Ẹ̀KỌ́ BÍBÉLÌ LẸ́TÀ ÀWỌN CHRISTADELPHIAN
Ẹ̀KỌ́ 10
Ojú Ọlọ́run sí Ìtàn
KÍKA • DÁNÍẸ́LÌ 2
Ìtàn láti ojú ìwòye Ọlọ́run
Ìtàn ènìyàn sábà máa ń wọn ìpàtàkì nípa agbára, ọrọ̀ àti ilẹ̀ ọba. Bíbélì wo ìtàn lọ́nà mìíràn. Ó tẹ̀lé ète Ọlọ́run, pàápàá ìbáṣepọ̀ Rẹ̀ pẹ̀lú Ísírẹ́lì, ó sì fi hàn bí ète yẹn ṣe ń lọ sí Ìjọba Ọlọ́run lórí ayé.
Ìtàn Bíbélì ní ète kan
Bíbélì kì í ṣe ìtàn pípé ti gbogbo orílẹ̀-èdè. Ó yan àwọn ènìyàn àti ìṣẹ̀lẹ̀ tí ń ràn wa lọ́wọ́ láti lóye ète Ọlọ́run fún àwọn ọkùnrin àti obìnrin. Ísírẹ́lì ní ipò pàtàkì nínú àkọsílẹ̀ yẹn, ṣùgbọ́n ìrètí tí a ń fúnni nípasẹ̀ Olúwa Jesu Kristi dé ọdọ ènìyàn gbogbo orílẹ̀-èdè.
Ìṣe 7 fún wa ní àpẹẹrẹ Májẹ̀mú Tuntun tó wúlò: Stefanu wo ẹ̀yìn sí ìtàn Abrahamu, Josefu, Mósè àti Ísírẹ́lì láti ṣàlàyé bí ète Ọlọ́run ṣe ń tẹ̀síwájú. Àpẹẹrẹ kan náà hàn jákèjádò Ìwé Mímọ́.
Láti Adamu dé Mósè
| ẸNI | IPÒ RẸ̀ NÍNÚ ÌTÀN BÍBÉLÌ |
|---|---|
| ADAMU | Ọkùnrin àkọ́kọ́. Ọlọ́run dá a dára gidigidi, ṣùgbọ́n ó ṣàìgbọ́ràn sí Ọlọ́run; ẹ̀ṣẹ̀ àti ikú sì di apá ìrírí ènìyàn (Jẹ́nẹ́sísì 1–3). |
| NOAHU | Ní àkókò ìwà ipá àti ìbàjẹ́, Noahu gba Ọlọ́run gbọ́, ó sì ṣègbọràn sí I. Ọlọ́run dá Noahu àti ìdílé rẹ̀ sí nínú Ìkún-omi (Jẹ́nẹ́sísì 6–9). |
| ABRAHAMU | A pè é ní “Ọ̀rẹ́ Ọlọ́run”. Ó kúrò ní Uri nípa àṣẹ Ọlọ́run, ó sì gba àwọn ìlérí nípa ọmọ, ilẹ̀ àti ìbùkún (Jẹ́nẹ́sísì 12). |
| ISAAKI | Ọmọ tí a ṣe ìlérí fún Abrahamu, tí a bí nígbà tí Abrahamu àti Sara ti kọjá ọjọ́ ìbí ọmọ nípa àdánidá (Jẹ́nẹ́sísì 21). |
| JAKỌBU | Ọmọ Isaaki. Ọlọ́run fún un ní orúkọ Ísírẹ́lì. Àwọn ọmọkùnrin rẹ̀ méjìlá di baba àwọn ẹ̀yà Ísírẹ́lì. |
| JOSEFU | Àwọn arákùnrin rẹ̀ tà á sí Ejibiti, síbẹ̀ Ọlọ́run wà pẹ̀lú rẹ̀, Ó sì gbé e ga sí àṣẹ ńlá. Lẹ́yìn náà Jakọbu àti ìdílé rẹ̀ wá sí Ejibiti (Jẹ́nẹ́sísì 37–50). |
