la Yesu
Tulianza mada hii tukionyesha tatizo la dhambi. Huleta laana juu ya maisha ya mwenye dhambi, hutenganisha mtu na Mungu na kusababisha kifo. Kinyume chake ni kweli ikiwa dhambi itaondolewa. Inasababisha maisha. Inamfunga mwanadamu tena kwa Mungu. Huleta baraka kwa maisha ya mwenye dhambi aliyetubu.
Majaribu
Majaribu ni shida kubwa. Mwanadamu akifuata majaribu, matokeo yake ni dhambi na tunajua kwamba dhambi inaongoza kwenye mauti. Majaribu yanaweza kusababisha kifo chetu.
Tunaambiwa kuhusu mchakato huu wa majaribu katika Yakobo 1:13-15. Huanza na tamaa mbaya za mwanadamu. Haya huwa shida pale tu kunapokuwa na hali ya majaribu. Ikiwa mtu anakubali majaribu haya, basi anafanya dhambi. Na dhambi inaongoza kwenye kifo.
Majaribu peke yake sio dhambi. Ni hali ambayo dhambi inaweza kutokea kwa urahisi. Sote tutakumbana na majaribu maishani mwetu (1 Wakorintho 10:13).
Katika Yakobo 1:2-4, neno 'jaribiwa' ni neno 'majaribu' Ikiwa tunavumilia majaribu, basi inaonyesha kwamba tuna subira. Hii inatuwezesha kuwa Wakristo kamili. Tunahitaji majaribu ya kutusaidia kukua hadi kukomaa kiroho na kutupa uzima (Yakobo 1:12). Tutajaribiwa kwa majaribu, lakini tukistahimili majaribu kuna thawabu kubwa (1 Petro 1:6,7).
Adamu na Hawa walijaribiwa lakini walijitoa katika majaribu yao na kufanya dhambi. Wote wawili walijaribu kumlaumu mtu mwingine kwa kushindwa kwao. Lakini Mungu hakudanganywa. Walitenda dhambi na hivyo wakaadhibiwa. Mungu anaeleza jinsi Hawa alivyojaribiwa katika Mwanzo 3:6:
"Mwanamke alipoona ya kuwa ule mti wafaa kwa chakula, wapendeza macho, nao ni mti wa kutamanika kwa maarifa, basi alitwaa katika matunda yake akala, akampa na mumewe, naye akala."
Hawa alijaribiwa na tamaa zake mbaya. Kulikuwa na sehemu tatu za jaribio hili:
1. Alitaka chakula kizuri.
2. Alifikiri kwamba inaonekana vizuri.
3. Na alitaka hekima.
Alikula kwa makusudi. Sehemu hizi tatu zimefafanuliwa katika 1 Yohana 2:15-17.
Ni kweli kwamba nyoka alimpa Hawa wazo hilo. Lakini wazo ni wazo tu. Majaribu yalikuwa ya Hawa alipofikiria kula tunda. Dhambi ilikuwa ya Hawa Tunaweza kuonyesha mchakato kwa kumwomba mtu aibe simu ya mtu mwingine. Wazo ni wazo tu. Ingawa bado ni bora kutoweka mawazo mabaya katika akili za wengine.
Hatuwezi kulaumu majaribu yetu juu ya watu wengine au vitu. Majaribu yetu ni yetu peke yetu. Ni lazima tuwe na kujizuia ili kuepuka majaribu. Mithali 1:10 inasema: “Mwanangu, wenye dhambi wakikushawishi, Wewe usikubali.”
Moja ya amri 10 inatuambia tusitamani kile ambacho si mali yetu (Kumbukumbu la Torati 5:21). Adamu na Hawa hawakupaswa kuchukua kisichokuwa chao (tunda la mti wa ujuzi wa mema na mabaya). Wala hatupaswi.
Kuna mtu mmoja tu ambaye aliweza kupinga majaribu yote na kamwe kutenda dhambi. Yesu alikumbana na majaribu sawa na sisi (Waebrania 4:15). Alikuwa “bali yeye alijaribiwa sawasawa na sisi katika mambo yote”, kwa sababu alikuwa mwanaume. Alijua kweli jaribu lilikuwaje.
Madhumuni ya kupima ni kujifunza kuhusu tabia ya mtu au kitu kwa kuwasilisha kwenye majaribio. Yesu aliongozwa kwenda nyikani kujaribiwa. Mungu alitaka kujua kuhusu tabia ya mwanawe. Tu chini ya hali ya kupima mtu hupata ubora wa mtu. Hatujifunzi juu ya mtu wakati maisha ni rahisi.
Tunaambiwa kwamba Yesu alijaribiwa jangwani. Mathayo 4:3 inasema, “Mjaribu akamjia akamwambia, Ukiwa ndiwe Mwana wa Mungu, amuru kwamba mawe haya yawe mikate.”
Maneno hayo yanatoa maoni kwamba Yesu alijaribiwa na mtu mwingine. Lakini tunapaswa kukumbuka kwamba hata wazo hilo likitoka kwa mtu mwingine, jaribu halisi hutoka ndani ya mtu huyo. Yesu alikuwa na njaa baada ya kufunga kwa siku 40, kwa hiyo akajaribiwa kugeuza mawe kuwa mkate. Jaribio lilikuwa ndani ya Yesu. Yesu alitambua hili mwenyewe (Mathayo 15:18,19).
Chanzo cha uovu ni moyo wa mwanadamu ndani ya mtu. Jaribio la mwisho linatoka kwa ubongo wetu. Tamaa zetu hutudanganya na kutuharibu (Waefeso 4:22). Sisi sote tunakabiliwa na vita ndani yetu wenyewe. Tamaa zetu mbaya zinapigana na akili zetu juu ya nini cha kufanya (Yakobo 4:1). Ni vita. Petro anaiita vita (1 Petro 2:11). Kama vita vyote, ni ngumu.
Tunahitaji kumjua adui aliye ndani yetu. Tunahitaji kuepuka hali ambazo adui yetu anaweza kupata ushindi. Ni lazima tuepuke hali ambazo tunajaribiwa. Lazima tuwe macho kila wakati kwa sababu adui yetu anaweza kutushangaza. Yesu aliwaambia wanafunzi wake (Mathayo 26:41), “Kesheni, mwombe, msije mkaingia majaribuni.”
Yesu alitufundisha jinsi ya kutumia maombi ili kutusaidia katika Mathayo 6:13: “Na usitutie majaribuni, lakini utuokoe na yule mwovu.” Yesu alishinda majaribu yake kwa kuwa macho daima na kupitia nguvu za sala. Tufuate mfano wake.