Ndị Juu n’Akụkọ Ihe Mere Eme — Akụkụ I

Language Igbo

USORO MMỤTA BAỊBỤL SITE N'AKA NDỊ CHRISTADELPHIAN

IHE ỌMỤMỤ 13

Ndị Juu n’Akụkọ Ihe Mere Eme — Akụkụ I

ỌGỤGỤ • JENESIS 37

Akụkọ malitere na Abraham

Akụkọ malitere na Abraham

Akụkọ Israel malitere na nkwa Chineke nye Abraham. Nwa ya Aịsịk mụrụ Jekọb, onye Chineke kpọrọ Israel. Ụmụ nwoke Jekọb iri na abụọ ghọrọ nna ebo iri na abụọ nke Israel. N’oge mbụ, “ụmụ Israel” bụ aha kacha ziri ezi; aha “Juu” ghọrọ nke a na-eji karịa mgbe e mesịrị, karịchaa n’ihe metụtara Juda.

Josef na ịkwaga Ijipt

Ụmụnne Josef rere ya n’ihi ekworo, e wee buru ya Ijipt. Mgbe ọtụtụ ule gasịrị, Chineke buliri ya elu ka ọ bụrụ onye ọchịchị. Mgbe ụnwụ bịara, Jekọb na ezinụlọ ya kwagara Ijipt. Ihe malitere dịka nnapụta ghọrọ mkpagbu mgbe ọgbọ ndị ọzọ ghọrọ ndị ohu.

Ntọhapụ site n’ohu

Chineke kpọlitere Mosis idu Israel pụọ n’Ijipt. N’ọzara, O nyere ha nri, mmiri na nchebe.

“Afọ iri anọ ka I kwadoro ha n’ọzara ka ihe ghara ịkọ ha; uwe ha emeghị agadi, ụkwụ ha azaaghị.”
Nehemaịa 9:20–21 (akụkụ) • Ntụgharị kwesịrị ntụkwasị obi site na KJV

Ndị ọgbụgba ndụ na Saịnaị

“Ọ bụrụ na unu ga-ege olu m ntị n’ezie ma debe ọgbụgba ndụ m, unu ga-abụ ihe m pụrụ iche karịa mba niile.”
Ọpụpụ 19:5 • Ntụgharị kwesịrị ntụkwasị obi site na KJV

Ọnọdụ pụrụ iche Israel wetara ọrụ. Chineke nyere ha iwu site n’Mosis; iwu ahụ dị mma, ma obi mmadụ na-emegide Chineke ugboro ugboro. Ọmụma ezi ihe n’onwe ya enweghị ike ime ka obi na-enupụ isi bụrụ nke kwesịrị ntụkwasị obi.

Israel rịọrọ eze

“Ha ajụghị gị; ha jụrụ m ka m ghara ịbụ Eze ha.”
1 Samuel 8:7 (akụkụ) • Ntụgharị kwesịrị ntụkwasị obi site na KJV

Saul ghọrọ eze mbụ. Devid sochiri ya, Solomọn sochiri Devid. Mgbe Solomọn nwụsịrị, alaeze kewara: ebo iri ghọrọ alaeze ugwu Israel, Juda na Benjamin bụrụ alaeze ndịda Juda.

OGE	ALAEZE UGWU	ALAEZE NDỊDA
Mgbe Solomọn gasịrị	Israel—ebo iri n’okpuru Jeroboam	Juda—karịchaa Juda na Benjamin n’okpuru Rehoboam
Isi obodo / ofufe	Samaria ghọrọ isi obodo; e guzobere ebe ofufe asọmpi	Jerusalem nọgidere isi obodo, ụlọ nsọ dịkwa ebe ahụ
Njedebe	Asiria meriri ya na narị afọ nke 8 BC	Babilọn meriri ya na narị afọ nke 6 BC
Mgbe mbupụ gasịrị	Ọ dịghị alaeze ugwu eweghachiri dịka mbụ	Ọtụtụ ndị Juda laghachiri mgbe mbupụ Babilọn

Ịdọ aka ná ntị a jụrụ ugboro ugboro

“ONYENWE ANYỊ zitere ha ndị ozi ya n’oge... n’ihi na O nwere ọmịiko n’ebe ndị Ya nọ... ma ha kwara ndị ozi Chineke emo ma leda okwu Ya anya.”
2 Ihe E Mere 36:15–16 (akụkụ) • Ntụgharị kwesịrị ntụkwasị obi site na KJV

Mbupụ—na nlọghachi

Asiria meriri alaeze ugwu. Babilọn mesịrị merie Juda, bibie Jerusalem na ụlọ nsọ. Mgbe mbupụ Babilọn gasịrị, ọtụtụ ndị Juda laghachiri wughachi ụlọ nsọ na obodo. Ọ dịghị mkpa ikwu na ebo ugwu niile “furu efu” ma ọ bụ na onye Juu ọ bụla laghachiri; mmegharị mmadụ na akụkọ ahụ dị mgbagwoju anya.

N’etiti Agba abụọ

“Ụbọchị na-abịa... mgbe m ga-ezite ụnwụ n’ala, ọ bụghị ụnwụ achịcha ma ọ bụ akpịrị ịkpọ nkụ mmiri, kama nke ịnụ Okwu ONYENWE ANYỊ.”
Amos 8:11 • Ntụgharị kwesịrị ntụkwasị obi site na KJV

Mgbe Jọn Baptist malitere ikwusa, ọ kwadebere ụzọ maka Jizọs. Jizọs, ndịozi na ndị kwere ekwe mbụ bụ ndị Juu; a gaghị aghọta Iso Ụzọ Kraịst nke ọma ma e chefuo ntọala Juu ya.

Jizọs, Jerusalem na ọrụ mmadụ

“Ọbara ya dịrị anyị na ụmụ anyị.”
Matiu 27:25 • Ntụgharị kwesịrị ntụkwasị obi site na KJV

Okwu ndị a bụ nke otu ìgwè mmadụ n’otu oge; ha anaghị enye ikike ịta ndị Juu ọgbọ e mesịrị ụta maka ọnwụ Jizọs. Gọvanọ Rom Pontius Pilate nyere ikike maka mkpọgide ahụ; Oziọma kpọrọ ma Juu ma Gentile ka ha chegharịa.

Jerusalem n’okpuru Rom na diaspora

N’AD 70, Rom jidere Jerusalem ma bibie ụlọ nsọ. Mmegide Bar Kokhba n’AD 132–135 wetara mbibi ọzọ. Ndị Juu biri ma n’ala ahụ ma n’ọtụtụ mba ogologo oge.

“ONYENWE ANYỊ ga-achụsasị gị n’etiti mba niile site n’otu nsọtụ ụwa ruo n’ọzọ.”
Diuterọnọmi 28:64 (akụkụ) • Ntụgharị kwesịrị ntụkwasị obi site na KJV

Holocaust

N’oge Agha Ụwa nke Abụọ, Nazi Germany na ndị mmekọ ya gburu ihe dịka nde Juu isii n’usoro. Nke a bụ ajọ mpụ mmadụ. A gaghị eji ya mee nkwado okpukpe maka ịkpọ ndị Juu asị; ozizi Kraịst anaghị enye ohere maka antisemitism.

Akụkọ na-aga n’ihu

Site na narị afọ nke 19, ọtụtụ ndị Juu laghachiri n’ala ahụ; na 1948 e guzobere Steeti Israel. Ihe ọmụmụ sochirinụ ga-atụle ihe ndị Christadelphian hụrụ n’ihe ndị a n’ihe metụtara amụma.