| MÓSÈ | A bí i fún òbí Ísírẹ́lì, a sì tọ́ ọ dàgbà nínú ilé Fáráò. Ọlọ́run lò ó láti mú Ísírẹ́lì jáde kúrò ní Ejibiti, kí ó sì darí wọn sí ilẹ̀ tí a ṣe ìlérí fún àwọn baba wọn. |
Ọlọ́run, Ísírẹ́lì àti ìbọ̀rìṣà
Ọlọ́run fún Ísírẹ́lì ní àwọn òfin ọlọ́gbọ́n, Ó sì pè àwọn ènìyàn náà láti jọ́sìn Rẹ̀ nìkan. Síbẹ̀ wọ́n máa ń yí padà sí òrìṣà léraléra. Òrìṣà ni ohunkóhun tí a bá fi sí ipò tí Ọlọ́run tòótọ́ yẹ kí ó wà. Ní àkókò Bíbélì, àwọn ènìyàn jọ́sìn ère tí a gbẹ́, àwọn ohun ọ̀run àti àwọn ohun tí a dá mìíràn. Irú ohun bẹ́ẹ̀ kò lè gbọ́, bẹ́ẹ̀ ni kò lè gbàlà.
Ẹ̀kọ́ fún gbogbo ìgbà: Ìbọ̀rìṣà kò di mọ́ ère. Ohunkóhun tí ó bá di pàtàkì sí wa ju Ọlọ́run lọ lè gba ipò òrìṣà nínú ọkàn. Nítorí náà ìtàn Ísírẹ́lì ń kìlọ̀ fún wa bí ó ṣe ń kọ́ wa.
Joṣua, Àwọn Onídàájọ́ àti àwọn ọba
Lẹ́yìn ogójì ọdún nínú aginjù, Ísírẹ́lì wọ ilẹ̀ Kenaani lábẹ́ Joṣua. Ní àkókò Àwọn Onídàájọ́, àwọn ènìyàn náà máa ń yí kúrò lọ́dọ̀ Ọlọ́run, wọ́n ń jìyà nítorí rẹ̀, wọ́n ń ké pè É fún ìrànlọ́wọ́, a sì ń gbà wọ́n. Ọlọ́run ni Ọba tòótọ́ wọn, ṣùgbọ́n nígbẹ̀yìn wọ́n béèrè fún ọba ènìyàn bí àwọn orílẹ̀-èdè tó yí wọn ká.
| ÀKÓKÒ | ÀWỌN ẸNI PÀTÀKÌ | OHUN TÍ Ó ṢẸLẸ̀ |
|---|---|---|
| WÍWỌ KENAANI | Joṣua | Joṣua darí Ísírẹ́lì wọ ilẹ̀ tí Ọlọ́run ṣe ìlérí fún Abrahamu, Isaaki àti Jakọbu. |
| ÀWỌN ONÍDÀÁJỌ́ | Àwọn Onídàájọ́ Ísírẹ́lì | Ìyípo àìgbọ́ràn, ìnilára, ìrònúpìwàdà àti ìgbàlà fi hàn pé wọ́n nílò ìgbọràn olóòótọ́ sí Ọlọ́run. |
| ÌJỌBA APỌ̀ | Saulu, Dafidi, Solomoni | Saulu ni ọba àkọ́kọ́. Dafidi di àpẹẹrẹ ọba tí ń wá Ọlọ́run, ó sì gba ìlérí tí ìmúṣẹ rẹ̀ tó pé wà nínú Kristi. Solomoni rọ́pò rẹ̀. |
“Nígbà náà Solomoni jókòó lórí ìtẹ́ OLUWA gẹ́gẹ́ bí ọba dípò Dafidi baba rẹ̀, ó sì ṣe rere; gbogbo Ísírẹ́lì sì ṣègbọràn sí i.”
1 Kíróníkà 29:23 • Ìtumọ̀ olóòtítọ́ láti ọ̀rọ̀ KJV
Ìjọba tí ó pín àti ìgbèkùn
Lẹ́yìn Solomoni, ìjọba náà pín. Ìjọba àríwá pa orúkọ Ísírẹ́lì mọ́, nígbà tí a pe ìjọba gúúsù ní Juda. Méjèèjì yí kúrò lọ́dọ̀ Ọlọ́run léraléra.
Ilẹ̀ Ọba Asiria ṣẹ́gun ìjọba àríwá, ó sì kó ọ̀pọ̀ àwọn olùgbé rẹ̀ lọ. Kò tún padà gẹ́gẹ́ bí ìjọba àríwá tí a tún dá sílẹ̀. Lẹ́yìn náà Bábílónì ṣẹ́gun Juda, wọ́n sì kó ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn rẹ̀ lọ sí ìgbèkùn. Lẹ́yìn bí ọdún àádọ́rin, a gba àwọn ẹgbẹ́ láti Juda láàyè láti padà, kí wọ́n tún Jerusalẹmu àti tẹ́ńpìlì kọ́.
Ìtàn yìí ṣe pàtàkì nítorí àwọn ìlérí, ìlà ọba Dáfídì àti ìrètí Ìjọba Ọlọ́run ń tẹ̀síwájú nínú àkọsílẹ̀ Bíbélì kódà nígbà tí àwọn ìjọba ènìyàn bá ń dìde tí wọ́n sì ń ṣubú.
Májẹ̀mú Tuntun
Ọ̀pọ̀ ọ̀rúndún lẹ́yìn òpin àkókò Májẹ̀mú Láéláé, Ọlọ́run rán Ọmọ Rẹ̀, Olúwa Jesu Kristi. Májẹ̀mú Tuntun sọ ìtàn ìgbésí ayé, ikú àti àjíǹde Jesu àti bí àwọn ecclesia àkọ́kọ́ ṣe dá sílẹ̀. Ìhìn Rere sì kọjá Judea lọ sí àwọn ènìyàn ọ̀pọ̀ orílẹ̀-èdè.
Ète kan tó ń tẹ̀síwájú: Ìtàn Bíbélì kò pín sí Májẹ̀mú Láéláé àti Májẹ̀mú Tuntun tí kò ní ìbáṣepọ̀. Àwọn ìlérí àti ìtàn Májẹ̀mú Láéláé pèsè ọ̀nà fún Kristi, Májẹ̀mú Tuntun sì ṣàlàyé bí àwọn ìlérí yẹn ṣe ń dé ìmúṣẹ nínú rẹ̀.
Àlá Nebukadinésárì
Dáníẹ́lì 2 fún wa ní ojú ìwòye ìtàn tí ó yàtọ̀ gidigidi. Nebukadinésárì, ọba Bábílónì, lá àlá nípa ère ńlá kan. Ọlọ́run fi àlá náà àti ìtumọ̀ rẹ̀ hàn Dáníẹ́lì. Ère náà ṣàpẹẹrẹ ìtẹ̀síwájú àwọn ìjọba, lẹ́yìn náà nígbẹ̀yìn Ìjọba tí Ọlọ́run yóò dá sílẹ̀.
“Ìwọ ni orí wúrà yìí.”
Dáníẹ́lì 2:38 • Ìtumọ̀ olóòtítọ́ láti ọ̀rọ̀ KJV
Dáníẹ́lì sọ kedere pé ìjọba Bábílónì Nebukadinésárì ni orí wúrà. Lẹ́yìn náà ó sọ̀rọ̀ nípa ìjọba mìíràn, ìjọba kẹta ti bàbà, àti ìjọba kẹrin tí ó lágbára bí irin. Nínú ìtumọ̀ àṣà tí ẹ̀kọ́ yìí ń tẹ̀lé, a lóye àwọn ilẹ̀ ọba tó tẹ̀lé wọ̀nyí gẹ́gẹ́ bí Mídíà-Páṣíà, Gíríìsì àti Róòmù.
Ère Dáníẹ́lì 2
| APÁ ÈRE | ÌJỌBA / ÀKÓKÒ | ÌTUMỌ̀ RẸ̀ |
|---|---|---|
| ORÍ WÚRÀ | Bábílónì | Dáníẹ́lì sọ pé Nebukadinésárì àti ìjọba rẹ̀ ni orí wúrà (Dáníẹ́lì 2:37–38). |
| ÀYÀ & APÁ FÀDÁKÀ | Mídíà-Páṣíà | Ẹ̀kọ́ yìí mọ ìjọba kejì sí Ilẹ̀ Ọba Mídíà-Páṣíà; Dáníẹ́lì nígbà mìíràn darúkọ Mídíà àti Páṣíà nínú àsọtẹ́lẹ̀ rẹ̀. |
| IKUN & ITAN BÀBÀ | Gíríìsì | A mọ ìjọba kẹta sí Gíríìsì; Dáníẹ́lì 8 darúkọ Gíríìsì kedere nínú ìran mìíràn. |
| ẸSẸ̀ IRIN | Róòmù | Ní ìtumọ̀ àṣà, a mọ ìjọba kẹrin, tó lágbára gidigidi, sí Róòmù. |
| ẸSẸ̀ ISÀLẸ̀: IRIN & AMỌ̀ | Ètò ìṣèlú tó pín | Adalu náà lágbára ní apá kan, ó sì rọrùn láti fọ́ ní apá mìíràn; síbẹ̀ kò di agbára kan tó ṣọ̀kan tí yóò dúró pẹ́. |
Òkúta náà àti Ìjọba Ọlọ́run
Lẹ́yìn náà Nebukadinésárì rí òkúta kan tí a “gé láìsí ọwọ́”. Ó lu ère náà, ère náà fọ́, òkúta náà sì di òkè ńlá tí ó kún gbogbo ayé. Ohun tí a tẹnumọ ni pé a kò dá ìjọba ìkẹyìn náà sílẹ̀ nípasẹ̀ agbára ènìyàn lasan: Ọlọ́run ni ó dá a sílẹ̀.
“Ìwọ ń wò títí a fi gé òkúta kan láìsí ọwọ́, tí ó lu ère náà ní ẹsẹ̀ rẹ̀ tí irin àti amọ̀ ṣe, ó sì fọ́ wọn sí wẹ́wẹ́.”
Dáníẹ́lì 2:34 • Ìtumọ̀ olóòtítọ́ láti ọ̀rọ̀ KJV
Ẹ̀kọ́ yìí lóye òkúta náà gẹ́gẹ́ bí ohun tí ń tọ́ka sí Olúwa Jesu Kristi àti Ìjọba Ọlọ́run tí a ó dá sílẹ̀ nípasẹ̀ rẹ̀ nígbà tí ó bá padà. Àwọn ìjọba ènìyàn jẹ́ ti ìgbà díẹ̀; Ìjọba Ọlọ́run yóò dúró.
“Ní ọjọ́ àwọn ọba wọ̀nyí ni Ọlọ́run ọ̀run yóò dá ìjọba kan sílẹ̀, tí a kì yóò pa run láéláé ...”
Dáníẹ́lì 2:44 (apá) • Ìtumọ̀ olóòtítọ́ láti ọ̀rọ̀ KJV
Ìdí tí àsọtẹ́lẹ̀ yìí fi ṣe pàtàkì
Ẹ̀kọ́ Dáníẹ́lì 2 tóbi ju àtòjọ àwọn ilẹ̀ ọba lọ. Ó kọ́ wa pé Ọlọ́run mọ ìtẹ̀síwájú ìtàn, àti pé agbára ènìyàn kò dúró títí láé. Ère náà bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ògo Bábílónì, ó sì parí pẹ̀lú Ìjọba tí Ọlọ́run fúnra Rẹ̀ dá sílẹ̀.
Ọ̀pọ̀ apá ìtẹ̀síwájú nínú ìran náà ti wà ní ìgbà àtijọ́. Ìlérí ìkẹyìn ṣì ń darí àfiyèsí wa sí ọjọ́ iwájú: Ìjọba Ọlọ́run yóò rọ́pò ìṣàkóso ènìyàn, yóò sì kún gbogbo ayé. Ìrètí kan náà ni a ń kọ́ jákèjádò Bíbélì, tí ó sì dojú kọ ìpadà Olúwa Jesu Kristi.
ÀKÓTÁN
1. Bíbélì fún ìtàn ní ète. Ó dojú kọ àwọn ènìyàn àti ìṣẹ̀lẹ̀ tí ń fi ète Ọlọ́run hàn, pàápàá ìbáṣepọ̀ Rẹ̀ pẹ̀lú Ísírẹ́lì àti àwọn ìlérí tí ń darí sí Kristi.
2. Ìtàn Ísírẹ́lì kọ́ wa ní ẹ̀kọ́ ti ẹ̀mí. Láti Adamu, Noahu àti Abrahamu títí dé Mósè, Joṣua, Àwọn Onídàájọ́ àti àwọn ọba, Ìwé Mímọ́ fi àbájáde ìgbàgbọ́, ìgbọràn àti àìgbọ́ràn hàn.
3. Àwọn ìjọba ènìyàn ń dìde, wọ́n sì ń ṣubú. Ìjọba Ísírẹ́lì fúnra rẹ̀ pín, a sì bì í ṣubú, síbẹ̀ Ọlọ́run kò fi àwọn ìlérí Rẹ̀ sílẹ̀.
4. Májẹ̀mú Láéláé àti Tuntun jẹ́ ìtàn kan. Májẹ̀mú Láéláé pèsè ọ̀nà fún Kristi, Májẹ̀mú Tuntun sì fi hàn bí a ṣe waasu Ìhìn Rere fún ènìyàn gbogbo orílẹ̀-èdè.
5. Dáníẹ́lì 2 fi ìtẹ̀síwájú àwọn ìjọba hàn. Ẹ̀kọ́ yìí lóye ère náà gẹ́gẹ́ bí Bábílónì, Mídíà-Páṣíà, Gíríìsì, Róòmù àti ètò tó pín tí irin àti amọ̀ ń ṣàpẹẹrẹ.
6. Ìjọba Ọlọ́run ni òpin ńlá. Òkúta tí a gé “láìsí ọwọ́” ṣàpẹẹrẹ ìjọba tí Ọlọ́run dá sílẹ̀, kì í ṣe agbára ènìyàn; nígbẹ̀yìn ó kún gbogbo ayé.
7. Àsọtẹ́lẹ̀ náà fún wa ní ìrètí. Àwọn ilẹ̀ ọba ènìyàn jẹ́ ti ìgbà díẹ̀, ṣùgbọ́n Ìjọba tí Ọlọ́run ṣe ìlérí rẹ̀ kì yóò parun.
Orí láti ka: Ìṣe 7
KỌ́ SÍ ỌKÀN • DÁNÍẸ́LÌ 2:44
“Ní ọjọ́ àwọn ọba wọ̀nyí ni Ọlọ́run ọ̀run yóò dá ìjọba kan sílẹ̀, tí a kì yóò pa run láéláé: a kì yóò sì fi ìjọba náà sílẹ̀ fún ènìyàn mìíràn, ṣùgbọ́n yóò fọ́ gbogbo ìjọba wọ̀nyí sí wẹ́wẹ́, yóò sì pa wọ́n run, yóò sì dúró títí láé.”
Dáníẹ́lì 2:44 • Ìtumọ̀ olóòtítọ́ láti ọ̀rọ̀ KJV
Christadelphian Bible Mission
Box CBM, 404 Shaftmoor Lane, Birmingham B28 8SZ, England
CHRISTADELPHIAN BIBLE MISSION • Ẹ̀KỌ́ 10